mikudagur 23. mars 1994síða 15

Tíðindablaðið CD Nr. 57 — 23. MARS 1994 Síða 15 (Le ( sarabrøv Fram er komið álit um mið- námsútbúgvingina í Føroyum. Aðalmálini við tilmælunum eru, at danskt skal skerjast og føroyskt mennast, og at HF meira skal vera fyri tey til- komnu. Mikið kjak hevur síðani ver- ið um, hvønn leiklut danskt og føroyskt skulu hava í nýggja studentaskúlanum. Summi eru rædd fyri, at føroyingar fara ikki at klára seg millum dansk- arar búsitandi í Danmark, tá teir koma niður á hægru læru- stovnarnar at studera. Sum fyrrverandi HFari, ið nú gongur á hægri lærustovni, Náttúruvísindadeildini á Fróð- skaparsetrinum, vil eg fegin gera tvær viðmerkingar til hetta. (1) Hjá okkum eru tíðum danskir próvdómarar, og upp- gávur og royndir skulu tá vera á donskum. Og hetta voldar ong - um trupulleikar. Tað er enntá so galið (7), at tå føroyingur er próvdómari, eru fleiri næm- ingar, ið kortini skriva á donsk- um, títað fellur teimum lættari. (2) Hóas vit so gott sum bara hava læribøkur úr Danmark, er Meginparturin er á enskum, og próvgrundirnar fyri at danskt ikki má skerjast, halda tí ikki ingin átti tí at verið, haldi eg, at enskt varð tikið sum fyrsta 2N j fremmandamál ella í hvussu er varð síðustillað við danskt í miðnámsskúlunum. (Bert eitt hugskot: Fyri at geva næmingunum við náttúruvísindaligum áhuga betri førleika at lesa víðari inn- an náttúruvísindi, kundi læru- greinin enskt á steddfréðiligu grein í studentaskúlanum við innihaldinum verið tillagað náttúruvísindum. Tað vildi kanska samstundis økt áhugan hjá støddfrødingunum fyri at læra málið í studentaskúlan- um). At HF skal gerast ein út- búgving fyri tilkomin, havi eg lítið at siga til, men eg vil tó koma við nøkrum sjónarmið- um um HF mótvegis studenta- skúla. Hóast miðnámsdepilin í Suðuroy, har eg sjálvur havi tíkið HF, hevur framúr góðar lærarar (óansæð hvat Annfinn- ur í Skála í sínum illgitingum í trimum pørtum og lestrarveg- leiðarin á fiskivinnuskúlanum í Vestmanna í allari alminde- ligheit vilja vera við), so er tað ein sannroynd, at næmingarnir á ein hátt verða snýttir av, at lestrartíðin er eitt ár styttri enn á studentaskúlunum. Tí vil mín vón vera, athvar í landinum ein býr, ikki ávirkar hvussu hann fær miðnámsprógv meira enn »Tho whom it may concern Stuttu sitatum úr »Færøernes Oldtidshistorie« hjá Niels Winther (kom út í 1875) 1. >... Ved Thronds død i 1035 stedtes den fær- øske selvstændighed til hvile. ..< »Et folk der udelukkende lever af jagt og fiskeri, bliver næsten lige så vildt som rovdyret — og liveså dumt som fisken Dåvid og Goliat Hvar eru tey gyltu lyfti, pen- ingastovnarnir lovaðu Føroya fólki, tit lovaðu at niðurfrysta lán. Stjórin í Føroya Sparikassa: Vit mugu ikki missa pening sanering av sethúsum. grein 12. mars 94 svarar Eyðun á Rógvi, dømini í blað- num 11. mars 94, eru ikki rgtt. Eyðun á Rógvi vísur á, at lånsgjøldini og fastar útreiðsl- ur eru kr. 9.321,- um mánaðin, og familjan hevur kr. 5429,- til mat og klæði. Hvar hevur tú fingið út- rokningargrundarlagið frá, hví ikki spyrja familjuna, hvussu stødan er. Eiu kundi verið spurt fyrst áðrenn tit fóru at gera avtaluna, hvussu eru tykkara útreiðslur nú, eru út- reiðslumar hækkaðar ella lækkaðar. Sambært útrokningunum frá Føroya Sparikassa, familjan hevur fingið frá 8. mars 94, fáa vit samlaðu utreidslurnar at vera 10.610,- kr., so hetta tú sigur við blaðið er heldur ikki rætt, og skulu vit so ganga eftir tí, stjórin skrivar, eru ikki kr. 5.429,- eftir, men kr. 4.140,- eftir. Fara vit so at hyggja eftir hvat Sparikassin hevur sagt um inntøku okkara, so sær ikki so galið út kortini, men lesa vit so lógina um studulsupphæddir til arbeiðsleys: Hægst loyvda stuðulsupphædd til arbeiðs- leys eftir paragr. 