týsdagur 17. juni 2003síða 3

4 Nr. 111 - 17. juni 2003 Nr. 111 - 17. juni 2003 5 Hon fær brúk fyri nakrar milliónum afturat í ár, annars mugu bæði sigling og koyring skerjast STRANDFERÐSLA Áki Bertholdsen Strandferðslan er aftur í ár í fíggjarligum trupulleikum. Longu nú, áðrenn árið er hálvrunnið, er tað greitt, at Strandferðslan má fáa nak- rar milliónir afturat, skal hon ikki noyðast at skerja bæði sigling og koyring rættiliga nógv. Strandferðslan er júst nú liðug fyri roknskapin fyri fyrsta ársfjórðing í ár. – Eftir teimum meting- um, vit hava gjørt út fra tí, koma vit at mangla 4,3 milliónir afturat í ár, fyri at kunna varðveita tað virk- semið, vit hava, sigur Kristian Davidsen, stjóri á Strandferðsluni. Men tað kemur ikki óvart á strandferðslustjóran, at játtanin í ár fer ikki at halda. Tað hevur Strandferðslan vita leingi og fyrr í ár var eisini ætlanin at seta spari- tiltøk í verk fyri at kunna halda játtanina. Men ein stórur trupul- leiki er, at politisk myndug- leikin noktaði Strandferðsl- uni at seta tey sparitiltøk í verk, sum ætlanin var at seta í verk fyri at fáa játtan- ina at halda. Og nú roknskapurin fyri fyrsta ársfjórðing í ár er gjørdur, vísir hann, at at Strandferðslan hevði eitt hall upp á 1,6 millión tíggj- ar teir fyrstu mánaðirnar í ár. – Út frá tí hava vit mett, skulu vit varðveita tað virk- semið vit hava, tað, sum eftir er av árinum, koma vit tilsamans at mangla 4,3 milliónir, tá ið árið er úti. Sparingarnar, sum vit ikki sluppu at seta í verk fyrr í ár, høvdu givið Strandferðsluni eina spar- ing uppp á 2,4 milliónir. Fyrr gjørdi fíggjarmála- ráðið av at taka almenn akfør úr trygging, so tað hevur Strandferðslan gjørt. – Tað meta vit fer at kosta 600.000 krónur í ár, sum ikki eru roknaðar við frammanundan. Kristian Davidsen vísur eisini á, at Smyril kom at krevja væl størri umvæl- ingar enn upprunaliga met, tá ið hann var í dokk í vár. Talan var um brek, sum ikki sóust, fyrrenn teir fóru at taka sundur, men tey óvæntaðu brekini kostaðu 1,3 millión eyka. Tað eru serliga hesar tríggjar eyka útreiðslurnar, sum gera, at stovnurin kem- ur at mangla 4,3 milliónir í ár. Hallið kann gerast enn størri Men Kristian Davidsen leggur tó afturat, at hallið hjá Strandferðsluni kann blíva enn størri, tí í hasum 4,3 milliónunum hevur hon ikki roknað við, at lønirnar fara at hækka eftir samráð- ingarnar í oktober. – Tað kann geva Strand- ferðsluni eyka útreiðslur í seinasta ársfjórðingi í ár. Harafturat er heldur ikki roknað við øðrum, óvænt- aðum umvælingum, men tekur nakað seg upp, verður fíggjartørvurin hjá Strand- ferðsluni enn størri. Tó hevur Strandferðslan gjørt av at útseta allar um- vælingar, sum kunnu bíða, til næsta ár. Hann sigur, at eisini aðrir óvissar kunnu stinga seg upp. Eitt er farmaflutning- urin ógvuliga nógv tengdur at, hvussu tað gongst í fiskivinnuni. Samstundis hevur verk- fallið kostað Strandferðsl- uni væl av inntøkum, tí tá varð ongin farmur fluttur, samstundis inntøkurnar hjá Bygdaleiðum eisini mink- aði