týsdagur 24. juni 2003síða 6
‹ fyrra síða allar 23 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 116 - 24. juni 2003
Nr. 116 - 24. juni 2003
11
Leygardagin hevði Granskingarráðið kunnandi
lýsing í bløðunum. Í lýsingini verður hugsjónin
hjá Granskingarráðnum lýst út í æsir. Hetta er
sera áhugaverdur lesnaður, tí hann vísir, hvørji
øki, ið Granskingarráðið fer at leggja mesta
dentin á framyvir. Granskingarráðið leggur
dent á, at størri ágóði av tilfeinginum fæst við
einum framkygdum og málrættaðaum gransk-
ingarpolitikki. Í hesum sambandi hevur ráðið
greinað innihaldið í føroyskari gransking,
menning og nýskapan. Ráðið hevur býtt før-
oyska gransking upp í seks høvuðspartar við
ítøkiligum undirevnum.
Evnini, sum Granskingarráðið hevur tikið fram
eru matvøruvinna sum ein marknaðartillagað,
umhvørvisvinarlig og lønandi vinna. Annað
evnið er mentan, ið verður lýst sum fortreyt fyri
tilvitandi samfelagsmenning. Onnur evni eru
vitan sum fortreyt fyri demokratiskari menn-
ing, náttúran sum prýði og støði undir vinnulig-
um virksemi, fólkaheilsa og nýskipan.
Granskingarráðið er rættiliga nýggjur stovnur
við egnum stýri og egnari fíggjarætlan. Tað tyk-
ist, sum hugsanin er, at hesin stovnur skal virka
óheftur av politiska valdinum. Hetta er avgjørt
neyðugt, tí granskingin eigur at vera fræls og
óheft. Hinvegin verða ráðslimirnar valdir polit-
iskt, so tað kann vera torført at síggja, hvussu
politiskt óheftir hesir limir í roynd og veru eru.
Hetta er nakað, sum bert má standa sína roynd.
Tá hetta er sagt, má viðurkennast, at gransking
er eitt sera týðandi øki í nútíðarsamfelagnum
og eigur sostatt at verða bakkað upp av øllum
politiskum flokkum.
Tað er bæði rætt og neyðugt at raðfesta, og
flestøll munnu ivaleyst ásannað, at raðfesting-
arnar hjá Granskingarráðnum eru týdningar-
miklar, áhugaverdar og viðkomandi. Flestøll
munnu eisini ásanna, at tað er í tøkum tíma, at
samfelagið satsar uppá gransking. Gransking-
arráðið eigur rós uppiborið fyri sítt útspæl. So
fáa vit at síggja, um politikkararnir hava viljan
at útvega tann neyðuga peningin, ið ivaleyst
skal til fyri at hugsjón Granskingarráðsins skal
kunna setast í verk.
DAGSINS MEINING
Sosialurin
Granskingarhugsjón
VIÐMERKINGAR
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller
jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov
eirikur@sosialurin.fo
Fíggjarleiðari: Jákup Mørk
jakup@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad
finnbjorg@sosialurin.fo
Durita Simonsen durita@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo
Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo
Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo
Solby Eliasen solby@sosialurin.fo
Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo
Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo
Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Myndamenn:
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Sosialurin í Suðuroy:
tel. 375364 fax 375464
tel. 220727
e-post: aki@sosialurin.fo
e-post: dagfinn@sosialurin.fo
Sosialurin í Eysturoy:
Postsmoga 143, Saltangará
tel. 447820 fax 449520
tel. 225429
e-post: vilmund@sosialurin.fo
Sosialurin í Vágum:
360 Sandavágur
tel. 333820, 220507 fax 333720
e-post: edvard@sosialurin.fo
e-post: vagar@sosialurin.fo
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 341800, Fax 341801
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
varp@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Jákup Sverri Kass,
sjálvstýrismaður
Hevði fyri stuttum eina
grein í bløðunum har eg
gav til kennar, at eg meini,
at Føroyar eiga at gerast eitt
valdømi. Greinin hjá mær
og viðmerkingar til grein-
ina frá tíðindamanninum,
Pól á Kletti, hava fingið
Jógvan við Keldu, løgtings-
mann uppá afturbeinini.
