mikudagur 2. mars 1994síða 10

Síða 10 Nr. 42 —2. MARS 1994 Tíðindablaðið CSE Framtíðarútlit fyri almannagkið í Føroyum: | Vit mugu liva ; | eftir førimuni + - Sosialmál hava ongantíð havt stóran áhuga hjá politikarunum, og tí heuði tað kanska verið ein loysn at stovna eitt sosialt umboðs- ráð, sum kundi víst á, hvat hetta samfelagið kann bera, sigur Marjun Sigurðsdóttir, deildarlstjóri á Almannastovuni Nógvar frágreiðingar og kanningar um føroyska samfelagið hava verið gjør- dar seinastu tíðina, og nógv serkøn fólk á ymsum økj- um hava sagt sína hugsan um, hvussu fram skal farast til tess at gera tað liviligt aftur í Føroyum. Ein partur av okkara sam- felag eru tey mongu, sum nú eruarbeidsleys, og sum bert hava Arbeiðsloysisskipa- nina og Almannastovuna at dúva uppá. Hóast stuðulin í flestu fórum ikki røkkur til tær útreiðslur, sum fólk hava bundið seg til í teimum góðu árunum, so er eingin haldgóð loysn funnin á hes- um øki. Eingin kanning um nútíðar tørv Úrslitið er húsagangur, stóra fólkaflytingin, og tey mongu sethúsini - og tving- silssølur hvønn dag. Eingin kanning er tó gjørd um nutidartørvin á al- mannaøkinum í Føroyum. Almannastovan = hevur ikki verið við í nøkrum ar- beiði viðvíkjandi broyttu samfelagsstøduni, og hvat kann gerast nú hópur av fólki ikki fær endarnar at røkka Sosialurin hevur tosad við Marjuni Sigurðsdóttir, deildarstjóra á Almanna- stovuni, um støduna á al- mannagkinum júst nú. Umstødurnar á Almanna- stovuni hava ikki verið góð- ar, men tað gav stovninum ein ávísan arbeiðsfrið, at ALS var stovnað. Nú eru umstødurnar versnaðar aft- ur, tí eini 2000 fáa for- sorgarhjálp. Ein partur sum ískoyti til ALS, og hesin skarðin veksur fyri hvønn mánaða Hesi fólk skulu gjøgnum somu málsviðgerð sum onnur, ið søkja um hjálp á Almannastovuni, og tað gevur nógv arbeiði. Um- framt hetta, so eru fólk so illa fyri í dag, at tað kemur til sjóndar á stovninum. Ótryggi leiki elvir Eitt nú eru fólk so sperd, at tey smæðast ikki fyri at gera seg inn á deyðar lutir á "skrivstovunum, bert fyri at fáa luft fyri sínum mátt- fyri áður. -Taðer ymiskt sum bend- irá, at tåtryggleikin fer nið- loysi. Slíkt er ikki komið ur um eitt ávíst stødi, er vandi fyri ófriði. Hetta kenna vit frá londum, sum ikki hava somu sosialu tryg- darskipan, sum vit hava í Norðurlondum, sigur Marj- un Sigurðsdóttir, og saman- ber tað við kreppuna í Før- oyum. - Almenna trygdarskip nin í okkara grannalondum, er kanska eisini orsøkin til, at tað hevur verið so frid- arligti Norðurlondum síðan seinna heimsbardaga, sigur Marjun Sigurðsdóttir. - Tað er tó okkurt í okkara samfelag, sum bendir á, at vit ikki fara at fylgja við á sosiala økinum frameftir. - Tad kannelva til ófrið, tå fólk ikki eiga mat í munnin. Ein partur flytir av landi- num, men tey ið verða eftir, fara ikki at megna at gjalda sosialu útreiðslurnar, um vit ikki skerja rættiliga nógv. Vælferðarsamfelagið fyri bakka - Verður útflutningurin ikki hækkaður, og fólk fram veg- is flyta av landinum, fer tað at ganga út yvir korini hjá teimum, sum eru eftir. So verður almanna stødid ikki tað sama sum idag, og góða vælferðarsamfelagið fer fyri bakka. - Hetta er ein politiskur spurningur, sum politikarar skulu taka stóðu til. Tað kann geva høvudbrygsj, heldur Marjun Sigurðdóttir og sigur: - Tað ber ikki til, bert at skerja eitt sindur her og har. Vit mugu gera av, hvat vit vilja varðveita á tí sosiala økinum. - Trupulleikin er bert tann, at politikarunum tørvar eina fatan av, hvat sosialur Marjun Sigurðsdóttir, deildarstjóri á Almannastovuni: - Danski staturin gjørdi við almannaverkið, tað sum Den Danske Bank gjørdi vid bankarnar . Teir koyrdu alt yvir i blokkin við eitt kvett. Vit kunnu kanska siga, at Den Danske Bank fekk uppskriftina frá donsku stjórnini Hóast starvsfólkið á Almannastovuni ger alt tey eru ment fyri at hjálpa fólki, so sigur tað tað sama. Fólk kunnu ikki fáa endarnar at røkka, við teimum útreiðslum tey hava, og tí hjálp, sum tey kunnu fáa í dag tryggleiki hevur at týða fyri samfelagið. - Tað, at vit við sosialum ótryggleika kunnu vænta at ófrið, er ikki gingið upp fyri politikarunum enn, sigur Marjun Sigurðsdóttir. Langt lop úr fortíðini Marjun Sigurðsdóttir hevur virkað sum sosialráðgevi í 30 ár. Hon kennir viður- skiftini her á landi, og hevur arbeitt á psykiatrisku deild, í andveikraforsorgini og ver- ið leiðari á Endurbúgving- arstovuni, áðrenn hon fór á Almannastovuna at ar- beiða, har hon nú er deildar- stjóri. - Tad er langt lop úr tíðini í sjeytiårunum, tá vit hildu, at tey veiku í okkara samfelag ikki skuldu vera verri fyri enn onnur - og til nútíðina. - Vit samanbera okkum vanliga við hini norður- londini, men spurningurin er, um vit kunnu tað í dag. - Tað hevur kanska eisini verið okkara ólukka, at vit hava samanborið okkum við Danmark, tf vit hava ikki somu fíggjarorku at taka av. Vit hildu í 1980'ár - unum, at alt bar til, men í veruleikanum var tað ein 6- náttúrlig stóða - Eitt nú innrættaðu vit virksemið á sjúkrahúsgki- num eftir, hverjir serlæknar vóru tøkir, heldur enn eftir, hvørja hjálp vit vildu veita sjúklingum. Spurningurin er ikki, um vit fara at hava ráð til ty sjúkrahús ella ikki, men hvussu vit skulu nøkta tann tørvin, sum svar- ar til fíggjarorkuna. - Sama kann sigast um viðurskiftini hjá teimum gomlu. Tað kann ikki sig- ast, at tað var neyðugt við trimum røktarstovnum í Sandoynni. Tað var meira ein tørvur í tíðini, sum gjørdi hetta møguligt. =>»