týsdagur 18. januar 1994síða 8

Síða 8 Í dag verður Michael Petersen í Vági áttati. Vit, sum hava kent Michael í mong ár, hava valla varnast at hann ikki er ungur longur. Tað er eins og aldurin ikki ger mun hjá summ- um. So lættur og kvikur hann er bædi til likams og sålar. Michael er sonur Símun úr Froðba og Jacobinu úr Toftum í Vági. Frá skaparans hond fekk Michael góð arbeiðs- og andsevni, og hann vaks upp í einum heimi, har guðstrúgvin var aðaltátturin í lívin- um, og sum hevur givið honum eina góða bar- last. Stóran part av lívin- um, sløk 30 ár, kom Michael at arbeiða í smiðjuni á Gørdunum, og sjálvt um hann var til skips bæði áðrenn og eftir árunum í Garða- smidjuni, so kom smidjuarbeidi at vera tað, hann mest kom at fáast við. Hetta var í eini tíð tá nógv arbeiði var í smiðjuni. Skipini vóru mong í Vági, og ikki var talan um at fara aðra- staðir at gera umvæling- ararbeiði. Tað varð lagd- ur stórur dentur á at klára alt tað, sum kom fyri í Nr. 11 — 18. JANUAR 1994 Michael Petersen attati og tí vóru arbeiðsdagar- nir mangan drúgvir fyri at fáa skipini siglingar- klár aftur. Í Garðasmiðjuni fekk eisini mangur unglingi sína upplæring til maskinsmið og seinri maskinmeistara, og væl dugdu teir eldru at taka sær av og læra teir ungu. Michael hevur verið virkin innan arbeiðara- rørsluna, og hevur verið nevndarlimur í Arbeiðs- mannafelagnum Fram- tíðini í mong ár. Tað, sum hevur eyðkent Michael í hesum arbeiði sum í øllum ødrum, er at har Michael er, er hann heilur og álítandi. Sjálvt um arbeiðið ikki gav nógva fritid, so luttók Michael mangan í kappróðri. Bæði við Hvalinum og Vágbingi, og ikki vóru sigrarnir so fáir teir bóru heimaftur. Michael helt á til hann var komin væl til árs. Eitt tekin um tey góðu kropsligu evnini. Eg vil ynskja Michal hjartaliga tillukku við teimum áttati árunum við tøkk fyri vinskap og gott samstarv í mong ár, og at guð má unna tær og Atlantu mong góð ár enn. vinmaður Ungdémsskaldsøga Onnur ungd6msskaldsøg- an eftir kenda svenska rit- høvundin Mats Wahl komin å føroyskum. »Anna hevdi vakrar, hvítar tenn, sum hon gjarna visti, men brosid var sjåldan blidligt, mest lá tað sum eitt illsint gålv um andlitið. Og tað segðist, at meira breið- kjaftaðum konufólki enn Heygs-Onnu skuldi leitast longi eftir<. Soleiðis verður mamma bølaran lýst í nýggju ung- dómsbókini, Bølarin, sum svenski rithøvundurin Mats Wahl hevur skrivað. Bølarin er skaldsøga um, hvussu menniskjan menn- ist. Henda menning kemur ikki år ongum, men sprettir år stridi, pinu og trega. Kortini vil Mats Wahl f hesi bók síni vera við, at tað er kærleikin, sum ger, at vit búnast, og kærleikin ger okkum eisini betur før fyri at taka við teimum avbjóð- ingum, sum lívið gevur okkum. Heygs-Anna og stillføri maður hennara Torbjørn Svarti livdu í Svøriki fyrst í 1600-talinum á lítlu oynni Fároy við Gotland. Tor- bjørn er eitt sindur sjúklig- ur, men tey bæði eiga ein son, Laars Torbjørnsson, sum verður eyknevndur bølarin. Bølari er tann, sum altíð ger til, sum spillir og er gørum til ampa. Í 1600-talinum eru trong- ar tíðir í Svøriki, og Heygs- Anna og maður hennara fáa eins og hini á oynni at kalla alla sína útkomu við strend- urnar og ásjónum. Tey hava fisk og kóp til matna. og so nógv leggja tey fyri, at Laars verður føddur á ísin- eru farin oman hagar at fiska. Anna fer bara heim eina løtu at hvíla seg, tí hon er móð av barnsburðinum. At ilt býr í Laarsi sæst beinanvegin, tí hann meltar bróstini á mammu síni, tá ið hann sýgur, hann brýtir teimum bátin, og aftur seinni er hann atvoldin til, at húsini hjá teimum brenna í Bølarin Í Fåroy býr eisini bóndin Stóri Símun. Hann eigur fýra døtur, tann yngsta er Kára. Kára og Laars eru javngomul, og tey koma at hava nógv saman. Kára er tann einasta í bygdini, ið virðir Laars, sum tann hann er, hóast