leygardagur 5. februar 1994síða 10

Síða 10 Nr. 25 —5. FEBRUAR 1994 Tíðindablaðið { sostalurin } Eftir at hava virkað í nakrar fáar mánaðar í farna ári, liggur nú 1994 fyri framm- an — fyrsta heila arbeiðsár hjá Føroya Fiskavirking, sum vit síggja fram til við spenningi. Í hesum sam- bandi vilja vit greiða eitt sindur frá um gongdina higartil og um tey mál, ið vit arbeiða við. Sum kunnugt varð Før- oya Fiskavirking stovnað sum eitt úrslit av einari av- talu í juli millum teir stóru kreditorarnar í teimum før- oysku flakavirkjunum. Samstundis varð gjørd ein munandi sanering — stórt sæð ein hálvering — av skuldini hjá flakavirkjun- um. Útvegað vórðu 50 mió. kr. í parta- og ábyrgarpen- ingi, og hevur felagið har- afturat 75 mið. kr. í kassa- kreditti. Sum ein liður í tí búskap- arligu = avtaluni millum landsstýrið og donsku stjórnina var endamálið við at stovna Føroya Fiska- virking at gjøgnumføraeina neyðuga tillaging av ti før- oysku fiskivinnuni. Afturat hesum var eitt ynski um at fremja »eina tiltrongda spesialisering og effektivi- sering, ið, saman við betri planlegging av framleiðslu, sélu og gjaldføri, vildi skapa grundarlag fyri eini munandi styrkjan av okkara kappingarføri«. Um einki var gjørt, var sannlíkt, at meira enn helvtin av virkj- unum fóru at lata aftur vegna tann stóra yvir- varð roknað við, at tey virk- ini, sum komu at taka ímóti fiski, kundu svara skuldina hjá gllum virkjunum, sum komu at vera við í Fiska- virking, aftan á at skuldin í hvørjum einstøkum virki var skrivað niður. Sostatt var frá byrjanini lagt upp til umfatandi bygnaðarbroyt- ingar, og krgvini til tann bú- Fiskavirking: "Tað velst um rá- veran fer at minka uppaftur meira, hvussu árið fer at roynast okkum" Seinasta månadag heuði nevndin i Fiskavirk- ing fund og aftaná sendu teir hetta tíðinda- skriv til fjølmidlarnar: skaparliga raksturin hjå fe- lagnum vóru stór. Í juli og august og tað, ið eftir var av árinum, fóru fram tær neyðugu samráð- ingamar millum virkini og kreditorarnar — fyrst og fremst Sjóvinnubankan og Føroya Banka — og 7. sep- tember vórðu 19 virkir latin Føroya Fiskavirking. Av hesum vóru tey flestu antin farin á húsagang ella í gjaldssteðg, og arbeiddu antin niðursetta tíð ella als Við 1993 tølunum í huga kundi væntast, at uml. 65.000 tons av fiski komu upp á land i Føroyum í 1994. Hetta var ikki stórt meira, enn tann nøgdin, sum 4-5 av teimum størstu virkjunum hjá Føroya Fiskavirking megnaðu at arbeiða einsamøll. Ein tílík loysn hevði sjálvandi helst bøtt um. búskapin hjá fiski- idnadinum, men tad hevdi samstundis ført við sær eitt skeivt býti av arbeiði og ar- beiðsloysi, sum ikki hevði borið til at góðtikið. Sostatt var neyðugt at koma til eina semju, har landingarnar vóru býttar út á eitt stórri tal av virkjum, enn gjørt hevði verið, um bert búskapurin varð havdur í huga, men tó innan ráðligar karmar. Viðtikið var fyri fyrst at býta fiskin út á 8 av teimum 19 virkjum. Samstundis varð greitt, at tað var neyð- ugt at fara frá tí skipanini, har øll lastin hjá einum fiskiskipi varð arbeidd á tí virkinum, sum hevði tikið ímóti skipinum. Tað var neyðugt at býta vørurnar upp i bólkar og greina vør- urnar sundur fyri at kunna góðska fiskin meira