leygardagur 2. apríl 1994síða 17

Tíðindablaðið [ sostalurin | Nr. 63—2. APRIL 1994 Síða 17 er undir sálmatýðingar, og í varðveitslu hjá Jens av Reyni kom hin fyrsta sálma- bókin út um jóltíðir 1920 við 85 andaligum songum. ' Bókin varð prentað í 1000 eintøkum. Tað sást skjótt at móðurmálið er hjartans mál ti føroyingar yvirhøvur tóku ímóti henni við opnum ørm- um og skjótt varð hon út- seld. I Kirkjubø tóku teir bókina inn í teirra gomlu kirkju, og aftur ljóðaði før- oyskur sálmasongur undir hesi aldargomlu lon, har stongt hevði verið fyri hon- um í 400 ár!! Men tað varð klagað til donsku myndug- leikarnar og bókin varð so ríkin úr aftur kirkjuni. Kirkjubømenn noyddust tí at bíða eini 40 ár afturat áðr- enn teir fingu føroyska kirkjusálmabók, ið var autoriserað av danskari hond. Longu í 1922 vóru sålm- arnir hjá Victor endurprent- aðir í øktari útgávu til 121 sangir. Tá fyrra bókin kom út var Victor bert 26 ára gamal og tað kundi tí verið spennandi at kannað hvat mentaðir tá á døgum hildu um hesa djørvu útgávu- royndir. Í 2. bindi av Varð- anum frá 1922 tekur M. A. Jacobsen soleiðis til: Tað er ivaleyst, at øll, ið lesa hesar sálmar, vilja sanna, at:teir eru lættir at skilja, og eg haldi ikki, at nakar av rættum kann finnast at:tí máls- liga búnanum, sum sålmamir eru klæddir í. Málið er yvirhevur got og fellur væl og náttúrliga — og hóskar eisini við innihaldið, ið er einfalt og fåbroyt. Ti er tað, at:fólk yvirhevur vilja kenna eina sanna gleði við at:lesa hesar sálmar; teir bera troystarorð til teirra, ið eru sorgarbundin, og til teirra, ið ikki enn hava funnið frið og vunnið av ivanum. Lat meg í hesum viðfangi nevna sálm nr. 9, fyrsta erindi ljóðar so: Lå allar tínar leiðir, og alla tína sorg í hendur hans, ið eigur, ta blonku stjórnubors! Hann bindir stormin stinna og gongur bylgjum á, hann vegin væl kann finna, hvar fótur tín kann gá Sálmar, sum hesir ið eru týddir við skaldsligum hegni, vilja altíð ganga at hjartanum, tí ordini eru fødd av sterkari og djúpari trúgv. Og taðer jú tað, ið umræður, at vinna ta varandi trúnna, ið skapar frið og gleði í menn- iskjunum, soleiðis at tey bera merki av henni í teirra dagliga virki. fororðinum sigur Victor Danielsen m.a. hesi orð: >Tá ið eg hyggi aftur á mítt farna lív, hvat tað var fyri uttan Jesus av Nasaret, hvat tað er enn, hverja stund eg eri uttan fyri samfelag við hann, og hvat tað er blivid við hon- um, tá ið eg hyggi fram eftir móti ti ríki, sum ikki skal vikast, tá sigi eg av fullum hjarta við Harrans tæn- ara: »Sél mín! Lova Harranum, og alt, sum í mær er, lovi hans heilaga navni!< M. A. Jacobsen endar um- mælið við at siga, at tann lítla sálmabókin inniheldur nógvar sálmar, ið hava var- andi virði. Umleið 10 ár seinni um- talar Chr. Matras í Varðan- um tann málsliga týdning, ið hesir føroysku sálmarnir høvdu. Og um Victor sigur Chr. Matras, at hesin maður hevur sjáldsamar skalda- gávur. Victor umsetti tilsamans umleið 900 sálmar og yrkti einar hálvthundrað. Tað er tí Ggjørligt at gera stór- Gatumøti uttan fyri Gamla Siloa ( Frits Johannesen) vegis burtur úr hesum rúgv- ismikla avriki. Men nakrir av hesum sálmum eru á ein serligan hátt vorðnir fólka- ogn. Tann tónlistaligi búnin hevur alstóran tydning, skal