hann gevur henni arr á pannuna, tá ið tey kappast um at steina. Símunar-Kára, sum hon verður rópt, hevur nógvar fríggjarar, og hon er so vekur, at vísur vórðu yrktar um hana. Laars og hon kunnu ikki gerast maður og kona, tí ov langt er stættar- liga teirra millu, og Kára er eisini lovað einum ríkum, eldri manni, sum hon heldur lítið um og kallar skøndil. Vit hoyra um henda skøndilin, tá ið hann kemur niðan í túnið hjá Káru og teimum. Gongulagið er ser- merkt. >Hann kom spaku- ligaknuggandi, hevði fattan rygg, høkan upp í sky. Hvert fetið lyfti hann knø- ini, so at tey komu ájavnt við rérarnar, og hann setti tærnar fyrst niðurat. Hann var undir einum gulum hatti. Hann hevði høku- skegg, dún undir nøsini, men var berur um kjálkar- nar«. Ut á ísin at sláa kóp Á hverjum ári fara menn á Fáry út á ísin at sláa kóp, og hetta eina árið fara teir at royna at taka bølaran við, tí kanska er hann so mikið batnaður, at ólukka ikki fer at standast av at hava hann við. Kára er eisini við á veiðiferðini. Men so illa vil til, at ísurin brotnar, og tey bæði Káraog Laars eru nú knappliga einsamgll á isflaka, sum rekur fyri vág og vind. Nú fyrst kennir Laars hvat tað er at hava eina ábyrgð, tí nú fær hann brúk fyri øllum, sum hann dugir, skal ferðin á ísflakanum ikkki verða teirra deyð. Í bókini verður meistar- liga greitt frá, hvussu gongst teimum báðum ungu á ís- flakanum, hvussu tey stríð- ast og royna at lívbjarga sær. Greitt verður eisini frá teirra ótta og kærleika. Tey koma víða, og á ferðini koma tey í samband við nógv ymisk fólk og uppliva, hvussu menniskjuni livdu í gamla Svøriki undir skift- andi umstødum. Tá ið tey bæði langt um longi koma aftur til Fároy, er Kára við barn. Søgan er bygd á veruligar hendingar Søgan um bølaran og ferð- Tidindabladid ina hjå honum og Kåra å is- flakanum byggir å fråsøgn- ina å Stéru Kutatalvuni, sum hongur í Fároyar kirkju. Á hesi talvu verður sagt frá líknandi hending, sum hesari í bókini, og fleiri av teimum monnum, sum nevndir eru á Stóru Kuta- talvuni, ganga aftur í frá- søgnini hjá Mats Wahl. Men Mats Wahl hevur tó lagt eina søgu aftrat hesi gomlu fråsøgnini, nevniliga søguna Kåru og Laars bøl- aran. Bølarin er søgulig skald- søga, sum er ætlað teimum ungu. Øll, sum hava lisið bókini, hava tikið til, hvussu væl Mats Wahl skrivar. Hann er góður stílistur og dugir væl at málbera seg, eisini tá ið hann blandar gamlan mál- burð upp í nútíðarmál. Før- oyska týðingin av Bølaran- um er trúgv ímóti stílinum hjá Mats Wahl. Bókin er løtt at lesa, sera spennandi og hugtakandi, og kann lesast av øllum millum 12 og 80 ár. Nýtt slag av ungdóms- bókmentum Mats Wahl hevur skrivað hópin av barna- og ung- dómsbókum. Við honum hoyrdist nýggj rødd í barna- bókmentunum. Mats Wahl er ikki so nógv ávirkaður av bókmentaliga rákinum frá seksti- og sjeytiårnum, sum legði dent á, at samfelags- ligir trupulleikar skuldu lýs- ast út í æsir. Hann hevur hinvegin verið róptur anti- moralistur. Hjá honum er ongin fremstifingur á lofti. Hann greiðir væl frá og letur lesaran dóma og gera niður- stødur. Mats Wahl er føddur í 1945. Hann vaks upp å Got- landi, men síðani 1957 hev- ur hann búð í Stockholm. Hann virkaði í nógv ár sum lærari, hóast hann ikki hev- ur útbúgving sum lærari, men tey seinastu nógvu ár- ini hevur hann verið rithøv- undur burturav. Bølarin er onnur bókin hjá Mats Wahl, sum er kom- in á føroyskum. I 1992 gav Bókadeild Føroya Lærara- felags út ungdómsskald- søguna Maj Darlin. Jåkup i Skemmuni hevur tytt Bølaran úr svenskum. Bókin er sett á E. O. Prent, og hon er prentað og inn- bundin á Pf. Einars Prent. Bølarin er 270 síður og kost- ar 156 kr. í bókabúðunum. Bókadeild Føroya Lærara- felags gevur Bølaran út. Fiat Uno árg. 92, koyrt 20.000 km og í besta standi — til sølu. Tif. 10153 e. kl. 18 — Arb./Tlf. 11820