Í grein síni setir Jógvan
fram eina røð av spurning-
um, sum hann biður Pól á
Kletti og undirritaða um at
svara uppá. Eg fari ikki at
fylgja hesi áheitan slaviskt,
men vil nýta høvi til enn
einaferð at grundgeva fyri
míni áskoðan.
Jógvan vísir á, at Grøn-
land møguliga er einasta
dømi uppá eitt land, sum
bert hevur eitt valdømi. Eg
vil loyva mær at sláa fast, at
broytingin hevur verið góð
fyri grønlendingar. Grøn-
lendingar
hava
fingið
landspolitikarar, og í grøn-
lendska Landstinginum er í
dag umboðan frá øllum
landinum.
Men
í
veruleikanum
noyðast vit føroyingar ikki
altíð at samanbera okkum
við onnur. Spurningurin er,
hví vit í útnorði aldri kunnu
verða undangongumenn -
hví skullu vit altíð verða
eftirbátar?
Í
Føroyum
búgva hóast alt ikki meira
enn 48.000 sálir - tað sama
sum í Vejle ella Horsens.
Vit tosa um, at Føroyar og
føroyingar eru ein serstøk
tjóð. So lat okkum finna
okkara egnu loysnir, til tess
at skapa okkara egna
framburð - vit hava brúk
fyri nýhugsan.
Jógvan spyr, hvør munur-
in er á lokalpolitikarum í
Havn og í Klaksvík. Tað er
ongin munur á lokalpolitik-
arum í Havn og Klaksvík.
Trupulleikin hesum við-
víkjandi er, at teir ikki
skullu standa til svars fyri
øllum borgarum - bert
teimum í sínum egna val-
dømi. Endamálið við
nýggju skipanini skal vera
at avskaffa lokalpolitikaran
og skapa eitt grundarlag
fyri landspolitikarum í
landspolikki.
Hví skullu vit ikki kunna
skipa okkum sum eitt land,
har politikarin til eina og
hvørja tíð skal standa til
svars fyri øllum borgarum
landsins? Eg ynski, at før-
oyingar skullu fáa møgu-
leikan at stemma fyri øllum
valevnum - ikki bert teim-
um í nærumhvørvinum.
Tað kann ikki vera rætt at
nakrir
fáir
kilometrar
skullu avgera, at ein ikki
fær møguleikan at stemma
fyri vælegnaðum valevni
frá grannabygdini. Ein skal
kunna stemma uppá besta
løgtingsvalevni;
óansæð
hvar í landinum valevni
kemur frá!
Jógvan spyr eftir trygdini
hjá borgarinum fyri at
Landssjúkrahúsið og al-
menna fyrisitingin gerst
bíligari, um so er at vit fáa
eitt valdømi. Eg skal lova
tær fyri, at tað gerst ikki
bíligari við at petta tað
sundur og flyta tað á bygd.
Ein annar stórur trupul-
leiki, sum Jógvan slett ikki
vil koma inn á er, at núver-
andi løgtingsvallóg er ótíð-
arhóskandi. Nýggja komm-
unulógin og kommunusam-
anleggingar gera, at vit í
nærmastu framtíð verða
noydd til at broyta valdøm-
isbygnaðin.
Hattin av fyri teimum
bygdaráðsformonnum, sum
hava sæð at framburður og
menning er í felagsskapi.
Størri eindir skapa eitt um-
hvørvi har ein vælvirkandi
umsiting kann fáast uppá
beinini. Umframt at geva
arbeiðspláss til tey við
drúgvari útbúgving, vil
hetta skapa eina sterkari
miðfyrisiting á nærplássun-
um.
Vit mugu síggja í eyguni
at til tess at skapa framburð
og menning, so eru vit
noydd til at fáa politikarar á
landspolitiska leikpallin,
sum síggja longur enn til
næsta bøgarðin. Skullu vit
skapað
framhaldandi
gróðrarlíkindir fyri land og
fólk, so er eyðsæð at lógir
og mynduleikar einas at
standa saman um at menna
hesar karmar.
Ein klókur maður segði
einaferð: »Prísurin fyri at
gera tað góða gamla er
nógv hægri enn prísurin
fyri broyting og nýhugsan«.
Eitt valdømi - einaferð enn
Óluva Hentze
deildarleiðari,
landssjúkrahúsið
Viðmerkingar til sending
í Útvarpi Føroya týsdagin
17.06.03., har tosað varð
við mann, ið hevur verið
fyri tí vanlagnu at gerast
avlamin á alt ov ungum
aldri.
