fríggjadagur 13. juni 2003síða 4

6 Nr. 109 - 13. juni 2003 Nr. 109 - 13. juni 2003 7 Kostar einki at biðja tyrlu koma eftir sjúkum manni - Tá ið maður gerst sjúkur umborð ella fær skaða, verður avgerðin um, hvussu fram skal farast, vanliga tikin í samráð við lækna, sigur Mortan Johannesen, sum eigur Ljósafelli ARBEIÐSSKAÐAR Vilmund Jacobsen Fyrr í vikuni høvdu vit grein um ungan drong, Rógva Danielsen, sum fekk skaða í hondina umborð á trolaranum, Ljósafelli, sum er á kongafiskaveiði í Irm- ingarhavinum. Í samrøðu við blaðið, vísti pápi drongin, Gunnleif Danielsen á, at tað tók heil- ar 19 timar, áðrenn sonurin kom undir læknahond í Ís- landi. Tað lá líkasum í luftini, at langa siglingartíðin til lands hevði gjørt viðgerð- ina í Reykjavík truplari, tí drongurin hevði fingið kol- brand ella byrjan til kol- brand í hondina. Skipari og lækni Mortan Johannesen, sum eigur Ljósafelli, harmast um skaðan, sum drongurin fekk. Hann er tó onga løtu í iva um, at skiparin gjørdi tað, hann helt vera rætt. - Tá ið skaði hendur, sum krevur læknaráð, ella sjó- maður gerst sjúkur umborð, tosar skiparin við lækna. Eru teir samdir um, at mað- urin eigur at koma undir læknahond, verður eisini tosað um, hvussu best er at gera, og støðan verður tikin hareftir. Hann vísir á, at tá ið drongurin í hesum førinum fekk skaða umborð á Ljósa- felli, varð hildið, at skipið átti at flyta mannin til stytstu havn í Íslandi. - Eg ivist onga løtu í, at henda avgerðin er tikin eftir bestu sannføring, sigur Mortan. Tyrla kostar einki - Vit hava ongantíð fingið rokning fyri tyrlu, sum hevur verið umborð eftir sjúkum manni, men hetta er ein avgerð, sum skipari og lækni taka í felag. Mortan vísir á, at tað er dýrari fyri reiðaríið at sigla til lands við sjúkum manni enn at boðsenda tyrluni. - Í hesum førinum hevði Ljósafelli langan veg til lands, og tí hevði tað verið bíligari fyri reiðaríið, um tyrla fleyg ímóti skipinum og flutti mannin á sjúkra- hús. Men hetta er sum nevnt ein avgerð, ið tikin verður í samráð við lækna. Mortan leggur dent á, at í slíkum føri, tá ið skaði hendur umborð, ella maður gerst sjúkur, verður ikki hugsað um, hvat tað kostar at fáa hann til lands. - Tá ið drongurin í hesum førinum fekk skaða um- borð á Ljósafelli, avgjørdi skiparin at hála beinan- vegin og seta kós móti nærmasta landi. Hann vísir á, at Ingolf Rasmussen, sum er skipari umborð á Ljósafelli, er nógv avhildin maður, sum er kendur fyri at vilja manningini tað besta. - Tí eri eg onga løtu í iva um, at hann gjørdi tað, sum hann helt vera tað besta fyri drongin, soleiðis sum støð- an var, sigur Mortan Johannesen at enda. - Vit hava ongantíð fingið rokning fyri tyrlu, sum hevur verið umborð eftir sjúkum manni, men hetta er ein avgerð, sum skipari og lækni taka í felag, sigur Mortan Johannesen, sum eigur Ljósafelli Fyrst í vikuni vitjaðu 80 amerikumenn um- borð á Clipper Ad- venturer í Mykinesi og Vestmanna SUMMAR Vilmund Jacobsen Fyrst í hesi vikuni kom lítla ferðamannaskipið, Clipper Adventurer, til Føroya úr Hetlandi. Henda vitjan var rættiliga nógv øðrvísi enn tær vitj- anir, vit vanliga kenna, tá ið ferðamannaskip leita higar. Tað, vit vanliga síggja, eru risastór ferðamanna- skip, sum koma á Havnina, og síðan fara ferðafólkini úr Havnini og í ymsar ættir. Mykines og Vest- manna Men leiðin hjá Clipper Ad- venturer bar ikki á Havnina. Fyrst vitjaði ferðamanna- skipið í Mykinesi, men hó- ast