munandi. Men, hvussu nógv, verk- fallið kostaði, hevur Strandferðslan ikki gjørt upp enn. Tað er eisini ein spurn- ingur um, hvussu olju- útreiðslurnar verða, tí hækkar oljan aftur, førir tað eisini eyka útreiðslur við sær. Stjórin á Strandferðsluni sigur, at hann hevur kunnað landsstýrismannin í vinnu- málum, Bjarna Djurholm, um støðuna. Men hann sigur, at fær Strandferðslan ikki eina eykajáttan, verður neyðugt at seta sparingar í verk og tað kann bara gerast við at skerja sigling hjá skipunum og koyring hjá bussunum. Politisku myndug- leikin hevur noktað Strandferðsluni at seta sparingar í verk og tí má hon fáa eykajáttan, sigur landsstýrismaðurin í vinnumálum STRANDFERÐSLAN Áki Bertholdsen – Strandferðslan má fáa eina eykajáttan í summar. Tað heldur Bjarni Djur- holm, landsstýrismaður í Vinnumálum. Hann hevur fingið kunn- ing um fíggjarligu støðuna hjá Strandferðsluni, sum vit greiða frá í greinini omanfyri, og nú fer hann at kunna Landsstýrið um mál- ið. Men hansara tilmæli er, at Strandferðslan fær eina eykajáttan. Annars hava politikarar boðað frá, at eykajáttanir eiga ikki at koma upp á tal og í øllum førum skal pen- ingurin, sum verður játtað- ur eyka, sparast onkra aðra- staðni. Men Bjarni Djurholm vísir á, at Strandferðslan fyrr í ár vísti á ymsar spar- ingar, men tað var ikki politisk undirtøka fyri at seta tær í verk. – Við at gera uppskot til sparingar, hava Strand- ferðslan og landsstýrismað- urin í vinnumálum roynt at liva upp til ásetingarnar í fíggjarlógini, men tað tók politiski myndugleikin ikki undir við. – Og tað mugu so bæði Landsstýrið og Løgtingið taka avleiðingarnar av og játta Strandferðsluni meiri pening, sigur hann. Kann tað henda, at pen- ingurin skal sparast aftur á onkrum øðrum øki hjá Vinnumálaráðnum? Tað er sjálvandi ein spurningur, sum má takast upp. Men støðan er tann, at Strandferðslan hevur sjálv víst á sparingar. – Og tað vildi verið øvugt at nokta stovninum, sum skal spara, at seta hes- ar sparingar í verk fyri síðani at skarva burturav onkra aðrastaðni, sigur Bjarni Djurholm. Men hann leggur afturat, at hann veit ikki í løtuni um peningur er settur av til onkur endamál, sum ikki verður brúktúr í ár, so at tað fer at loypa av onkra staðni. Strandferðslan aftur nú í fíggjarligari neyð Antin fáa vit eina eykajáttan, ella mugu vit skerja bæði sigl- ing og koyring og tað vilja politikarar ikki, sigur Kristian Davidsen, stjóri á Strand- ferðsluni Bjarni Djurholm mælir til at Strandferðslan fær eykajáttan Politiski myndugleikin nokt- aði Strandferðsluni at seta sparingar í verk og tað mugu bæði landsstýrið og Løgtingið taka avleiðingarnar av, sigur Bjarni Djurholm, landsstýris- maður í vinnumálum Rættuliga nógv fólk vóru savnað á keiini í Norðdepli, tá nýggi Gáshøvdi hjá p/f Kneysur á Viðareiði fyri fyrstu ferð kom til landið seinnapart- in sunnudagin. Seinast eitt spildur- nýtt skip heimahoyr- andi á Viðareiði kom til landið var einaferð í 1930-unum MÓTTØKA Solby A. Eliasen Norðdepil: Rættuligur há- tíðardámur var í bygdini, nú