Hóast hendingin fór fram
fyri mongum árum síðani
1987 og 1995, varð send-
ingin kallað Føroyar í dag.
Í sendingini greiddi mað-
urin frá, at hann á Lands-
sjúkrahúsinum varð fluttur
á deild, har øll vóru í ørviti.
Her má eg gera vart við, at
tað á deildini fyri endur-
uppvenjing sjáldan eru
fólk, sum eru í ørviti, og
um so er, so er tað orsakað
av tí heilaskaða, tey hava
fingið. Nakað annað er við
røktardeildini, har kemur
tað fyri at fólk eru í ørviti.
Vónandi vita fólk flest
tað, sum journalisturin ikki
veit, ella vil vita, at røktar-
deildin á Landssjúkrahús-
inum ikki er tað sama sum
enduruppvenjingardeildin.
Deildarleiðarin var fyri
grovum ákærum. Í hesum
sambandi vil eg vísa á, at
vit á deildini hava høg etisk
virði og vildu aldrin farið
so langt, sum at komið við
slíkum úttalilsum ella, sum
tað varð framlagt, hóttan-
um.
Tað harmar meg, at mað-
ur, sum tá hevði sítt heim á
røktardeildini og var væl-
komin har, varð nevndur,
við bygdanavni – var tað
neyðugt?
Eg vil gera vart við, at eg
– undirritaða – ikki var
deildarleiðari ta tíðina,
maðurin var innlagdur, eg
var tá í farloyvi og búsit-
andi í Danmark.
At enda vil eg siga, at
sjúklingar
trygt
kunnu
koma á deildina, eingin
verður hóttur við nøkrum
sum helst.
Sjúklingar kunnu trygt koma á deildina
Annika W. Joensen
17. juni 2003
»Tú kann, um tú vil« - og
dog...
Hetta er boðskapurin, sum
stendur eftir á mínum innara
skermi, nú ráðstevnan um
kvinnur sum leiðarar er av.
Hetta eru góð ráð og ivaleyst
lykilin til leiðarakarrieruna
hjá flestøllum fólkum. Men
tað er ikki allur sannleikin.
Aftur at viljanum, er neyðugt
við serligum tiltøkum til tess
at fáa fleiri kvinnuligar leið-
arar. Ein av fortreytunum er,
at teir menn og tær kvinnur,
sum hava vald at seta fleiri
kvinnuligar leiðarar, gera
tað. Og at tey góðtaka nýggj-
ar leiðslunormar, nevniliga
tær, sum kvinnur kunnu
skapa.
Á ráðstevnuni viðgjørdu
føroysku leiðararnir, donsku
gestirnir og stjórin á Føroya
Tele støðuna og lívið hjá
kvinnum. Donsku gestirnir
vóru trekkplástur, men gull-
kornini komu frá føroysku
kvinnunum, sum erliga - og
uttan at balla ov nógv inn í
ull - greiddu frá sínum
royndum og hugsanum um
lívið sum menniskja, karri-
erukvinna, mamma, kona,
vinkona og húsholderska.
Tilsamans fingu vit eina fjøl-
broytta mynd av trupul-
leikum, møguleikum, ynskj-
um og viljanum at liva uppá
egin præmissir.
Flestu okkara vóru spent at
hoyra Pernille Aalund og vit
vóru ikki vónsvikin. Pernille
Aalund er ein framúrskar-
andi fyrilestrarhaldari, sum
megnar at fylla ein pall og
førir sín boðskap fram á ein
lættan, skemtingarsaman og
professionellan hátt. Hon
tekur støði í einstøku kvinn-
una og greiðir frá, hvussu vit
hvør í sær sjálvi kunnu finna
lukkuna.
Pernille Aalund er sann-
førandi, men kortini haldi eg,
at hon teknar eina ljósari
mynd enn realistiskt er.
Granskingarúrslit
hava
prógvað, at javnstøða ella
persónligt frælsi ikki bert
kemur, um tú sum einstakl-
ingur ynskir tað nóg nógv.
Tað er ivaleyst rætt, at lukka
(vælvera, nøgdsemi ella hvat
vit skulu kalla tað) byrjar og
endar við einstaklinginum,
men samfel-agsbygnaður og
siðvenja ávirka eisini støð-
una millum kynini. Tí skal í
summum førum meiri til enn
vit sjálvi sum einstaklingar
megna.
