hósdagur 19. juni 2003síða 3

4 Nr. 113 - 19. juni 2003 Nr. 113 - 19. juni 2003 5 Karsten Hansen: Noyddir at fylgja Karsten Hansen hev- ur góðtikið ein nýggj- an sáttmála millum SEV og Maskinmeist- ararfelagið. Sostatt var ikki neyðugt hjá løgtinginum at koma upp í leikin SÀTTMÁLI Heri á Rógvi Løgtingið kom ikki saman týskvøldið at viðgera sátt- málaviðurskiftini hjá mask- inmeistarunum hjá SEV, og streymurin fer heldur ikki. Karsten Hansen, landsstýr- ismaður í lønarmálum, hev- ur góðkent sáttmálan, og tískil skuldi hetta málið nú verið avgreitt. Sáttmálin er við einari broyting orðarætt hin sami, sum SEV og Maskinmeist- arafelagið gjørdu, og Kar- sten Hansen ikki vildi góð- taka. Einasti broytingin er, at eitt sáttmálin nú er galdandi til 1. juli 2005 heldur enn 1. mars 2005. Tískil er sátt- málin galdandi í tvey ár og fýra mánaðir. Sáttmálin gevur 4,3% í lønarhækkan 1. mars 2003 og somu hækkan 1. mars 2004. Hvørt ár hækkar eftirlønargjaldið 1%. Aft- urat eru ymsar umflokking- ar gjørdar og vaktargjøld ásett. Maskinmeistarafelagið roknar hetta til eina lønar- hækkan áljóðandi 10,96% yvir 28 mánaðir. Hetta er eitt sindur meira enn ar- beiðarafeløgini fingu yvir tvey ár. –Eg havi allatíðina sagt, at maskinmeist- ararnir kundu fáa tað sama, sum feløgini á tí privata arbeiðsmarkn- aðinum, sigur Karsten Hansen, sum kortini heldur, at lønarhækk- anin er alt ov stór SÁTTMÀLI Heri á Rógvi Nú sáttmáli loksins er und- irskrivaður og góðkendur millum SEV og Maskin- meistarafelagið, so er Karste Hansen, landsstýris- maður, framvegis sannførd- ur um, at lønarhækkanin er ov stór. Men Karsten, sum hevur síðsta orðið, hevur góðkent, og harvið verður sáttmálin nú settur í gildi. – Eg havi allatíðina sagt, at maskinmeistararnir kundu fáa tað sama, sum feløgini á tí privata ar- beiðsmarknaðinum samd- ust um. Nú fáa maskin- meistararnir tað sama sum hini, sigur Karsten Hansen. Hann sigur, at tað so við og við gjørdist greitt, at arbeiðarafeløgini fóru at fáa ein lutfalsliga stóra lønar- hækkan, og tískil gekk hann við til, at maskinmeist- ararnir hjá SEV fingu tað sama eftir hansara tykki. Men undan semjuni á privata arbeiðsmarknaðin- um hevði Karsten ikki góðkent eina níggju pros- ent lønarhækkan. – Teir privatu hava lagt eina linju, og hana vóru vit í hesum førinum noyddir at fylgja, sigur Karsten Han- sen. Ov nógv Sum landsstýrismaður í løn- ar- og fíggjarmálum hevur Karsten Hansen ábyrgdina av, at føroyski búskapurin klárar seg sum best. Skulu vit trúgva landsstýrismann- inum, so er hetta langt frá tað besta, sum kundi henda fyri búskapin. – Eg havi eina ábyrgd sum landsstýrismaður at syrgja fyri, at vit framvegis hava ein góðan búskapin og eitt kappingarføri. Feløgini hugsa sjálvandi um sínar limir, men vit mugu øll hava tað samfelagsliga í hugan- um, sigur Karsten Hansen. Og fylgjurnar av hesum lønarhækkingum eru fyrst og fremst verri kappingar- føri, heldur landsstýris- maðurin. – Hjá tí almenna fer hetta eisini at merkjast við, at vit í fyrstu atløgu fáa fleiri skattainntøkur av hægru lønunum. Men hetta er løtuvinningur, og vit eru í stórum vanda fyri at brenna ljósið í báðum endum, sig- ur Karsten Hansen og vísir til, at við verandi búskapar- útlitum verður torført at finna peningin at gjalda hesar hægri lønir fyri. Til samráðingar 1. oktober ganga ein longri røð av sáttmálum hjá Kar- sten Hansen út. Tá fakfel- øgini á privata arbeiðs- marknaðinum hava fingið somikið stóra lønarhækk- an, so er lætt at hugsa sær, at Starvsmannafelagið og hini feløgini fara at fáa í øllum førum tað sama. Vit spyrja eisini Karsten Hansen um