týsdagur 29. mars 1994síða 13

Tíðindablaðið [ sostalurin | Nr. 61 — 29. MARS 1994 Síða 13 Húsini vid Gjógvará (Frits Johannesen) vid sunnudagsmøtini. Hús- ið var annars reist í 1896. Ryving Jensen og Victor Danielsen gjørdust vin- menn. At talan hevur verið um eitt sterkt vinarband er einki at ivast í, tí hóast Vic- tor seinni tók seg burtur úr heimamissiónini og fólka- kirkjuni, so síggja vit, at hann alt lívið igjøgnum bæði í skrift og í talu, við takksemi og ærufrykt um- talar tann týdning, ið vinar- bandið við Ryving hevði fyri seg. Heimamissións- rørslan hevur sínar røtur í tí sonevndu pietismuni. Frá Tysklandi hevdi pietisman ávirkað danskt trúarlív og í danskari kirkjusøgu fóru til tíðir stórar pietistiskar vek- ingar fram. Í Noreg vann rørslan eisini í sínari tíð fram við norska prestinum Hans Nielsen Hauge. Krist- indómsuppfatan føroyinga var luthersk ortodoks heldur enn pietistisk tá heima- missiónin festi røtur her á landi. Tann ortodoksa upp- fatanin byggir á, at Gud er við í Gudstænastuni og prædikuni uttan mun til hvat ið hin einstaki kennir. Orto- doksa læran leggur sostatt minni dent á tað subjekti va í trúarlívinum. Pietisman harafturímóti = legði á- herðslu á, at kristniboðanin er eitt kall til umvending, sum vekir syndaneyð og eitt nýtt lív vellir fram. Røtur- nar til pietismuna í donsk- um trúarlívi ganga langt aftur í tíðina. Í 18. øld vann hon nógv fram við sálmun- um hjá Brorson og skriftun- um hjá Pontoppidan. Um tað mundið ið Victor Danielsen kom undir ávirk- an av heimamissiónini, hevði brødrasamkoman í Havn havt regluligar fundir í nærum 30 ár. Í 1905 flutti samkoman frá Tinghúsvegi í nýggj samkomuhølir í Sverrisgøtu, sum fekk navnið Ebenezer. Brødra- samkoman og heimamissi- ónin høvdu tað til felags, at talan var um leikmansrørsl- ur, ið bygdu á tað pietistisku kristindómsuppfatanina. Tann avgjørdi munurin var, at heimamissiónin stóð á kirkjuligari grund, ímeðan brødrasamkoman var ein fríkirkja. Skotski trúboðar- in William Sloan, ið kom til Føroya í 1865, var vinmað- ur pápa Victors. Sloan plagdi ofta at gista í heimi teirra í Søldarfirdi, tá hann ferðaðist bygdanna millum. Sloan var virkin í samkom- uni í Ebenezer alla ta tíð Victor gekk í skúla í Havn. Í einum brævi dagf. í Søldar- firði 4. mars 1912 skrivar pápi Victors m.a. soleiðis til Sloan. Kære broder Sloan. Tak for Deres venlige breve af 9. og 20. febr. Jeg har det så nogenlunde til helbred, men mine kræfter tager af. Jeg er nu en gammel mand. De og jeg er omtrent lige gamle… Som de måske ved er min yngste søn Victor i Thorshavn. Han vil prøve at lære til skolelærer, men det er dyrt at være i Thorshavn, og det er vanskeligt at skaffe penge Systkinabarn Victors, Daniel Danielsen, eisini róptur Dollin, var um hetta mundið virkin trúboðari innan brødrasamkomuna í Føroyum. Men hóast Victor seinni kom at virka innan hesa rørslu og longu um hetta mundið hevði frændir og kenningar har, so er tað sum missiónsmann vit mýta honum í Havnini. Andrew Sloan, ið var son- ur William Sloan og javn- aldri Victors, og sum í nær- um ein mansaldur kom at samstarva við Victor innan brødrarørsluna, tekur so- leiðis til um lestrarárini hjá Victor í Havn: Eg minnist einki til Victor í teim- um árunum hann gekk í skúla í Havn. Okkara leiðir bóru ikki sam- an tá. Ég minnist hann at hava tíkið til meira enn einaferð, at:ta tíðina hann var í Havn, var hann ongantíð á gátt í Ebenezer — kom ikki nær- hendis meti har. Og tað fyrikom