týsdagur 24. juni 2003síða 7

12 Nr. 116 - 24. juni 2003 Nr. 116 - 24. juni 2003 13 Sverre Midjord Tíðirnar broytast, men grundarlagið undir okkara samfelag broytist ikki, fiskivinnan er og verður grundarlagið. Sjálvstýrisflokkurin um- situr oljumál í Tinganesi við øllum, ið tað kostar. Fimm ár hevur landsstýris- maðurin í oljumálum Eyð- un Eltør, sami maður, ið umsitur umhvørvið, og meðan vit bíða eftir oljuni, so mugu vit sanna, at fiski- vinna enn er og verður grundarlagið, sum okkara samfelag skal byggja tilver- una á. Vit kunnu ikki siga, at teir ikki kenna til olju og umhvørvi, hon flýtur á Havnavág. Hvussu nógv lógarupp- skot, ið eru komin frá sjálvstýrislandsstýrismanni num hevur verið áhugavert at fingið at vita, so føroya fólk kundi fingið eina met- ing av, hvussu væl full- veldissamgongan umsitur sína ábyrgd. Føroya fólk má sanna, at politiskir leiðarar, teir ið hava rygg at taka ábyrgd, teir fækkast. »Man må sno sig«, segði állurin. Vit hava havt eitt verk- fall, ið kundi verið avgreitt uttan at fakfelagsrættindi vildu blivið skerd, tað er altíð ein spurningur um vilja og ábyrgd. Jóngerð Purkhús vísti hesa ábyrgd, tá hon orsakað av, at byggivinnan var í kreppu, so setti hon tollin og avgjøld av byggitilfari niður frá 33% til 6% fyri at stimbra hesa vinnu. Hvat hevur verandi landsstýris- maður eisini úr Tjóðveldis- flokkinum gjørt? Tað er ikki nógv, higartil hevur hann víst til tað, ið fór fram í 80-unum, og tað brúkar hann og Landsstýrið sum undanstøkking. Tjóðveldisflokkurin um- sat eisini fíggjarmál í ring- astu niðurgangstíðum. Tann landsstýrismaðurin tordi – hevði rygg. Fullveldismeldurin hel- dur fram. Flokkurin, ið segði seg umboða verka- fjøldina og hann gjørdi tað, bæði á sjógvi og landi, hann hevur skift ham, hev- ur lagt seg høgru megin Fólkaflokkin og væl ber til. Kendur tjóðveldislimur sannar hetta og ávarar í blaðgrein vísur Vagnur Michelsen á øll mistøkini, ið gjørd eru, hvussu teir eru drignir eftir oyrunum av Fólkaflokkinum, tað er frá sínum egnu, at ein skal hoyra sannleikan, men Vagnur tosar fyri deyvum oyrum. Sessirnir og maktin eru ov góð at sleppa. Teir, sum ikki akta harra- boð, verða bert settir frá, fyrst var tað Signar á Brúnni. Løgmaður segði, tað var justistmorð, Tjóð- veldisflokkurin varð sitandi í samgonguni. Torbjørn var ikki tann rætti, tí hann hugsaði um útjaðaran. Hann visti, at tað var pláss uttanfyri Tórshavn, tað fall ikki í góða jørð.Og til síðst var tað Annlis, ið bleiv sett frá, har var grundarlagið ov veikt, men Tjóðveldis- flokkurin tagdi. Høgni Hoydal umsitur tvey lands- stýrisøki, tí hann vil vita sikkurt, hvussu støðuføst samgongan er. Innanhýsis ósemjur hava størri týdning at greiða, enn ein vinna, sum er í álvarsligari kreppu. Verður hon slept, tá vendist ikki aftur. Rækju- vinnan hevur ongan góðan í Tinganesi. Fullveldissamgongan vil heldur gjalda skyldur, ið danska stjórnin hevur yvir fyri Føroyum, enn at stuðla føroyskari fiskivinnu. Tað er tveir danskir em- bætismenn limir av verandi Landsstýri. Teir koma ikki at líða nakra neyð, teir fáa sína løn og eftirløn, hvussu við teimum fiskimonnum, ið vera uttan veiðutól og veiðurættindi? Hvør skal gjalda teimum til lívsins uppihald? Verður ikki rækjuflotin bjargaður verð- ur kreppa her á landi. Nú hevði verið gott at havt 360 milliónir at