hetta. Hóast hann skákar sær undan spurninginum, so ásannar hann, at tað verður ikki sloppið uttanum hetta soleiðis uttan víðari. – Vit fara til samráðingar við opnum sinni. Tey al- ment løntu skulu ikki vera verri fyri enn hini. Tey eru í mínari verð verd sína løn, sigur Karsten Hansen. Lærdómurin Seinastu nógvu tíðina hev- ur málið um SEV, maskin- meistarar og Karsten Han- sen staðið rimmarfast ovast á breddanum. Fleiri vildu óivað verið hetta fyri uttan, og teirra millum telist eisini Karsten Hansen. – Sæð í bakspeglinum kundu vit verið hetta fyriutt- an. Tað er neyðugt at fáa kalt vatn í blóðið. Eingin hevur fyrimun av hesum óskil- inum, sigur Karsten Hansen. Og eins og aðrir politik- ararnar vil Karsten Hansen hava greiðari viðurskifti á arbeiðsmarknaðinum. – Vit mugu hava tað sum aðrastaðni við betri skipað- um viðurskiftum og frá- boðanarskyldu. Í Danmark eru tað fakfeløgini, sum ynskja høvuðsavtalur og taka stig til hetta. Í Føroy- um tykjast fólk berjast ímóti øllum, sum líkist skipaðum viðurskiftum, sigur Karsten Hansen. Nýggjur sáttmáli Framhaldssøgan við SEV, Maskinmeistarafelagnum og Karsten Hansen er nú liðug á hesum sinni. Fyri hesar tríggjar bíðar enn onkur trupul uppgáva í nærmastu framtíð. Mynd: Jan Hóast tað hevur verið hart í seinastuni, so er formaðurin hjá Maskinmeistarunum nøgdur við endaligu semjuna SÁTTMÀLI Heri á Rógvi Formaðurin í Maskinmeist- arafelagnum er bara heilt væl nøgdur, nú ein nýggjur sáttmáli, sum er góð- kendur, er undirskrivaður millum Maskinmeistarafel- agið og SEV. Vit sjálvandi heldur havt tann fyrra sáttmálan, men vit eru nøgdir. Vit vóru eis- ini væl nøgdir við tann fyrra sáttmálan. Tað var tí, vit skundaðu okkum at skriva undir, sigur Jógvan Nybo. Men hví velur Maskin- meistarafelagið at ganga við til hetta? – Vit dugdu at síggja, hvønn veg tað bar, og vit valdu tí at siga ja til hendan sáttmálan, sum er full- komiliga eins sum – bert longdur fýra mánaðir. Semingsstovnurin kom ongantíð upp í leikin. Part- arnir funu sjálvir fram til eina semju. – Hetta modellið hevur verið uppi og vent fyri fleiri vikum síðani. Tá kundi Karsten Hansen ikki góð- taka tað, men brádliga var nóg gott, sigur Jógvan Nybo. Maskinmeistarafelagið kravdi, at Karsten Hansen skuldi boða frá alt fyri eitt, um hann góðkendi sátt- málin. Og tað gjørdi hann so, soleiðis at sáttmálin verður settur í gildi, og maskinmeistararnir fáa síni 4,3% afturvirkandi. – Vit vildu ikki enda í sama sirkusinum aftur, sigur Jógvan Nybo. Tíðin ovast á breddanum hevur ikki bara verið stutt- lig hjá Maskinmeistarunum Hetta hevur verið ótrúliga hart. Men vit hava ikki ann- að at samráðst til ein sátt- mála sum vanligt, sigur Jógvan Nybo. Men taka Maskimeistar- arnir ikki alt ov lítið atlit til búskapin og samfelagsligu- gongdina við einari so- mikið stórari lønarhækkan? – Eg eri als ikki samdur við tí, at lønarhækkanin er ov stór. Eg haldi, at lønir- nar skuldu verið enn betri, tí tær eru einki høgar sum er, sigur Jógvan Nybo. Jógvan Nybo, Maskinmeistarafelagið: Væl nøgdur Kemur tað til, at nýggja Gjaldskipanin verður tikin av, tí nýggj kunngerð er komin í gildi, so útilokar Jørn Astrup Hansen ikki, at Ele- ktron og peninga- stovnarnir draga landsstýrið í rættin. Astrup undrast á nýggju kunngerðina, sum er vend ímóti peningastovnunum PERSÓNSUPPLÝSING Ingi Rasmussen – Vit eru bilsin og duga ikki heilt at gjøgnumskoða av- leiðingarnar av hesum enn. Tað er fyrsta viðmerking- in frá Jørn Astrup Hansen, bankastjóra og nevndarfor- manni í Elektron, nú Høgni Hoydal hevur gjørt av at skera ígjøgnum í stríðnum um persónsupplýsingarnar. Jørn