Næst á pallinum var
Laufey Blåsvær. Hon arbeið-
ir sum sjálvstøðug vinnurek-
andi, og greiddi m.a. frá,
hvussu tað er at arbeiða
heimanífrá og hvussu nógv
arbeiðið hevur at týða í
hennara lívi. Fyri at kunna
arbeiða nógv, hevur verið
neyðugt at tora at lata støv
vera støv, og at ásanna, at tað
eru hendingar, sum fara fram
við borðinum. Um avbjóð-
ingina at sameina arbeiði,
graviditet og føðslar segði
Laufey, at tað er neyðugt at
lurta eftir kroppi sínum og
‘geara niður’, tá kroppurin
sigur frá. Hetta kann vera
trupult, serliga kanska tá ein
er sjálvstøðug og tímir væl.
Laufey hevur gáað eftir, at
hennara sjálvsmynd als ikki
svarar til ta mynd onnur hava
av henni. Og at hetta til tíðir
kann ørkymla. Hon nevndi
m.a. hugtakið »karrieru-
kvinna«, sum hon ikki heldur
passar til sín, men sum er ein
básur, onnur koyra hana í.
Sólja í Ólavstovu, aðal-
stjórin í Almannamálum,
hevur drúgvar royndir sum
leiðari á ovastu almennu
rókunum í Grønlandi og
Føroyum. Við sínum blíða,
róliga lyndi greiddi hon frá,
at kvinnur eiga at taka av
arbeiðsligu avbjóðingunum
og ikki lata seg avskrekka og
takka nei til leiðarastørv, um
tær hava børn. Og forrestin
ikki sita og bíða til tilboðið
kemur, men sjálvar bjóða seg
fram. Børn er ongin forðing.
Tað hjálpur, um tit eru tvey,
og um pør hjálpast við
børnum og húsarhaldi. Men
sum Laufey, hevur Sólja valt
at raðfesta. Hon hevur valt
heimabakað breyð, stívaðar
gardinur og lavendelduftandi
seingjarklæði, sum sveiggja í
vindinum uttanfyri dustfría
húsið, frá.
Andras Róin, stjóri á
Føroya Tele, var einur steggi
millum bøgur. Hann legði
fyri við at greiða frá einari
hending dagin fyri, har hann
segði dóttir sínari, at hann
skuldi halda framløgu fyri
130 fólkum, sum ikki høvdu
slips. Um hon kundi gita,
hvørji fólkini vóru? Hon gitti
‘børn’
og ‘felagið móti
nýtslu av slipsi’ og ‘øgiliga
fátøk fólk’. Tað kom henni
ikki til hugs, at tað kundi
verið kvinnur, sum skuldu
hoyra framløguna. Kanska
spurningurin var misleið-
andi, kanska ikki. Tankavert
er tað í øllum førum.
Umframt at lýsa kynjabýt-
ið millum leiðarar á Føroya
Tele (sum ikki er javnt -
ongin kvinna er í ovastu
leiðsluni) og arbeiðið at fáa
fleiri kvinnuligar leiðarar í
fyritøkuni, snúði framløgan
seg um arbeiðið hjá altjóða
telesamskiftisfelagnum
at
javna kynjabýtið á leiðara-
stigi og generelt. Í stuttum er
høvuðsboðskapurin,
at
kvinnur mugu handla pro-
aktivt, tvs sjálvar søkja størv
og gera nakað fyri at fáa
ávirkan, og mennirnir mugu
lata hurðina upp, so tær
sleppa til valdið og pengarn-
ar.
Fyritøkur, sum ikki hava
eitt javnt kynjabýtið á ovastu
rók, missa inntøku. Tað er
fakta. Hetta veit stjórin á
Føroya Tele. Hetta vita tey
eisini í Íslandi, Danmark og
øðrum londum. Nær al-
menna umsitingin, mongu
privatu nevndirnar og aðrir
stjórar fylgja tropp, verður
spennandi at síggja. Takið
eisini tit av møguleikunum
og avbjóðingunum.