tikið til, prísurin fyri fullveldis- politikkin kemur at níva. Ólavur Hátún Neyvan nakrantíð hevur hugtakið mentan verið so nógv frammi í skrift og í talu í Føroyum sum hesi seinnu árini, og nú næstseinasta vikuskifti var norðurlendsk ráðstevna um hetta evnið í Norðurlanda- húsinum. Ein táttur í stevnuhald- inum var pallfundur, har umboð fyri ymsar listar- greinir høvdu framløgu. Vegna tónlistina hevði Martin Mouritsen, musikk- skúlastjóri, orðið, og í sín- um tillutaðu 10 minuttum legði hann mesta dentin á professionelt spæl í mus- ikkskúlanum, sum tóktist vera tað, hann helst skuldi at tosa um. Hendan evnis- avmarking samsvarar eisini tí hugburði í nýggja ment- anarálitinum, at musikk- skúlin ikki er at rokna sum mentamál, men sum partur av skúlaverkinum. At binda musikkskúlan soleiðis á bás burtur frá mentanarlív- inum annars má metast at vera óheppið, tí tað er millum okkara musikklær- arar, at tú finnur teir allar- flestu professionellu tón- leikarnar í landinum. Hin- vegin er tað av størsta týdn- ingi, at alt uppalandi virk- semi við børnum og ung- fólki hevur best møguligt samband við fólkaskúlan og framhaldsskúlar. Sum Martin greiddi frá, hava okkara musikklærarar eftir krevjandi upptøku- roynd eina 4-6 ára útbúgv- ing á hægri læristovni aftan fyri seg (krøvini sambært okkara musikkskúlalóg eru hægri, enn tey hava verið í londunum uttan um okkum). Tað er eyðsæð, at hesir framkomnu musikar- ar, sum í øll hesi ár við fleiri tíma venjing um dag- in hava ment sín spælifør- leika, og sum koma úr ríkum tónlistarumhvørv- um, illa kunnu trívast og støðast, verður ikki tað at spæla sjálvir og vera við í professionellum saman- spæli partur av teirra ar- beiðsuppgávu. Hesar søm- dir eiga musikklærararnir tó ikki bara at fáa til egnan trivnað, heldur mugu vit sum mentað tjóð hava ynski um, at teirra tónleikara- potentiale á besta hátt kem- ur okkara livandi tónleika- lívi til góða. Høgni Hoydal, verandi landsstýrismaður í menta- málum, kom í sínari røðu í sambandi við setanina av tónleikastevnuni »Summar- tónar 2003« seinasta týs- kvøld eisini inná, at nú skuldu útvegir finnast fyri professionellum spæli í Føroyum, og tú fekst ta fatan, at tað helst var Før- oya Symfoniorkestur, hann hevði í huga. Føroyingar eru glaðir um og ernir av hesum flaggskipi í okkara tónleikaheimi; men millum musikarnar er tað ongin loynidómur, at FSF, sum er, ikki er nakar støðugt virk- andi stovnur, men meira eitt samtak til sertsøk høvi. Her fer onki støðugt virksemi fram, heldur verða bara av og á tikin nøkur upsatøk, har okkara gávuríku ung- fólk hava ilt við at fóta sær ímillum tey professionellu, sum fleiri koma uttanífrá eitt nú til nýggjárskonsert- irnar og sum nú seinast til 20-ára haldið hjá Norður- landahúsinum. Hetta verður sjálvandi ikki skrivað fyri á nakran at seta niður á okkara dúgligu tónleikarar ella orkestrið, sum, tá hesi høvi bjóðast, so dyggiliga sýnir, hvørjar møguleikar vit hava til framkomið spæl í Føroy- um. Vit ynskja bara, at orkestrið fær betri umstøð- ur, og at orkesturmanningin skal kunna fáa sømilig kor at virka undir. Mín áskoðan er, at tað er veruleikafjart at hugsa sær, at landið fer at fíggja t.d. 4- 6 spælitímar um vikuna til 30-35 musikklærarar, tí tað hevði kravt meira, enn tað í dag samanlagt verður sett av á kontoina til sang, instrumentalan