skipið er lítið í mun til ferðamannaskip, vit van- liga síggja, slapp tað sjálv- sagt ikki at har úti. Bátar fluttu nevniliga meginpartin av teimum 80 amerikansku ferðafólkun- um, sum eru umborð á Clipper Adventurer, í land í Mykinesi. Veðrið var av tí besta hendan dagin, og fingu ferðafólkini tískil nakrar góðar tímar har úti saman við mykinesfólki og súlun- um, sum munnu hava hug- tikið meira enn nakað annað. Úr Mykinesi bar leiðin til Vestmanna, har skipið lá til morgunin eftir. Aftur til Føroya Úr Vestmanna bar leiðin hjá Clipper Adventurer til Ís- lands, har skipið vitjar í fleiri býum og bygdum kring um landið. Ferðin í Íslandi endar í Reykjavík, har ferðafólkini flúgva heim í flogfari, og nýtt fólk kemur umborð. Clipper Adventurer kem- ur aftur til Føroya, 24. juni. Skipið er bygt í Jugo- slaviu í 1975. Tað siglir undir Panama-flaggi, og ivaleyst eru tað hálendarar, sum eiga skipið. Ferðamannaskip í Mykinesi og Vestmanna Tað er ikki so vanligt, at útlendsk ferðamannaskip vitja í Mykinesi og Vestmana, har henda myndin er tikin. Clipper Adventurer verður aftur í Føroyum, 24. juni. Mynd: Birgir W. Høgnesen Vandi er fyri, at verkfalsrætturin hjá fakfeløgunum verður skerdur. Tað sigur Ingeborg Vinther, forkvinna í Føroya arbeiðarafelag, nú Bjarni Djurholm, landsstýrismaður í arbeiðsmarknaði, hevur boðað frá, at fleiri politisk inntriv í arbeiðsmarknaðin eru í væntu ARBEIÐSRÆTTUR Ingi Rasmussen Føroya arbeiðarafelag ótt- ast, at rætturin hjá fakfeløg- um verður skerdur, nú landsstýrismaðurin við ar- beiðsmarknaðarmálum hevur boðað frá, at hann ætlar at leggja fleiri upp- skot fyri løgtingið í heyst, sum skulu dagføra viður- skifti á føroyska arbeiðs- marknaðinum. – Eg eri alt annað enn trygg við tey politisku inn- trivini, sum Fólkaflokkurin ætlar at gera. Bjarni Djur- holm er í ferð við at skerja rættin hjá fakfeløgunum at fara í verkfall. Hann tekur ein part burturúr og gloym- ir við vilja, at tað eru tveir partar í einum stríði, sigur Ingeborg Vinther, for- kvinna í Føroya arbeiðara- felag. Fleiri broytingar Sostatt er alt við tað gamla á arbeiðsmarknaðinum, og tað tykist at verða heldur enn ikki torført at fáa broytt viðurskifti, sum hava gjørt sítt til fleiri maratonverk- føll síðstu árini. Við Sosialin í síðstu viku segði Bjarni Djurholm frá sínum ætlanum, sum hann nú hevur fingið grønt ljós frá landsstýrinum at ar- beiða víðari við. Lógin um seming, sum er frá 1928 skal broytast. Eitt nú skal vera loyvt semingsmonn- unum at útseta eitt verkfall í tvær ferðir tvær vikur. Sum nú er kann semings- maðurin bara útseta eitt verkfall í eina viku. Landsstýrismaðurin ætlar eisini at gera undantøk, so ávísar vinnur, har vandi er fyri at sjúka breiðir seg, sleppa undan at vera raktar av verkfalli. Í triðja lagi ætlar Bjarni Djurholm at taka framaftur arbeiðsrætt- in, sum fakfeløgini ikki hava vilja vitað av. Deyðadømur rættur Tað tykist, sum arbeiðs- rætturin er deyðadømdur av fakfeløgunum framman- undan. – Vit hoyra onki gott um arbeiðsrætt, tí tað vísir seg ofta, at arbeiðsgevararnir fáa fyrimun av honum. Vit hava í staðin skotið upp, at vit fáa ein víðkaðan gerða- rætt, men tað hevur verið blokerað higartil. Munur er á, hvussu ein gerðarættur er mannaður, og hann kann ikki geva bøtur, sigur Inge- borg Vinther. Ein arbeiðsrættur verður útnevndur av báðum pørt- um á arbeiðsmarknaðinum. Endamálið er at savna ser- frøðina, so trætur á