Marita Rasmussen, hevur
starvast mong ár í fiski- og
alivinnuni. Hennara royndir
eru, at menn eru góðir
starvsfelagar (hóast mál-
burðurin til tíðir kann vera í
so ‘stuttligur’). Vit seta stór
krøv til okkum sjálvar, og
hava onkuntið ilt við at góð-
taka valini hjá hvør aðrari.
Hennara boð uppá, hvussu
fleiri kvinnur kunnu gerast
leiðari er, at vit taka av
møguleikunum,
góðtaka
okkara val og stuðla hvør
aðrari í teimum. Ikki at
spyrja til okkara ringu sam-
vitsku og skuldarkenslur sum
mammur, konur og hús-
holdersker, men heldur at
dyrka spennandi uppgávurn-
ar og góðu úrslitini. Ein
kvinna stendur sterk, um hon
hevur stuðul frá mannin-
um/makanum og hevur eitt
gott netverk í vinkonum og
arbeiðsfeløgum. Tað eru so
nógvar fyrimunir við at vera
leiðari, at fleiri áttu at roynt
tað. Tú kann sjálv leggja
tíðina hjá tær til rættis, tú fær
fleiri pengar og tú fær
spennandi uppgávur, segði
Marita.
Í sínari framløgu greiddi
Turið Debes Hentze frá sín-
um arbeiðsroyndum, sum
bera merki av, at hon er
kvinna. Tað er nevniliga
munur á uppgávunum hjá
mannligum og kvinnuligum
advokatum. Í høvuðsheitum
hava kvinnurnar familjumál,
sum ikki kasta so nógv av
sær og mennirnir vinnumál,
sum kasta av sær. Við sínum
drúgvu royndum sum for-
kvinna í Javnstøðunevndini
og ein av stigtakarunum til
Kvinnuhúsið, er Turið ikki
‘hvem som helst’. Hon er
beinrakin, erlig og djørv, og
vísti í framløguni á, at tær
flestu kvinnurnar fáa áhuga
fyri javnstøðumálum, tá tær
sjálvar eru fyri mismuni. T.d.
tá tær fáa børn. Hon legði
doyðin á, at tað er neyðugt at
arbeiða miðvíst við at fremja
javnstøðu millum kynini og
at kvinnur sjálvar mugu vera
við í hesum arbeiði.
Joan Peitersen, samskiftis-
ráðgevi, var gott supplement
til Pernille Aalund, tí hennara
leiklutur var at vísa okkum,
hvussu vit í praksis kunnu
uppnáa tað, sum Pernille
Aalund
snakkaði
um.
Nevniliga tað lív, sum vit
ynskja okkum og sum ger
okkum
lukkulig.
Eisini
hennara boðskapur tóktist í
so ljósareyður, men tað er
onki at ivast í, at amboðini,
sum hon gav okkum eru hent
og kunnu vera medvirkandi
til, at persónligi hugburðurin
broytist. Og tá ber nógv til.
Ráðstevnan var eitt flott
tiltak: skráin var góð og fjøl-
broytt, alt var væl fyriskipað
og sjálv ráðstevnan var stýrd
við róligari, kønari hond. So
rós eiga fyriskiparin Ása
Andreasen og orðstýrarin
Bjørt Samuelsen uppiborið.
Eg má her taka fram, at
tíðarætlanin fyri dagin helt,
og
tað
er
jú
nærum
slóðbrótandi her á leiðum.
Á ráðstevnuni vórðu lut-
takararnir tiknir við inn í
møguleikans land. Nú er upp
til okkum at breiða boð-
skapin, taka røðararnar uppá
orðið og taka av møgu-
leikunum, sum koma. Eg
vóni, at fleiri slíkar ráð-
stevnur verða fyriskipaðar -
ikki bert fyri kvinnuligum
leiðarum, men fyri kvinnum
og monnum sum heild, tí í
dag er tað bara so, at tey
flestu hava trupult við at fáa
gerandisdagin at hanga sam-
an.
Eg vil at enda vegna Javn-
støðunevndina takka Føroya
Tele fyri at hava skipað fyri
ráðstevnuni, og harvið virka
fyri almennari umrøðu av
kvinnum sum leiðarar. Hetta
hevur týdning, tí rollumodel
eru sera umráðandi, tá um
persónligar og samfelagslig-
ar broytingar ræður.