og har- við økja um útflutnings- virðið, og tiskil var gjørt av at miðsavna framleiðsluna hjá Føroya Fiskavirking í fýra vørub6lkar: Lidugtvørur framleiddar í Tórshavn, Vestmanna og Eiði Feskur fiskur framleiddur á Tveroyri og Vági Idnadarvørur framleiddar í Runavík, Miðvági og Fuglafirði Saltfiskur framleiddur á Toftum. Hetta valið er sera væl umhugsað havandi í huga tær atfinningar, sum kunnu væntast í sambandi við eitt- hvert val, sum vikir frá for- tíðini. Neyðugt er at hugsa um íbúgvaratalið í mun til virkini, og eisini má havast í huga eina rúgvu av viður- skiftum, sum hava týdning fyri tann dagliga raksturin, t.d. havnavidurskifti, hvørj- um standi bygningarnir eru í, hvussu frystirúmini er háttað, møgulig ísvirkir, fråstøda í mun til virkir, sum samstarvast skal við, osfr. Møguliga fer tíðin at broyta hesa mynd, men tað var neyðugt at taka eina stóðu fyri fyrst. Samstundis er fyribils ein avtala gjørd um at leiga út eitt av teimum virkjunum, sum Fiskavirking ikki brúk- ar. Vónandi koma fleiri við uppskotum um at taka upp alternativa framleiðslu á teimum virkjum, sum í løt- uni ikki eru í nýtslu. Sum sagt hevur Fiska- virking bert havt stutta tíð til at royna at loysa trupul- leikarnar, og í hesum tíðar- skeiði hevur fyrst og fremst fiskiskapurin verið eitt vón- brot. Veiðunggdin hevur verið munandi lægri í 1993 enn í 1992. Veiðan er mink- að við uml. 1.000 tons pr. mánað, íalt 11.000 tons í 1993. Ein onnur orsøk er helst, at fleiri føroyskir bát- ar avreiða til útlendskar uppbodssølur. Framtíðin vil vísa, hvussu tann nýggja skipanin viðvíkjandi kvota- býti kemur at ávirka um- stødurnar hjá fiskimonnun- um. Harafturat mugu lív- frødilig vidurskifti sjålv- sagt havast í huga. Men samanumtikið hava vit í 4. ársfj. 1993 fingið minni nøgd av fiski til virkingar enn somu tíð í 1992. Tó hava vit í januar 1994 fingið stórri nøgd av fiski enn í januar 1993. Føroya Fiskavirking er í løtuni í samráðingum við fleiri leverandørar um keyp av útlendskum fiski til før- oysk virkir, serliga til virkið heima á Sandi. Higartil er sølan hjá Fiskavirking gil farin gjøgnum Faroe Seafood, sum við ársskiftið broytti bygnað og er vorðið eitt partafelag, ein avgerð, sum Fiskavirking metir at vera gagnlig. Fiskavirking ynsk- ir framvegis í so stóran mun sum gjørligt at nýta tænast- una hjá Føroya Fiskasølu, men tó soleiðis, at onnur sølufeløg kunnu nýtast, um eitt tílíkt samstarv skuldi víst seg at vera meira løn- andi. I løtuni fara fram sam- ráðingar millum felggini um stevnumið fyri sam- starvid í framtíðini. Tað er ilt at spáa um, hvussu nógv arbeiði kann væntast á virkjunum, men um vit koma fgjøgnum árið, uttan at veiðunggdirnar minka uppaftur meira, vænta vit, at arbeiði verður til uml. 700 fólk á teimum omanfyri nevndu virkjun- um. Vit fara við góðum treysti inn í nýggja árið og vóna at fáa betri umstødur — bæði tær náttúruskaptu og tær mannskaptu — og at tær um- stødur, sum nú einaferð verða tillutaðar okkum, verða útnyttaðar best møgu- ligt gjøgnum trúfast sam- starv millum leiðslu og starvsfólk, hóast tey broyttu viðurskiftini, sum kreppan hevur lagt á okkum. Við vón um at:1994 verð- ur eitt gott ár fyri øll. Nevndarinnar vegna Ove Munch Nevndarformaður