Astrup Hansen hevði júst fingið kunngerð nr. 94 frá 16. juni stungið í hondina, tá Sosialurin fekk orðið á hann. Hann helt, at skuldi kunngerðin takast fyri fult, so fór hetta at fáa avleiðingar fyri alt pen- ingaligt samskifti, sum er millum Føroyar og onnur lond. Alt stríðið byrjaði við einari nýggjari skipan, ið peningastovnarnir tíðliga í fjør settu í verk í Føroyum. Hon nevnist Gjaldskipan. Skipanin er ment í sam- starvi millum Elektron og Pengeinstitutternes Betal- ings Systemer (PBS) í Dan- mark og er ein føroysk út- gáva av væl kenda Betal- ingsService hjá PBS. Talan er sostatt um sjálvvirkandi peningaflytingar, sum fara til Danmarkar at venda og avgreiðast. Sambært nýggju kunn- gerðini er hetta ikki loyvt. Men Jørn Astrup Hansen sigur, at tey fyribils fara at halda fram at brúka hana, sum einki var hent, tí tey hava fingið loyvi til tess frá Dátueftirlitinum. Nýggja kunngerðin er afturvirkandi. Sagt verður, at hon fær gildi frá 1. januar 2002, og tað er áðrenn nýggja Gjaldskipanin kom í gildi. Sostatt er lítið at ivast í, at kunngerðin er ætlað at fevna um Gjaldskipanina. – Fer tað at vísa seg, at Gjaldskipanin verður steðgað, so er ein nýggj støða. Vit hava fingið loyvi til at brúka hana, og eg kann ikki útiloka, at talan verður um eitt rættarmál, tí tað hevur kostað okkum og okkara kundum nógv at fara yvir til skipanina, sigur Jørn Astrup Hansen. Eitt rættarmál fer helst bæði at snúgva seg um, hvørt Høgni Hoydal hevur lógina við sær, og í øðrum lagi verður talan um eitt endurgjaldskrav. Jørn Astrup Hansen undrast annars stórliga um orðaljóðið í kunngerðini. Hevði tað verið slagið av upplýsingum, sum var kjarnin í henni, so hevði hann skilt tað. Men eftir øllum at døma er ætlanin at raka peningastovnarnar serliga. – Eg upplivi hetta sum serlóggávu fyri okkum, og tað havi eg ilt við at skilja. Um endamálið er at verja Elektron, so hevði tað verið best, um tosað var um hetta millum partaeigararnar av Elektron, sum eru lands- stýrið og peningastovnarnir í felag, sigur Jørn Astrup Hansen. Kann enda sum rættarmál Jørn Astrup Hansen er bilsin av nýggju kunngerðini, sum steðgar útflutningi av persónupplýsingum og dugir ikki gjøgnumskoða fylgjurnar enn Høgni Hoydal kann rokna við einum politiskum ódnar- veðri. Hann hevur í einari feskari kunn- gerð sligið fast, at persónsupplýsingar hjá bankunum kunnu ikki flytast av landin- um. Tað er beint ímóti tí, sum pen- ingastovnar og vinnan hava ført fram. Kristian Magn- ussen, løgtingsmaður, kallar tað valdsmis- nýtslu og vil hava løgmann upp í málið PERSÓNSUPPLÝSING Ingi Rasmussen Málið um vernd av per- sónsupplýsingum hevur fingið eina óvæntaða vend. Høgni Hoydal, landsstýris- maður við lógarmálum, hevur lýst eina kunngerð, sum steðgar flyting av per- sónsupplýsingum av land- inum, har høvuðsinnihaldið er peningaligar flytingar. Tað merkir helst, at tann Gjaldskipanin, sum pen- ingastovnarnir hava brúkt í meira enn eitt ár, verður steðgað. Talan er eina før- oyska útgávu av Betal- ingService, sum Elektron hevur ment í samstarvi við PBS. Skipanin hevur við sær, at allar sjálvvirkandi flytingar fara til Danmarkar at venda. Kunngerðin kemur ikki at raka gjaldkortini, FR- kort og VISA-kort, tí eitt undantak er, sum sigur, at tað er í lagi at flyta persóns- upplýsingar, tá tað fer um staknýtaraskipanir. Kunngerðin er lýst 16. juni og hevur virknað frá 1. januar 2002. Óvæntað stig Stigið er óvæntað, tí Høgni Hoydal reisti málið sum eitt tingmál fyrr í ár. Tað gjørdi hann, tí tað var ivi um, hvør tingsins vilji í grundini var. Spurningurin er, um nýggja lógin um vernd av