hósdagur 19. juni 2003síða 7

12 Nr. 113 - 19. juni 2003 Nr. 113 - 19. juni 2003 13 TÍÐINDASKRIV Heimarøktin verður víðkað til at fevna um samdøgursrøkt. Hendan ætlanin er partur av stavnhaldinum hjá sit- andi samgongu, og nú verður farið frá orði til gerð. Landsstðrismaðurin í almannamálum, Páll á Reynatúgvu, hevur av- gjørt at seta á stovn samdøgursrøkt, sum um stutta tíð verður partur av teimum tilboðum, ið verandi Heimarøkt kann veita. Umframt samdøgurs- røktina verður økisterapi eisini at finna millum tænastutilboðini hjá Heimarøktini í næstum. Samdøgursrøkt Í dag kunnu okkara eldru og onnur við tørvi á hjálp fáa vitjan av Heimarøktini um dagin og um kvøldið. At eingin hjálp fæst um náttina man vera til miklan ampa fyri nógv fólk, bæði tey eldru og teirra avvarðandi, sum mugu liva við tilvitanini um, at næturnar eru merktar av ótryggleika. Við teirri komandi samdøgursrøktini vónar landsstýrismaðurin í al- mannamálum, at hesin ótryggleikin fæst burtur við tað, at okkara eldru kunnu koma í samband við fólk við heilsu-út- búgving alt samdøgrið. Samdøgursrøktin fer at gera umstøðurnar hjá heimabúgvandi eldri fólki tryggari, og fer eisini at geva teimum, sum hava tørv á røkt alt samdøgrið, ein møgu- leika at velja at verða heima heldur enn at vera á stovni. Økisterapi Økisterapi skal setast í verk í teimum 6 heima- røktarøkjunum kring landið. Talan verður um ergo- ella fysioterapeut- ar, sum fáa í uppgávu at skipa fyri uppvenjing og framhaldandi at røkja vunnan førleika hjá teimum, sum einhvørs- vegna tørva viðgerð, eftirviðgerð ella fyri- byrgjandi tiltøk. Ætlanin er eisini, at økisterapeut- arnir fáa týdningarmikl- an leiklut í nýskipanini av hjálpartólaøkinum. At Heimarøktin verð- ur styrkt við fysio- og ergoterapeutum, merkir eina munandi betraða tænastu til borgaran. Við hvørjum einstøkum brúkara í huga skulu økisterapeutarnir betra um møguleikarnar hjá fólki at vera verðandi í egnum heimi, tá heilsan bilar teimum. Eisini skulu økisterapeutarnir virka sum millumlið millum sjúkrahús og heim, tá ein sjúklingur er útskrivaður av sjúkra- húsi. Tað slepst soleiðis undan óneyðugt at leggja fólk inn av nýggj- um til eftirviðgerð. Økisterapeutarnir geva ráð og fyribyrgjandi viðgerð, antin heima hjá sjúklingunum ella aðra- staðni í nærumhvørvin- um. Sum longst í egnum heimi Ynski hjá nógvum eldri fólki um at vera sum longst í egnum heimi er ein av orsøkinum til, at landsstðrismaðurin í al- mannamálum hevur gjørt av at styrkja tæn- astuútboðið frá Heima- røktini við økisterapi og samdøgursrøkt. ”Summi av okkara eldru halda seg kanska ikki til at búgva fyri seg sjálvi, og onnur kunnu vera ov illa fyri likamliga til at vera einsamøll undir lonini. Við møguleika at fáa røkt alt samdøgrið verða umstøðurnar hjá teimum tryggari”, sigur Páll á Reynatúgvu, landsstýr- ismaður í almannamál- um. Lýsingarnar eftir starvsfólki koma í bløðini fyrst í næstu viku, og so skuldi ikki long tíð gingið, áðrenn Heimarøktin fer í holt við at veita hesi tilboð til allar borgarar í Føroy- um. Heimarøktin styrkjast við samdøgursrøkt og økisterapi Pól á Kletti blaðmaður Baksíðuteigur Dimmalætt- ingar, Hinvegin, er – sum navnið sigur – ein stutt- orðað øðrvísi hugsan um dagsins viðurskifti ymsar vegir. Í so máta átti við- merking mín viðv. val- dømisskipanini ikki at staðið í hesum teigi, men í kjak- og meiningateigi Dimmalættingar. Tí hon viðmælti sjónarmiðinum hjá