ein nýbygningur skrá- settur á Viðareiði kom heim. Talan er um trolbátin Gáshøvdi, og menn siga, at hetta er fyrstu ferð í eini sjeyti ár, at eitt nýtt skip kemur, sum er skrásett á Viðareiði. Tað var ein løta at bíða, inntil nýggi trolbát- urin sást koma inneftir firð- inum, men tað gjørdi ikki nógv, tí veðurgudarnir vóru við sundafólki og viðoying- um henda dagin. Sólin skein, og tað rørdist ikki ein ond. Nógvir smábátar fóru út eftir firðinum at taka ímóti, og somuleiðis vóru tveir kappróðrarbátar frá Nordepils- og Hvanna- sunds Róðrarfelag og tóku ímóti. Tað spildurnýggja seksmannafarið, Sundabát- urin og gamla fimm- mannafarið Ritan. Fløgg sóust allastaðni í bygdun- um báðum, og nógv børn gingu eisini og runnu á kei- ini við fløggum í hondini. Tá Gáshøvdi hevði lagt at, heilsaði Absalon í Buð skipinum og tess eigarum og ynskti teimum alt tað besta í framtíðini. Hann rópti eitt trýfalt longi livi eisini. Síðani takkaði Kári Kallsberg, stjóri í p/f Kneysur fyri móttøkuna. Hann var sera ovfarin av stórfingnu móttøkuni, sum skipið fekk. Klaksvíkar Hornorkestur var eisini komið til Norðdepils, og tey spældu nøkur løg. Tá tollvaldið hevði verið um- borð og avgreitt síni viður- skifti, varð boðið umborð at hyggja at skipinum. Eftir móttøkuna á keiini, varð hildið fram á hotel Norð á Viðareiði, har fólk fingu ein góðan bita at eta. Sum skilst vóru eisini heilt nógv fólk á Viðareiði. Góðar vónir Nýggi Gáshøvdi er komin í flotan fyri gamla Gás- høvda, og hesin hevur so fingið somu loyvini, sum tann gamli hevði. Kári Kallsberg sigur, at vónirnar hjá teimum eru sera góðar, nú nýtt skip er komið. – Annars vóru vit ikki farnir í holt við hetta, sigur hann, tá Sosialurn fær hendur á honum um tele- fonina seint sunnukvøldið. Hann greiðir frá, at um- støðurnar fyri manningina eru sera góðar umborð. Manningin fer at telja fýra ella fimm mans. Nýggi Gáshøvdi er bygd- ur á skipasmiðju á Hafna- firði í Íslandi. Hann er 21,95 m langur, 6.5 m breiður og 3,3 m høgur. Hann er merktur 140 BT. Tað eru brøðurnir Gunn- ar, Kári og Hans Jákup Kallsberg, sum eiga bátin. Og hann fer væntandi sín fyrsta túr týskvøldið. Fyrsti nýbygningur í sjeyti ár Rættuligur hátíðardámur var, tá nýggi Gáshøvdi hjá p/f Kneysur á Viðareiði kom til Hvannasunds seinnapartin sunnudagin Tað eru teir tríggir brøðurnir, Gunnar, Hans Jákup og Kári Kallsberg, sum eiga Gáshøvda, sum er komin í flotan fyri gamla Gáshøvda Norðurlond skifta fokus. Frameftir verður útnorður og samstarv við grannaøkini í útnorði raðfest ovarlaga, samdust norður- lendsku ráðharrarnir um í Stokkhólmi í síðstu viku. Avrátt var eisini, at norðurlond fara at viðurkenna navnalóggávu hvør hjá øðrum NORÐURLOND Ingi Rasmussen Norðurlendsku ráðharrarn- ir vilja raðfesta útnorður og samstarv við grannaøkini. Tað kom fram á einum fundi millum norður- lendsku samstarvsráðharr- arnar í Stokkhólmi hós- dagin, tá ein arbeiðsbólkur um útnorður legði úrslitið av sínum arbeiði fram. Føroyar og Íslandi hava leingi strongt á fyri at fáa norðurlond