9, stk. 3 í for- sorgarlógini —svarandi til stødi hjá fólkapensionistum. Pr. 1. juli 1993: Eftir paragr. 9, stk. 3 — uppi- haldsveiting er kr. 10.841,- og ikki kr. 14.750,-, lesa vit so meira, full upphædd kann veit- ast teim, sum ikki hava aðra innigku. T.v.s. at um mánaðar - liga nettoinntøkan (skattur frå- roknaður), íroknað evt. ar- beidsloysistryggingargjald, er hægri enn upphæddimar om- anfyri, kann stuðul ikki veitast. Upphæddin hjá hjúnum er hon, tey tilsamans kunnu fáa, tvs. at um inntøkurnar (íroknað A-tryggingargjald) hjå um- søkjara og hjúnafelaga tilsam- ans eru oman fyri upphæddir- nar í talvuni, kann hjálp eftir pargr. 9, 3. petti, ikki veitast. Eftir lógini paragr.9,4. stk. — ískoyti vegna høgar húsaút- reiðslur í serligum undantaks- fórum: Til tann partin av húsa- útreiðslunum, ið eru yvir 40% av teirri upphædd, persónurin ella familjan hava at ráða yvir, tó í mesta lagi upp til A-trygg- ingarmaksimum (netto). So verður spurt, vil tað siga, at tit hava gjørt avtalu eftir ti, sum Almannastovan hevur játtað familjuni? Ja, tað kann sigast soleiðis. Familjan hevur onga avtalu við Arbeiðsloysis- tryggingina, onga avtalu við Almannastovuna, ikki okkum vitandi. Familjan fær Arbeiðs- loysisgjald, og stuðul frá Al- mannastovuni eftir paragr. 9, stk. 3 í lógini. Eyðun á Rógvi sigur við blaðið 12. mars: Eitt er vist, vit fara ikki at eftirgeva lán. Tað hava vit ikki loyvi at gera móti spararunum í Sparikassanum. Tað munnu ikki vera so nógvir spararar eftir, familjan hevur ongantíð biðið um at fáa eftir- givið nakað lán, tað familjan hevur biðið um er at fáa niður- fryst ca. 50% av øllum lánum, bert ein stovnur svaraði aftur, og tað var P/F Húsalán. Viðv. omanfyri nevndu umsókn tyg- ara skulu vit hervið boða frá, at sakin er avgreidd víðari til Kredittdeildina í Føroya banka, til endaliga avgreiðslu. Og har liggur tað enn, nú eru skjótt 12 mánaðir síðan vit frættu. Hvussu arbeiða peninga- stovnarnir saman: Eyðun á Rógvi svarar í blaðnum harvið er ikki sagt, at avtalan um neyðugt skal ganga yvir 30 ár. Húsalánsgrunnurin = skrivar sambært fylgiskjal, Umleggj- an av láni vegna eftirstødu og leingjan av áramáli til 30 ár, hvat skulu vit familjan trúgva. Og so lesa vit meira í blað- num, geva tit gðrura familjum, sum ikki fáa pening á Al- mannastovuni, somu viðferð? búgvingin, sum fyrr hevur verið upp á tal, nú verið sett á stovn har suðuri, so var tað eitt stórt framstig. Eitt er, at lesi->formurin< á HF helst gevur betri møguleik- ar enn tann í studentaskúlunum hjá teimum lesandi sjálvi at menna seg, sum álitið fyri ein part viðgongur, men tað árið, studentaskúlin er longur enn HF, vinnur kortini, tá pisurnar koma víðari. Tað siga mínar egnu royndir, í hvussu er. Teimum ungu, sum koma út úr fólkaskúlanum, og sum ynskja sær eina hægri útbúgv - ing, er eitt miðnám besta bindi liðið, um lestrartíðin er trý ár, men arbeiðslagið og innihaldið á HF (serliga høvubsuppgåv- an) var tikið væl uppí. Tað heldur í hvussu er ein, ið sum nýklakt pisa av HF hevur havt meguleika at samanbera egnan førleika til hægri lestur við tann hjá sínum lestrarfeløg- um úr studentaskúlanum. Nóatún 11. mars 1994 92.015 á Fróðskaparsetrinum Deyvafelag Foroya Skrivstovan í Deyvahusinum »Effata«, Íslands- | vegur 10 