Jákup Sverra Kass um at skipa Føroyar sum eitt valdømi. Síðani havi eg fingið eitt aftursvar frá Jógvani við Keldu, løgtingsmanni, Klaksvík. Hann biður meg svara seks spurningum frá sær. Tað fari eg ikki at gera – ið hvussu er ikki sum hann biður. Í fyrra lagi tí, at eg í viðmerkingum mínum ikki nevndi nakað ávíst øki í landinum, tá eg umrøddi heimabeitispolitikk og ør- vitisprojekt, men nevndi viðurskiftini í síni heild. Í øðrum lagi tí, at eg haldi, at tal- og valkøn og búskapar- køn kunnu svara mongum av hasum spurningunum betur enn eg. Og haraftrat fyrikoma spurningarnir mær sum ein avhoyring. At eg skal standa skúlarætt. Tað ætli eg mær ikki. Men eg skal í stuttum lýsa støðu mína gjøllari. Fyrst valdømisskipanin: Vit eru einki millióna- samfelag, men einans uml. 48.000 fólk. Tess færri vit eru, tess meiri áneyðir eru, at vit standa saman og lyfta í felag. Eitt valdømi hevði sjóðað okkum meira saman sum fólk. Sigi fyri meg, at eg – hóast eg búgvi í Havn – nógv heldur hevði valt ein skilagóðan klaksvíking á ting enn ein minni skila- góðan havnarmann. Tað er kapasiteturin í knokkinum og hegnið at reka politikk, ið umræður. Tað var Janus skald Djurhuus, sum eina- ferð tók soleiðis til, at Føroyar vóru ikki eitt land, men seytjan oyggjar, hvør móti aðrari. Og á oyggj- unum vóru tað aftur komm- unurnar, bygdirnar og bý- lingarnir, sum sínámillum stríddust og royndu at krøkja hvør til sín. Talað varð aldrin um føroyingar í síni heild. Slíkt skapar sundurlyndi. Kommunu- samanleggingin nú er eitt stig á leiðini at koma hesum sundurlyndi til lívs. Næsta stigið eigur at verða valdømini. Og hvat útbygging í samfelagnum viðvíkur kann eg siga, at hon eigur at verða raðfest samsvarandi kostnaðarnyttukanningum og samfelagsbúskapinum í síni heild. Vit hava uppliv- að – enntá í sváru kreppuni fyrra helming av 1990- árunum tá føroyska samfe- lagið ók á knøunum – at tingmaður/menn í ávísum valdømi hóttu við sam- gongusliti, um ikki ávís kostnaðarmikil berghols- ætlan varð sett í verk. Er skil í hesum, at ávísir tingmenn skulu sleppa at trumfa sítt ígjøgnum sam- stundis sum øll hini skulu spenna lívreimarnar? Í góðum tíðum er gaman í at rista breiðar álir. Eg ivist ikki í, at bæði undir- sjóvartunnilin millum Vág- ar og Streymoy og ein komandi millum Eysturoy og Norðoyar fer at skapa trivnað í hesum økjum, tí talan er um øki, har nógv vinnuvirksemi er framman- undan. Men vit hava sæð milliónaupphæddir blak- aðar burtur til onga nyttu. Til projekt, sum ein helt fóru at geva mennandi úrslit, men ikki gjørdu tað. Í tveimum førum er talan um avtofting. Valdømi, útbyggingar o.a. Ein viðmerking til Jógvan við Keldu VIÐMERKINGAR TÍÐINDASKRIV Norðoya Fornminnafelag Skótaliðini í Klaksvík Aftur í ár, fimtanda árið á rað, verður miðsummar- haldið ”náttúran og menn- iskja” í Klaksvík. Haldið verður nú leygardagin 21. juni, og eru tað skótaliðini í Klaksvík og Norðoya Forn- minnafelag, sum skipa fyri tiltakinum við stuðli frá Klaksvíkar kommunu. Sum vanligt tendra skót- arnir eldarnar kl. 14 í Grøvini, har høvi verður hjá børnum og vaksnum at hugna sær til kvøldið kemur. Kl. 19 verður mið- summarrøðan, og í ár verður tað Jórun Høgnesen, mentanarnevndarformaður í Klaksvíkar bðráð, ið kemur at halda røðuna. Eisini verður sungið úr sangheftinum við stuðli frá Hans Michael Christiansen og øðrum. Aftaná tendra skótarnir bál niðri í fjøruni. Sum siður er verður at