arbeiðs- marknaðinum verða loystar skjótt. Kunningarstjórin hjá LO, Rune Nørgaard, segði við Dimmalætting í gjár, at ongin orsøk var at halda, at arbeiðsrætturin er partísk- ur. Men Ingeborg Vinther hevur onga tiltrúgv til, at tað ber til at fáa ein óheftan arbeiðsrætt í Føroyum. – Tað hevði verið torført at útnevnt dómarar í Føroy- um, sum høvdu verið heilt óheftir. Danski arbeiðsrætt- urin hevur seks dómarar, sum arbeiðsgevarar og ar- beiðstakarar hava valt. Skulu vit arbeiða eftir donskum leisti, verður tað vónleyst at finna dómarar, sum ikki onkursvegna hava felags áhugamál við ar- beiðsgevararnar, sigur Ingeborg Vinther. Kolldømd freist Heldur ikki broytingarnar í lógini um seming, sum er frá 1928, hóva forkvinnuni í Føroya arbeiðarafelag. Bjarni Djurholm royndi seg longu fyri tveimum árum síðani og sendi ætlaðu broytingarnar fyri fakfeløg- ini. Tey kolldømdu ætlan- ina. – Vit kenna ikki hetta seinasta uppskotið, tí vit hava ikki sæð tað enn, men sambært tí seinasta upp- skotinum, sum vit sóu, skuldi tað bera til at útseta eitt verkfall í eina óendalig- heit, og tað kunnu vit ikki góðtaka, sigur Ingeborg Vinther. Bjarni Djurholm sigur seg ætla at geva semings- monnunum møguleika at útseta eitt verkfall í fyrst tvær vikur og síðan aftur tvær vikur, um tað er neyð- ugt. Í LO sigur tey seg vera væl nøgd við hesa skipan, tí hon gevur pørtunum longri freist at finna eina semju sínámillum, so tað slepst undan verkfalli. Lógleys undantøk Aftur í hesum verkfallinum var nógv at hoyra um ali- vinnuna, sum segðist at vera á deyðastrá, tí ILA- sjúkan breiddi seg sum ringar í vatninum. Hesum og líknandi støð- um ætlar Bjarni Djurholm at forða fyri í framtíðini, og tað skal gerast við at gera undantøk fyri ávísar vinnur, so tær sleppa undan at vera raktar av verkfalli. – Verður noktað ávísum arbeiðsfólkum at fara í verkfall, tá tey eru í sátt- málaloysi, so eru øll ikki líka fyri lógini. Hetta er enn ein roynd at brúka alivinn- una ímóti fakfeløgunum, sum tað er hent, hvørja ferð eitt verkfall hevur verið. Vit vita, at Fólkaflokkurin er í lummanum hjá arbeiðsgev- arunum, og tí vil Bjarni Djurholm so fegin gera undantøk. Men tað er reint anarki og lógloysi at skerja rættindini hjá ávísum arbeiðsfólkum, sigur Inge- borg Vinther. Eftir øllum at døma skal óvanliga gott hegni til, um Bjarni Djurholm skal fáa undirtøku frá fakfeløgun- um til fráboðaðu broyting- arnar. Og fær hann ikki tað, verður eisini torført at fáa politiskt viðhald í løgting- inum, sum altíð lurtar væl eftir fjøldini av løntakarum. FA ræðist politisk inntriv Tað skal vera torførari at steðga samfelagshjólunum at mæla, ætlar Bjarni Djurholm. Men tað er at skerja rættin hjá fakfeløgunum at forða verkføllum, sigur Ingeborg Vinther Mynd: Jens K. Vang Dreymurin hjá Djurholm: – Lógin um seming, sum er frá 1928, skal broytast. Semingsstovnurin skal hava størri heimildir og longri freist. Semingsmenn skulu hava loyvi at útseta verkfall í tvær ferðir tvær vikur, og skulu hava loyvi at fara uppí, longu meðan partarnir samráðast. – Ætlanin við arbeiðsrætti er eisini tikin framaftur. Ein arbeiðsrættur verður útnevndur av bæði arbeiðsgevarum og arbeiðstakarum. Endamálið er at savna serfrøðina á einum stað, so ósemjur kunnu loysast skjótari enn í sivila rættinum. – Alivinnan og landbúnaðurin skulu verjast ímóti verkfalli í serligum førum, so hóttandi sjúka ikki fær loyvi at breiða seg. Fakta C M Y K 7 6