ein sálmur yvirliva á fólka- munni. Sum dómi um hetta kann nevnast, at Victor tíð- liga í tíðini umsetti eina andaliga vísu eftir Myra Welsh. Vísan er um eina violin, ið varð seld á upp- bodssølu. Violinin sá virðisleys út, og boðið steðgaði við 2 kr. Aðrenn hamarin fall trein ein gamal maður fram úr fjøldini og bað um loyvi at lána violin- ina. Hetta var kapellmeist- arin, virtuosur í violinspæli. Eftir at hann hevði spælt eitt lag varð auktiónin uppaftur- tíkin og nú varð violinin seld fyri 7000 kr. Vísan samanber menn- iskjad við violinina, ið er virðisleys uttan meistarans hond. Vit finna hesa umseting á prenti í blaðnum sunnu- dagsskúlin í 1932. Umleið 40 ár seinni kom vísan upp í hendurnar á M.C. Restorff, sum hegnisliga hevur klætt hana í ein tónlistarligan búna, ið orðini innihalds- liga og skaldsliga hava uppiborið. Meistarans hond varð eisini heitið á fyrstu LP-plátu, ið Nicodemus- sangbólkurin gav út í 1972, og við hesum varð ein av mongu perlunum av týðing- um Victors bjargað undan at søkka niður í gloymsk- una. Sálmar, ið knýta trúarlív- ið við gerandisdagin verða ofta væl fagnaðir av fólki Føroyskir sjómenn fingu serligan tokka til ávísar sálmar. Ein av teimum var sangurin >Jesus Harri Loðsur ver< eftir canadiska prestin Edvard Hopper. Í bók síni sýgur um sangir umtalar Petur Háberg henda sangin soleiðis: Victor Danielsen hevur týtt henda sangin, og eg plagi attaka 3. erindi sum eitt dømi um eina fullkomna umseting. Latið okkum hyggja at hesum erindi: Tá mitt eygað landið sær, brimið villa ýlir nær millum meg og tryggu havn, tak meg, Harri, tá í favn og sum barn títt ugga meg Ræðst ei — loðsur eri eg Náttúrliga flótandi frá fyrsta orði til hitt seinasta, einki hjálp- arorð, eingi hjálparleys spostroff- tekin, eingin bendingaravskeplan, einki neyðarsligt skarvslop, hverki í máli, stevi ella innihaldi, men tað samsvarar við upprunatekstina, evnið og skotblettin. Har haldi eg, kann eingin koma aftur um aftur og tann, ið meinar seg kunna gera tað betur, má halda syrgiliga nógv um seg sjálvan Ein annar sálmur, ið á ein serligan hátt gjørdist ogn hjá føroyskum sjómonnum, er tann norski. >Jeg er en sejler pá livets hav« eftir H. A. Tanberg. Sålmurin sam- anber livid vid eina sigling- arferð. Tá ið Tanberg skriv- aði sangin mundi hann neyvan grunað, at orðini skuldu gerast fólkaogn í Noreg á jøvnum føti vid sålmarnar hjå Peter Dass. Tanberg fekk sin vin Claus Østby at seta lag til sangin. Østby og Tandberg vóru bådir majorar i norska Frelsunarherinum. Norskir sjómenn tóku sangin við sær ul Íslands har hann skjótt var væl umtóktur. Í 1913 fóru fleiri føroyingar yvir til Havnarfjørdin í sam- bandi við skipakeyp. Um- framt fleiri skip høvdu teir eisini sangin hjá Tanberg við heimaftur. Norski sang- urin varð óvanliga nógv sungin umborð á føroysk- um deyðsiglarum í fleiri ár. Miðskeiðis í 20unum um- setti Victor sálmin til før- oyskt. Sum so mangar aðrar sálmar, so broytti hann nakað uppá umsetingina seinni. Í føroysku kirkju- ” vanligum sálmabókini er hesin sang- urin við í upprunaligu týð- ingini hjá Victor. >Jeg er en sejler...< er umsettur við 6- skaldsligum hegni, og stendur einki aftan fyri norska uppruna- tekstin: >Ég sigli fram yvir lívsins hav...<.