Ummæli av ráðstevnu 13. juni 2003 um kvinnur sum leiðarar
Kaj Leo Johannesen
Løgtingslimur
Undirritaði fær sum ting-
maður
sendandi
kunn-
gerðabløð við postinum um
ymiskar kunngerðir sum
eru settar í gildi í Føroyum,
nú ein av døgunum kom
kunngerð við postinum,
sum bannar ávísari vinnu-
grein við afturvirkandi
kraft at útflyta persónligar
upplýsningar, sjálvt um
áðurnevnda
vinnugrein
hevur og hevði øll neyðug
loyvi frá Dátaeftirlitinum,
hesa kunngerð skilir undir-
ritaði ikki, og skal tað verða
meira enn løgið, um ikki
ein rættarsak kemur undan
kavi mótvegis Løgmála-
ráðnum um endurgjald.
Landstýrismaðurin í lóg-
armálum hevur enn ikki
greitt Løgtinginum frá hvat
munurin er útfrá tulkingini
hjá Løgmálaráðnum á van-
ligum persónsupplýsning-
um ella data, og viðkvom-
um upplýsningum.
Upprunastøðið er, at lóg-
in skal tryggja/regulera
persónsvernd hins einstaka,
tá
persónsupplýsingar
verða viðgjørdar. Siðvenja
er, at skilt verður millum
ymisk hugtøk:
• Viðkvom dáta og vanlig
dáta
• Trygg lond og ótrygg lond
Við viðkvom dáta skilst,
átrúnaður, politiskur litur,
kynslív, lógarmisbrot v.m.,
meðan vanlig dáta hava eitt
heilt annað sermerki.
Vanlig dáta bera merki
av, at tað eru upplýsingar ið
hvør einkultur, tað verið
seg persónur, virki ella
land, kann gera nýtslu av
dagliga. T.d. telefonnumm-
ar,
bústaðarupplýsingar
v.m., herundir eisini sendari
og móttakari av peninga-
upphæddum, ið krevst, skal
ein daglig gjaldsmiðling
fara fram.
Tað er í mínum huga-
heimi eingin fyritøka sum
kann verða til í dag uttan at
"viðgerða persónsupplýsn-
ingar" hettar er nokk serliga
galdandi innan fíggjar-
sektorin og tryggingarsekt-
orin, men sjálvandi eisini
innan aðrar vinnir sum hava
tørv at flyta upplýsningar
millum lond, men aðra-
staðni verður í stóran mun
skilt í millum ótrygg lond
og trygg lond.
Danmark er eitt trygt
land og ES er eitt trygt øki,
Føroyar er uttan iva ikki
nóg trygt tá talan er um
EDV trygd hjá almennum
stovnum, tað kann lesast í
ársfrágreiðing hjá Lands-
grannskoðarnum, hvar nið-
urstøðan er at trygdin ikki
er nøktandi.
Mín spurningur
Kundi Løgmálaráðið ella
landstýrismaðurin í lógar-
málum greitt okkum frá við
einum verðuligum dømi
hvussu tulkingin av, ella
hvat tað er, sum øll banka-
vinnan og tryggingarfeløg-
ini, og so at siga allir ting-
limir ikki hava skilt higar-
til, tá talan er um »Vernd av
persónsupplýsningum« her
verður hugsað um
• Viðkvom dáta og vanlig
dáta
• Trygg lond og ótrygg
lond.
Viðgerð av Persónsupplýsningum
Ráðstevnan var hildin 13. juni 2003 á Gamla
Meirarínum í Havn og varð fyriskipað av Føroya
Tele. Bjørt Samuelsen, tíðindakvinna, var orðstýr-
ari.
Røðarir vóru Pernille Aalund, produsari, sjón-
varpsvertur, rithøvundur v.m.
Laufey Blåsvær, sjálvstøðug vinnurekandi innan
KT
Sólja í Ólavsstovu, aðalstjóri í Almannamálaráðn-
um
Andras Róin, stjóri á Føroya Tele
Marita Rasmussen, fulltrúi í Fiskimálaráðnum
Joan Peitersen, ráðgevi innan samskifti
Turið Debes Hentze, advokatur
Umleið 130 luttakarir vóru, harav 4 menn. Tá 70
stóðu á bíðilista, varð listin stongdur. So onki er at
ivast í, at tørvurin og áhugin fyri slíkum ráðstevn-
um er stórur.
Fakta
VIÐMERKINGAR
C
M
Y
K
11
10