enda farið ein gongutúr út í náttúruna. Í ár er ætlanin at ganga úr Grøvini niðan á Myrkjanoyarfjall, sum skuldi verið ein hampuliga lættur túrur hjá teimum flestu. Veðurvánirnar fyri leygardagin eru hampuliga góðar, útnyðringur við sól, 9-11 stig, lítil vindur og kanska okkurt æl, so veðrið til at halda tiltakið verður ivaleyst gott. Vælkomin til mið- summarhaldið í Klaksvík. Miðsummarhald í Klaksvík TÍÐINDASKRIV frá Gøtu Sløkkiliði Tann 16. juni kl. 6 um kvøldið var hildin ein ófráboðað venjing í Gøtu. Sløkkiliðsleiðslan hevði fyrireikað eina hending á Gøtu Fiskavirki, har nøkur starvsfólk vóru komin til skaða. Kl 17.58 kom frá- boðan um hendingina inn til alarmsentralin og eitt lítið bil eftir hetta hevði manningin hjá sløkkiliðun- um í Gøtu, Lorvík og Fuglafirði fingið boðini. Alarmeringin gekk væl, og boðini sum manningarnar fingu vóru skillig og greið. Manningin greiddi upp- gávuna undir "kønari leiðslu" av brunaumsjónar- manninum Sørini Djur- huus. Tá venjingin var av møttist manningarnar sam- an við politinum og bruna- umsjónini á brandstøðini til ein kaffimunn og fyri at gera eina sokallaða eftir- meting. Samanum tikið var semja um, at endamálið við tiltakinum hevði eydnast, og at tað er mennandi at hava venjingar av og á, - eisini at hava smáar venj- ingar sum hesa. Sløkkiliðsleiðslan takkar við hesum øllum teimum luttakandi. Sløkkiliðsvenjing í Gøtu TÍÐINDASKRIV Fríggjakvøldið 20. juni verður rockkonsert við bólkunum Gestir og Makrel. Dyrnar lata upp kl. 22. Kostnaður 80 kr (limir í Grót 50 kr). Prix vinnararnir Gestir vóru bodnir at spæla á Nibe Festival í Norður-Jyllandi 27 juni, og í tí sambandi hava teir gjørt nokkso fitt av nýggjum tilfari. Nú verður høvi hjá føroyingum at fáa ein lítlan forsmakk í Losjuni. Makrel góvu út fløguna "Makrel Stinkar" herfyri og bæði Gestir og Makrel eru aktuellir á nýggju "Prix Krem" fløguni. Tað er Tónleikasamtakið Grót ið skipar fyri. Rock konsert í Losjuni í Gøtu fríggjakvøldið Ávaringin er ógildað. Ta avleiðingina hevur rektarin á Fróð- skaparsetri Føroya tikið, eftir at Menta- málaráðið kolldømdi álvarsligu ávaringina, sum setursráðið gav Jógvani Mørkøre, adjunkti, tí hann úttalaði seg kritiskt um sonevndu Menas- frágreiðingina SETRIÐ Ingi Rasmussen – Vit hava tikið niðurstøð- una hjá Mentamálaráðnum til eftirtektar og hava gjørt, sum vit eru biðin um, sigur Malan Marnersdóttir, rekt- ari á Fróðskaparsetri Før- oya. Sostatt er álvarsliga ávar- ingin, sum samfelagsfrøð- ingurin Jógvan Mørkøre fekk fyri at úttala seg um viðurskifti á Fróðskap- arsetrinum, ógildað. Sum Sosialurin skrivaði í gjár, so er Mentamálaráðið komið til ta niðurstøðu, at ein ávaring, sum Jógvan Mørkøre, adjunktur á Søgu- og samfelagsdeild- ini, fekk frá setursráðnum hin 22. februar í fjør, varð givin á skeivum grundar- lagi. Jógvan Mørkøre tók blaðið frá munninum í sam- bandi við sokallaðu Menas- frágreiðingina, sum varð reist sum fyrispurningur í Løgtinginum. Kanningin skuldi útgreina avleiðing- arnar av einari føroyskari oljuvinnu og var fíggjað av BP. Jógvan Mørkøre fanst at tilgongdini til verkætl- anina og helt ikki, at tað sømdi Fróðskaparsetrinum at leggja navn til frágreið- ingina, sum spurdist burtur- úr. Orðini tók setursráðið so illa upp, at Jógvan Mørkøre fekk eina ávaring og varð biðin um ikki at úttala seg meira í málinum. Tað fær Mentamálaráðið at siga í sínari niðurstøðu, sum er fráboðað 5. mai 