tónleik og dans. Fíggjarliga loysnin má tí heldur vera, at nakað meira verður latið í »stóra pott«, heildarveitingina til musikkskúlaskipanina, og at egið spæl kann gerast partur av arbeiðssetningi musikklæraranna. Ein sameining av undir- vísing og útinnandi tón- leikavirksemi hjá musikk- lærarum er vanlig aðra- staðni, og í okkara lítla samfelag er hon so mikið meira ynskilig. Eitt lítið stig tann vegin var ætlað fyri árum síðan, men varð steðgað við tí undanskoti, at tað hevði ikki verið í samsvar við musikkskúla- lógina, og at slíkt tí ikki kundi áleggjast kommun- unum at vera við í. Til tað er bæði at siga, at viðvíkj- andi tí peningaliga so hevur landið alt frá byrjan musikkskúlans borið væl størri part av fíggjar-byrð- uni, enn heimilað er í hesari sokallaðu studningslóg, og so eisini tað, at møguleikin til egið spæl á tímaætlan læraranna hevði stimbrað tónleikaligt virksemi úti um alt landið, sum er eitt aðalendamál við musikk- skúlanum. Venda vit nú aftur til symfoniorkestrið, so er ongin orsøk til, at tað ein- ans er at hoyra í Norður- landahúsinum. Føroya Symfoniorkestur er ikki nakar alvi hjá NH, nakað húsaorkestur, sum tað helst skemtiliga verður tikið til. Orkestrið er sprottið av musikkskúlanum, er tí eitt landsins orkestur og átti at verið at hoyrt eisini úti um landið. Ein skipan sum omanfyri lýst hevði kunnað vaksið um virksemið hjá orkestrinum, hevði givið teim framkomnu næming- unum betri høvi til at ment seg sum orkesturmusikarar og hevði kunnað givið tón- listarligt endurljóð ikki bara í høvuðsstaðnum. Loksins kann verða nevnt, at landsmusikk- skúlaleiðarin, sum eisini sjálvur er fastur leiðari av symfoniorkestrinum, fyri góðum tveimum árum síð- an setti upp eina ætlan, har hann hugsar sær symfoni- orkestrið sett saman av klassisku ljóðførisbólkun- um, ið eisini kundu skipast í strúkikvartettir, træblás- arakvintett, messingkvin- tett, kamarorkestur og blandaðar leikbólkar, sum tá samanlagt kundu havt einar hálvthundrað um árið, alment og innan skúla- gátttir. Sum symfoniorkest- ur kundi henda manning tá upparbeitt t.d. tvær skráir í heysthálvuni og tríggjar á vári at framført - bæði á bygd og í býi (hetta seinasta ískoytið er mítt). Men tað eru ikki orð og ætlanir, men atgerð, ið tørvur er á. Ongin hevur betri innlit og handalag til at fremja og umsita eina ábót í okkara tónleikaheimi sum omanfyri lýst, enn nú- verandi musikkskúlastjórin Martin Mouritsen. Tað er tí at ynskja eftir, at myndug- leikar á økinum geva hon- um heimild til at gera tað. Teir borgarligu jarðleggja rækjuvinnuna VIÐMERKINGAR Um møguleikar musikkskúlalæraranna til egið spæl - og til stuðul í landsins livandi tónleikalívi Lívshættisligt omanlop Fríggjamorgunin hendi tað aftur! Ein stórur steinur, sum vigar smá 2 tons rullaði oman á viðareiðisvegin OMANLOP Rúna Sivertsen Beint eftir, at bussurin við børnunum, sum skuldu í skúla í Klaksvík, var farin framvið fríggjamorgunin, bóltaði ein stórur klettur oman á landsvegin ímillum Viðareiði og Hvannasund. Steinurin var so stórur og tungur, at hann kundi syft bussin við børnunum í hav- ið nógvar favnar niðanfyri. Javnan rullar grót úr fjallasíðuni oman á lands- vegin. Enn hava politikar- arnir ikki tikið hetta í álvara, men hava raðfest hesa farleið aftarliga, tá hugsað verður um, hvussu vandamikil