B, Tórshavn, er opin hvønn dag kl. 9-11. Telefon/teletax 17597 og telefax 41992, skrivitele- | fon tlf. 0123 og bið um 16929 eila 41792. | Limafundur hvønn månadag kl. 20—23. Eyðun á Rógvi svarar — tað er so ymiskt, hvat fólk kunnu halda seg liva fyri. Hvat væntar tú, Eyðun á Rógvi, fólk teinkja, hugsa tit verarætt. Lesa vit so grein í Sosialin- um 2. mars 1994, hvar Marjun Sigurdsdóttir skrivar eina sera góða grein, eg fari at taka okk- urt burturúr. Als skapar mis- mun. Eingin kanning um nú- tíðartérv. Úrslitið er húsa- gangur, stór fólkaflyting, og tey mongu sethúsini — og tving- silssølur hvønn dag. Sam- felagið tolir ikki fólka- flytingina, vit á Almannastov - uni hava bert lógirnar at halda okkum til, tað einasta vit kunnu gera er, at geva politikarunum boð um støduna. Tað bøtir heldur ikki um støðuna, at fólk í besta arbeiðsaldri flyta av land- inum. Ótryggleiki elvir úl ófrið. Eitt nú eru fólk so sperd, at tey smæðast ikki fyri at gera seg inn á deyðar lutir á skrivstov- unum, bert fyri at fáa luft fyri sínum máttloysi, slíkt er ikki komið fyri áður. Tað er ymiskt, sum bendir á, at tá tryggleikin fer niður um eitt ávíst mark, er vandi fyri ófriði. Hetta kenna vit frá londum, sum ikki hava somu sosialu trygdarskipan, sum vit hava í Norðurlondum, eg fari at spyrja hvar er trygd- arskipanin í Føroyum, hetta hon skrivar mátti verið eitt var- skó bæði til bankar og politik- arar. Eyðun á Rógvi verður spurd- ur: Eru fólk á henda hátt sett undir umsiting? — Nei, tey flesu gera tað sjálvboðin, lesa vit so millum reglumar verða fólk vilja tað ella ikki. Nei, Eyðun á Rógvi, lat ikki fólk verða sett undir umsiting, hetta kemur bert til at birta ófrið. Familjan hevur altíð dámt væl í Sparikassanum, men er tað so sum tú skrivar, verður tað skjótt eingin eftir í Sparikass- anum, statt tá. Eisini skuldu vit avlevera P- talið, so skal tað ganga sum tað gongur nú verður tað skjótt, at vit kunnu taka í hondina á hverjum ødrum og siga góðan dag, 359 ella okkurt í tann stíl. So svarar tú, Eyðun á Rógvi: Um tey ikki góðtaka tær treytir, sum vit seta, so verður bert av- markað tíð, til tey missa húsini, hvat er tað tú sigur og ger, væl- signaður Eyðun á Rógvi, altíð havi eg sæð teg sum ein mann, ið hugsar um menniskju, far og hugsa aftur sum eitt menniskja og ikki sum ein maskina, tann tíðin kemur nokk. Øll, ið byggja sær hús, hava tikið lán, øll skulu gjalda lánini aftur, men hendan tíðin, vit eru komin í, letur tað seg bara ikki gera, hvussu hevur tú hugsað tær framtíðin verður. Tað, sum vit familjan hava goldið er frá 1. jan. 88 kr. 462.000,-. Tað vit skulu gjalda frá 8. mars 1994 til 8. mars ár 2024 er kr. 1.895.400,-. Saml- að frá 1 .jan. 88 til 8. mars ár 2024 er kr. 2.357.400,-. Av hesum 2.357.400,- kr. er ikki roknað við at rentan fer at hækka og grundarstødi við av- taluni hjá Sparikassanum ikki broytist frá fyrsta degi til síðsta dag. Tá so 30 ár eru liðin, og ein er vorðin pensionistur, skulu vit familjan so aftur at gjalda pantið til Almannastovuna, sum Almannastovan hevur fingið gjøgnum árini, so Gud náði okkum. Nú meðan eg havi sitið og skrivað, eri eg komin fram til at eg verði ógvuliga gamal maður, trúgv tí ella lat vera, men umleið 95 ár, so breður og systrar kring landið, missið verða eldri enn eg, tað elsta fólkið, eg veitum, var 108 ár, so liva vit so leingi skulu vit bert hugsa um at gera avtalur við peningastovn, so kæru lands- menn, hugsið ikki um aldurin, hugsið um lánið, eg eri tíbet-ur ikki so gamal enn. Familjan