at skifta fokus. Nógv samstarv er vent eystureftir og við ES, meðan samstarvið við okk- ara grannaøki fyri sunnan og vestan – Skotland, Hetland, Orknoyggjar, Írland, Nýfundland og onn- ur øki – hevur verið fyri skerdan lut. Arbeiðsbólkurin mælir til, at farið verður undir at fremja hetta samstarv við ítøkiligum verkætlanum. Innan havumhvørvi, til- fingisumsiting, veðurlags- broytingar, útbúgving gransking, mentan, heilsu og samferðslu. Norðurlendsku ráðharr- arnir hava sett hetta fram sum eina av fimm serligum raðfestingum, verður upp- lýst av løgmansskrivstov- uni. – Vit hava strembað eftir hesum í skjótt fimm ár og hava nú fingið týdningin av slíkum samstarvi viður- kendan. Hetta er eitt dømi um, at vit skulu gera og taka ábyrgd millum hini norðurlondini og ikki bert krevja og taka ímóti, sigur Høgni Hoydal, landsstýris- maður við norðurlendskum málum, sum fegnast um úr- slitið. Á fundinum í Stokk- hólmi varð eisini uppskot samtykt um at javnseta føroyingar, álendingar og grønlendingar, tá tað snýr seg um rættin til at útbúgva seg hjá hvørjum øðrum í norðurlondum. Fyrrverandi danski for- sætisráðharrin, Poul Schlü- ter, hevur fingið til upp- gávu at arbeiða burturav við at rudda allar forðingar burtur, so norðurlendingar fáa javnbjóðis rættindi í londunum hvør hjá øðrum. Dømi um hetta kann vera, at viðurkenna navnalóg- gávu, so eitt nú føroyingar kunnu brúka føroysk nøvn, hóast teir búgva í øðrum norðurlandi, soleiðis sum Høgni Hoydal hevur skotið upp. Poul Schlüter tók beinan- vegin málið upp og fer sambært Løgmansskriv- stovuni at skjóta upp eina felags avtalu millum norð- urlond um navnalóggávu. Útnorður raðfest hægri Ein av fyrilestrarhald- arunum á Mentanar- ráðstevnuni, írin Patrick J. Murphy, er so hugtikin av Tróndur Paturssyni, at hann hevur keypt ein málning frá før- oyska listamanninum MYNDLIST Páll Holm Johannesen Í samband við Mentanar- ráðstevnuna um vikuskift- ið, hevur Tróndur Patursson fingið møguleika at sýna fram í stóra Guinness gallarínum í Dublin kom- andi summar. Tað er stórur áhugi fyri føroyskari list í Bretlandi, og í samband við framsýn- ingina í Dublin, fer Tróndur eisini sýna fram í Aberdeen og London komandi summ- ar. Framsýningin á Guinness gallarínum er komin í lag gjøgnum íran Patrick J. Murphy, sum var ein av fyrilestrarhaldarunum í Norðurlandahúsinum um vikuskiftið. Hann er ein av samskiparunum á Guinness gallarínum, sum er eitt mest viðurkendu gallarín- um í Írlandi. Gallaríið bjóð- ar vanliga listafólkum út øllum heiminum at sýna fram, og nú er greitt, at Tróndur Patursson verður at síggja í írska høvuðs- staðnum komandi summar. Selt málning Patrick J. Murphy er so hugtikin av Tróndi Paturs- son, at írin sjálvur hevur keypt málning av føroyska listamálaranum. Talan er um ein miðalstóran máln- ing, sum Tróndur kallar ein abstrakta náttúrulýsing. Bæði føroyingar og útlendingar vóru á einum máli um, at neyðugt er við ný- hugsan á ferðavinnu- økinum. Eitt tættari samstarv millum ferðavinnuna og føroysku mentanina kundi