vegurin er. Jógvan Nybo, bygdar- ráðsformaður á Viðareiði, sigur, at bygdarráðið hevur gjørt vart við hetta á rætta staði, men bert hevur fingið tað svar, at eingin peningur er tøkur til at bøta um hetta vandamál. Bygdarráðsformaðurin visti einki um omanlopið fríggjadagin, fyrrenn Sosi- alurin ringdi til hansara. Viðingar halda lítið um, at tey hoyra slík tíðindi sum slatur og ikki verða ávaraði, tá so ógvuslig omanlop hava verið. Gera hvat vit kunna Steinurin slapp ikki at liggja leingi á vegnum, tí menn frá Landsverkfrøð- inginum vóru skjótir á stað- ið og fingu hann burtur. Finnleif Durhuus, verk- frøðingur hjá LV, sigur, at tað sjálvsagt altíð er gott við upplýsing, men spurn- ingurin er, hvat tú skalt brúka hana til. Hann sigur, at nógv hevur verið tosað um júst hetta. - Tað ber til at seta skelti upp, men tey eru fyri at ávara um grót á vegnum. At ávara um omanlop ber illa til, tí tú veitst ikki, hvat og hvussu nógv kann leypa, sigur hann. Ganga minst 8 ár Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður er burturstadd- ur í feriu í løtuni; tí vendu vit okkum til løgmann at spyrja hann, hvørjar ætlanir liggja fyri framman til at bøta um farleiðina til Við- areiðis. Hann sigur, at tá norð- oyatunnilin er liðugur, verður farið undir at gera tunnil úr Ánunum til Norð- deplis. Síðani er ætlanin at gera tunnil úr Hvannasundi inn í Vík og víðari inn í Dalar. Men hetta eru dýrar íløg- ur, sum fara at kosta nógvar milljónir, og vit mugu rokna við, at tað fara at ganga í minsta lagi 8 ár, áðrenn ein tryggari farleið verður veruleiki, sigur hann. Hesin stóri steinur bóltaði oman á viðareiðisvegin, júst tá fólk vóru á veg til arbeiðis og í skúla Mynd: Poul Reines Við einum samlaðum miðaltali, sum lá om- anfyri 9, kundu sjey vælnøgdir maskins- miðir fáa prógv á Tekniska skúla í Klaksvík fríggjadagin PRÓGVHANDAN Rúna Sivertsen Fríggjadagin var hugnaløta á Tekniska Skúla í Klaks- vík, tá sjey ungir menn fingu handað sveinabræv sum maskinsmiðir. Um- framt sveinabrævið, fingu teir eisini dugnaskapsprógv í motorpassing. Eftir prógvhandanina varð bjóðað til kaffi og køk- ur í hugnaligu kantinuni á skúlanum. Bæði næmingar og lærarar hildu røðu, og tað vóru góð og rósandi orð, sum fylgdu teimum sjey, nú teir fingu prógv. Tekniski skúlin hevur 4 deildir, el-deild, maskin- deild, timburdeild og HT- deild. - Tá fast samband verður millum Norðoyggjar og meginøkið, er Tekniski Skúlin í Klaksvík í eini øðr- vísi støðu. Verður tunnils- munnin við Borðoyavík, sum alt talar fyri, meta vit, at skúlin kemur at liggja ógvuliga strategist. Við einum breiðum vit- anarstøði millum undirvís- ararnar, liggur í kortinum, at Tekniski Skúlin í Klaks- vík verður ein viðkomandi vitanardepil í sínum vinnu- øki og fær sær sínar ser- greinir í føroyska samfela- gnum, stendur millum annað at lesa á spennandi heimasíðuni hjá skúlanum, www.tsk.fo. Nýggir maskinsmiðir Frá vinstru: Jóni Rasmussen, Skála, Johannes Ólason Jóhannesen, Fuglafirði, Martin Kjærbo, Klaksvík, Anfinn Heðinsson, Klaksvík, Áslakkur Jacobsen, Leirvík, Dávur Kalsø, Klaksvík og Johan Danielsen, Skála Tað er hugaligt, tá prógvið er komið í hús. Áslakkur og genta hansara, Ragna Gøthe, kunnu saktans gleðast, tí um alt gongur væl, verða tey foreldur um fáar vikur. Áslakkur hevur lært hjá Mekanik í Runavík C M Y K 13 12