persóns- upplýsingum frá 2001 fevndi um flytingar til Dan- markar. Rættarnevndin, har Jógv- an á Lakjuni er formaður, súltaði tilvitað málið, tí tað vóru so nógvir ivaspurning- ar, og tí kom tað ikki ígjøgn- um hesa tingsetanina. Í staðin hevur Høgni Hoydal so sjálvur lýst tað í einari kunngerð, sum hann ætlaði at fáa tingið at lóg- geva ígjøgnum. Sostatt fekk tingið ongantíð høvi at svara, hvat tað meinti, áðrenn Høgni Hoydal skar ígjøgnum. Hamrandi ólógligt Mannagongdin skelkar Kristian Magnussen, løgtingsmann fyri Javnaðarflokkin, sum hevur fylgt málinum um persónsupplýsingar serliga væl. Hann hevði júst fingið eitt vátt Kunngerðarblað gjøgnum hurðina við postinum, tá vit fingu orðið á. Hann ánaði ikki, at Høgni Hoydal hevði gjørt eina kunngerð. Og hann er milt sagt skelkaður. – Nú er hann langt úti. Mín niðurstøða er, at nú snýr tað seg bara um at vinna. Høgni Hoydal tolir ikki, at hann ikki fær sítt ígjøgnum, men hann hevur ikki lógargrundarlag fyri tí, sum hann ger. Fyri at siga akkurát, sum er, so er hetta eftir mínari bestu sannføring brand hamrandi ólógligt, og tað undrar meg stórliga, at aðalstjórin í løgmálaráðnum leggur navn til. Tað boðar ikki frá góðum fyri føroyska løgfrøði, sigur Kristian Magnussen. Høgni Hoydal hevur sambært lógini um vernd av persónsupplýsingum heimild at gera kunngerðir, sum útgreina lógina. Men hann skal hava heimild í lógini fyri tí, sum hann ger. Og tað hevur hann ikki sambært Kristian Magnus- sen. Millum annað eru nøk- ur atlit, sum siga, at upplýs- ingar kunnu sendast til trygg lond, og tað er Dan- mark í hesum føri. Rættarmál í væntu Væntast kann, at stórur partur av vinnuni fer at leggja sak ímóti landsstýr- inum. Eitt nú bankar, trygg- ingar og onnur eru farin yvir til Gjaldskipanina. Føroyingar hava mest sum slept tí gomlu V&T- skipanini, sum varð gjørd á Elektron, og nú er tað Gjaldskipanin, sum stýrir sjálvvirkandi flytingum. Áðrenn farið var at menna skipanina, fekk Elektron grønt ljós frá Dátueftirlitin- um, sum er hægsti myndug- leiki á økinum, og tí hava tey sítt á tí turra og kunnu við góðari samvitsku krevja endurgjald frá landinum. Aðrastaðni í blaðnum vátt- ar Jørn Astrup Hansen, bankastjóri, at tað kann gerast avleiðingin. Verður reist politiskt Málið var so fekst, tá vit tosaðu við Kristian Magn- ussen, at hann enn ikki hevði hugsað, hvat hann ætlaði at gera. Men nú heldur hann, at skerast skal ígjøgnum. – Eg haldi,at løgmaður eigur at hyggja at málinum. Hann skal hava eftirlit við, at hansara landsstýrismenn røkja sítt embæti á full- góðan hátt. Um hann einki ger, eigur landsstýrismála- nevndin at taka málið upp, tí Høgni Hoydal umsitur ikki á fullgóðan hátt í hes- um føri. Hetta er valdsmis- nýtsla, sigur Kristian Magnussen. Tað eydnaðist ikki at fáa orðið á Høgna Hoydal, landsstýrismann, áðrenn blaðið fór til prentingar. Kunngerð elvir til politiskt rumbul Nýggja Gjaldskipanin, sum Elektron umsitur, kann verða steðgað, tí Høgni Hoydal hevur lýst eina nýggja kunngerð, ið steðgar flytingum av persónsupplýsingum uttanlands Mynd: Jens K. Vang Brot úr kunngerð nr. 94: § 1. Kunngerðin fevnir um persónsupplýsingar og viðgerð av persónsupplýsingum hjá peninga- stovnum § 2. Persónsupplýsingar og viðgerð av persóns- upplýsingum í skipanum í Føroyum, hvørs høvuðsinnihald og –nýtsla eru peningaligar transaktiónir, flytingar ella annað samskifti ella virksemi millum einstaklingar, virki, stovnar o.t. í Føroyum, kunnu ikki flytast av landinum. Heldur ikki kann ein partur av hesum flytast av landinum. § 3. Brot á § 2, stk. 1 í kunngerðini verður revsað við bót. Fakta C M Y K 5 4