verið til at styrkt bæði føroysku ferðavinnuna og mentanina MENTANAR- RÁÐSTEVNA Páll Holm Johannesen Um vikuskiftið hevur Norðurlandahúsið hildið eina forkunnuga mentanar- ráðstevnu. Stevnan var tann fjórða í røðini í samband við, at norðurlondini vilja kanna, hvussu langt norð- urlendskur mentanar- politikkur er komin, og hvussu hann skal skipast í framtíðini Ein av spennandi fyri- lestrunum á mentanarráð- stevnuni um vikuskiftið var sunnudagin, har kjakast var um hugtakið kulturturismu. Kulturturisma er eitt van- ligt fyribrigdi í londum uttanfyri Føroyar, meðan vit framvegis ikki hava tikið hugtakið til okkum. Kulturturisma er í stuttum um, hvussu mentan og ferðavinna kunna arbeiða saman fyri at stuðla hvørj- um øðrum so báðir partar fáa sum mest burtur úr. Føroyska ferðavinnan hevur altíð lagt stóran dent á at marknaðarføra før- oysku mentanina, sum ein sjálvsagdan part av ferða- vinnuni. Kortini eru ment- an og ferðavinnan politiskt atskild, soleiðis skilt, at politisku myndugleikarnir hava orða atskildan ferða- vinnu- og mentanarpolit- ikk, og taka ikki fyrivarni fyri at hesi í roynd veru hoyra saman. Á pall- borðsfundinum sunnudagin kom týðuligt fram, at part- arnir í ferðavinnuni meta hetta vera óheppi, tí ikki ber til at skilja hugtøkini at. Bæði fólk innan ferðavinn- una og føroyska mentanar- lívið fílast á, at partarnir ikki vita nóg væl av hvørj- um øðrum, og at neyðugt er, at samskipanin gerst nógv betri í framtíðini. Hvussu hetta skal gerast vóru fólk rættiliga ymisk á máli um, og á pallborðs- fundinum kom fram, at fólk innan føroyska mentan ikki vóru serliga áhuga í at verða marknaðarførd, sum ein sjálvsagdur partur av ferðavinnuni. Neyðugt við nýhugsan Fólk innan ferðavinnuna søgdu seg ynskja, at Føroy- ar royndu at marknaðarføra seg sum annað enn nakrar grønar oyggjar, tí flest onn- ur lond hava eisini vakra nátturu. Neyðugt er tí við nýhugsan, so Føroyar sum ferðavinnuland fær onnur bein at standa á, enn bert náttúruna. Víst varð á teir mongu festivalarnar og føroyska myndlist sum góðar møguleikar, og sum avgjørt kundi lokkað fleiri útlendingar til Føroya. Útlendsku áhoyrarnir vístu eisini á stóra týdning- in, at føroyingar royndu at bróta úr nýggjum og royna nýggjar leiðir á ferðavinnu- økinum. Eisini róstu teir føroyingum fyri at duga væl at hildið aftur, so før- oyska mentanin heldur ikki bleiv ov popput, sum bleiv tikið til. Hóast neyðugt var við nýhugsan, so er týdn- ingarmikið, at vit ikki mistu okkum sjálvi burtur í marknaðarføringini av mentanina. Higartil hava føroyingar duga væl at funnið eina góða javnvág, og útlendingarnir vóna, at føroyingarnir framhaldandi halda fast við ta leiðá ferðavinnuøkinum. Ferðavinnan og mentanin tættari samstarv Tróndur Patursson sýna fram í Dublin Ein av spennandi fyrilestrunum á Mentanarstevnuni um vikuskiftið var um ferðavinnu og mentan. Báðir partar vístu á, at neyðugt var nógv betri samskipan í framtíðini, so báðir partar kunnu fáa størri gagn av hvørjum ørðum Mynd. Jan Muller C M Y K 5 4