honum so mikið legið, av ti at i ár unum 1912 og 1913 var ein serlig vekingartíð í samkomuni, men tað sýntist hann at ganga óávirkaður av. Hetta er kanska eitt dómi um sjålvstøduga lyndi hansara, sum ikki uttan víðari læt seg ávirka av fjøldini ella tidarrørslum. Heystid 1913 var ein myrk tíð har Victor gekk í- gjøgnum eina sålarkreppu, id var so myrk, at hann ikki segdi seg at vera føran fyri at lýsa tað í orðum. Seinni í lívinum umtalaði hann ofta hesa tíð og yvirskriftin er altid »eittandaligt myrkur«. Ígjógnum umsorgan og kristniboðanina hjá Ryving Jensen fekk hann frið við Gud og síðani umtalar hann lívið sum >ljós<. Mótsetn- ingarnir myrkur og ljós koma altíð fram tá hann seinni í lívinum óteljandi ferðir umtalaði tíðina um heystið 1913. Vit skulu nú hoyra brot úr talu, har Victor við egnum orðum umtalar hesa tíðina. Upptøkan er frå samfelags- fundunum i Ebenezer tann 27. nov. 1949: Eg eri bidin um at tala nakrar fåar minuttir her i kvøld; og eg skal avmarka meg til ein persånligan vitnisburð: Ég var her í Havnini og gekk í skúla og lærdi til lærara; eg var lættsintur saman við teimum lætt- sintu. Eg hevði ein vinmann, sum játtaði seg at vera trúgvandi, og eg hevði ofta lyndi til at halda hann fyri spott. Men í kristnitímunum í skúlanum kendi eg væl á mær at eg var blindur. Eg kundi ikki annað enn hava eina kenslu av at vit vóru allir í myrkri. Eg fekk einki annað burturúr tí, eg var bert dómari yvir mær sjálvum Men eg minnist ein dag, at vit komu niður á hatta skriftstaðið í Lukas 22, tá ið Harri okkara sigur — nú sigi eg tað á donskum, tí vit høvdu tað á donskum tá — > Dette er eders time og mørkets magt«. Tá kendi eg á ein merkiligan hátt at Gud talaði við meg, men eg kendi, at Hann talaði eitt ella annað við meg, sum hevði stóran týdning. Og seinni havi eg skilt, attað, sum Gud talaði til mín var um tað stóra myrkur, sum fall á Frelsara okkara, fyri at ljósið — hitt æviga ljósið — skuldi vera fyri okkum, fyri meg og øll, sum trúgva á navn Hansara. Og fyri ein og hvenn her í kveld, sum vil taka Hann sum sín Frels- ara, skal Hann vera tað æviga ljósið. Sum so mangan tá Victor nemir við árið 1913, so um- talar hann eisini tann týdn- ing, ið heimamissiónstrú- boðarin Ryving Jensen hevði havt fyri hann. Men troyst menniskjans, tá ið hon er frå Guds bernum er eisini góð. Eg minnist, ein Guds maður segði eitt kveldið — hann sá hvussu tungur í huga eg var: >Tú skalt einaferð vera glaður!< Og so varð. So við og við varð hitt himmalska dagslýsið sterkari í míni sál. Tað rann upp fyri mær eitt ljós, og sum tað stendur: >tað ljósið kom frá Golgata<. — >Tann stjórnan var Jesus hann víst mær seg, og trúgvin greip orðið um Hann«. Eg minnist tá Guds fólks sangbók kom út í 1932 og vit sungu handa sangin her í Ebenezer eina ta fyrstu ferðina, tá segði gamli Ludvig Poulsen: >Ja, soleiðis er tað, soleiðis talaði Sloan< segði hann — >soleiðis er tað; hatta er tað rætta!< — »Tann stjórnan var Jesus; Hann vísti mær seg, og trågvin greip orðið um Hanne. Sum yrkjari og skald lýsir Victor hesa tíðina soleiðis: Mítt arma, sorgarfulla hjarta, fann ongar vónir her á fold; mín framtíð var jú grøvin svarta, mítt heim hin kalda myrka mold. Eg søkti gleði her og har, men vónleyst, oyðið alt tó var. Tá skygdi í tí myrkri svarta, eitt ljós tað kom frá Golgata, eg sá hitt gjøgnumstungna hjartað, sum legði á seg byrðina. Mín synd, mín ræðsla sorg og neyð, tað førdi hann í krossins deyð. Framhald Pr. SE Victor og Rikka