2003, at hansara framsøgufrælsið er skert í óneyðugan mun í málinum. Harafturat vóru fleiri málsviðgerðarfeilir framdir, tá hann fekk ávar- ingina, og tí varð hon ó- gildað. Malan Marnersdóttir, rektari, sum var burtur- stadd, tá Sosialurin fekk orðið á hana, sigur seg ikki hava pappírini framman fyri sær, men hon heldur ikki, at skerda talufrælsið er høvuðsboðskapurin í niðurstøðuni hjá Menta- málaráðnum. – Í høvuðsheitum hava vit fingið at vita, at manna- gongdin ikki var røtt í málinum, og tí hava vit fingið eina átalu, og hana hava vit tikið til eftirtektar, sigur Malan Marnersdóttir. Spurd, um tað fær nakrar avleiðingar, at framferðin hjá rektara og setursráði ikki varð røtt, tá ávaringin fall, sigur hon: – Fróðskaparsetrið leggur seg altíð eftir at fylgja gald- andi mannagongdum, men kortini hendir tað, at tað gleppur, og tað hava vit so rættað, sigur Malan Marn- ersdóttir. Sambært rektaranum er sjógvurin slættaður. Sam- starvið við Mentamálaráðið er gott, sigur hon, og tað sama er galdandi innan- hýsis á Setrinum. Rektarin: Ábreiðsla tikin til eftirtektar Malan Marnersdóttir, rektari á Fróðskaparsetri Føroya, hevur ógildað ávaringina, sum Jógvan Mørkøre fekk fyri at geva fólkum uttan fyri Setrið innlit í ivasama vísindaliga arbeiðið við Menas-frágreiðingini Mynd: Jens K. Vang Partafelagið Atlantic Seafarm, ið rekur sjógvalibrúk í Suður- oy, hevur fingið nýggja leiðslu, sum arbeiðir við at um- skipa virksemið og útvega fyritøkuni nýggjan kapital TÍÐINDASKRIV Á eykaaðalfundi í P/F Atlantic Seafarm fríggja- dagin 13. juni 2003 er avgerð tikin um at fremja broytingar í leiðsluni hjá fyritøkuni. Christian Andreasen og Kári Nielsen eru nýggir nevndarlimir. Heri Hjelm heldur fram sum nevndar- limur, meðan Gudmun Strømsnes og Amy Bech eru farin úr nevndini. Amy Bech var nevndarformaður. Nýggja nevndin er ein fyribilsnevnd, og hon hevur skipað seg við Christiani Andreasen sum formanni. Stjórin hjá P/F Atlantic Seafarm, Heri Hjelm, er farin frá. Kortini ynskir hann framvegis at vera partur av fyritøkuni, og tí er hann framhaldandi við í nevndini. Sum fyribilsstjóri er settur Páll Leo úr Vági. P/F Hovsá og P/F Suðurlaks eru knýtt at virkseminum hjá P/F Atlantic Seafarm. Nevndin í P/F Hovsá er farin frá og er nú mannað við somu fólkum sum nevndin í P/F Atlantic Seafarm. Í P/F Suðurlaks, har slaktið fer fram, eru øll starvsfólk søgd upp til 1. juli. Arbeitt verður í løtuni við at fá gongd aftur á sláturvirk- semið í Vági. Væntandi fer virksemið í gongd aftur á virkinum um mánaðarskifti juni/juli. Prísgongdin á marknað- inum hevur saman við ILA- sjúkuni elvt til kreppu í føroysku alivinnuni sum heild, og tað hevur eisini sett sítt merki á virksemið hjá P/F Atlantic Seafarm, ið rekur sjógvalibrúk í Suður- oy. Stór tap eru staðfest, og eginpeingurin er burtur. Henda støða er høvuðs- orsøkin til, at broytingar nú eru gjørdar í P/F Atlantic Seafarm. Høvuðsuppgávan hjá nýggju leiðsluni er at endurskipa virksemið og royna at útvega fyritøkuni nýggjan kapital til tess, at virksemið skal halda fram. Nýggja nevndin er farin til verka, og starvsfólkini hjá P/F Atlantic Seafarm, P/F Hovsá og P/F Suður- laks eru kunnað um støð- una og broytingarnar í fyritøkuni. Tíðindaskrivið er undir- skrivað av Christian Andreasen, nevndarfor- maður, P/F Atlantic Sea- farm og P/F Hovsá Nýggj leiðsla í P/f Atlantic Seafarm Heri Hjelm Christian Andreasen C M Y K 13 12