fríggjadagur 15. apríl 1994síða 11

Tíðindablaðið ED Nr. 71 — 15. APRIL 1994 Sida 11 Hjálpir ikki at sita heima og finnast at ollum Helena Eliasen á Toftum vildi ikki tigandi góðtaka sína stóðu sum vandaleys. Hon kravdi av sær sjálvari, at hon ikki bert setti seg hendur i favn heima í køkinum Arbeiðsloysi er hjá teimum flestu ein tung byrða, sum fólk hava ógvuliga ilt við at góðtaka, men tað er so ymiskt, hvat tann einstaki megnar at gera við stóðu sína. Helena Eliasen á Toftum er ein teirra, sum ikki vildi sita hendur í favn og bert góðtaka, at hon ein dag í september í fjør misti trý parttidarstørv eftir einum degi. Hon gjørdi skjótt av, og innlimaði seg í Javnaðar- flokkin. - Eg havi búð í Danmark í níggju ár, og tá valdi eg sama flokk, og tí kom tað av sær sjálvum, at eg valdi Javnaðarflokkin, sigur He- lena Eliasen. Ovmikid at gera áður Eins og so nógvar føroyskar kvinnur, fór Helena Eliasen við manni og barni til Danmarkar, tá maðurin skuldi hava útbúgving. Hon tók sjálv HF-prégv, og starvaðist í barnagarði og á bókasavni í Danmark, með- an maðurin læs á universi- tetinum. - Familjan kom heimaftur í 1985, og búsettist á Argj- um í Havn. Helena fekk starv á Girostovuni, og seinni í privatari fyritøku, har hon hevði roknskapin um hendi. Seinni fluttu tey í Eystur- oynna at búgva, sum er heimstaðið hjá familjuni, og tey bygdu sær hús á Toft- um. Helena Eliasen og maður- in eiga 16 ára gamla dóttur. - Vit eru bert trý vaksin fólk heima, so tað er av- markað, hvussu nógv tíð fer við tí. Umframt tað, so høvdu vit brúk fyri minari løn, av tí at vit bygðu í 1990, tá alt var so dýrt, sigur Helena Eliasen. Arbelåsleys eftir einum degi Tí arbeiddi hon fyrrapart í einum mathandli, seinna- part á eini bókahaldsstovu, umframt at hon førdi rokn- skap fyri fólk heima. - Eg misti øll try arbeidini eftir einum degi, sigur He- lena Eliasen. - Hvussu kendist tað so- leiðis at verða sett uttan fyri arbeiðsmarknaðin eft- ir einum degi? - Fyrsta mánaðin vóru eingir trupulleikar. Eg Helena Eliasen, neyndarlimur í Eysturoyar Javnaðarfelag ? hevði havt so nógv um at vera, og tí lá nógv á láni heima, sum eg nú fekk frá hondini. - So var tað heldur ikki stuttligt meir. Eg havi onga beinleiðis útbúgving, men bert praktiskar royndir inn- an skrivstovuyrkið í bók- - Tað er umráðandi , at politik- arar gera okkum borgarum greitt, hvat teir ætla at gera við arbeidsloysid haldi og tílíkt. - Síðani eg bleiv arbeiðs- leys havi eg fingið okkurt roknskapararbeiði, sum eg nýti ein part av tíðini til, men tað er ov lítið. Eg sakni eisini at koma út millum fólk á arbeiðsplássinum. Her á Toftum er bert flakavirki, og har kann eg ikki kappast við flakafólk, sum hava royndir á hesum øki. Neri fyri at skilja egnu stødu Helena Eliasen varð vald í nevndina í Eysturoyar Javn- aðarfelag seinast, og har tekur hon lut í nevndarar- beiðinum, politiskum fund- um 0. ø. sum felagið hevur at bjóða, umframt at hon er við í kvinnubólkinum. - Eg geri eisini hetta, fyri at skilja tær broytingar, sum fara fram í samfelagnum í hesum tíðum, og fyri at geva mítt ískoyti til at broyta hesa gongd. - Við ødrum orðum, eg haldi ikki, at tað nyttar nak- að, bert at sita heima við køksbordid og bara finnast at hinum. - Tað er lættari hjá mær at góðtaka mína stóðu, so sum hon nú er vorðin, tá eg havi fingið eina frágreiðing, hví tað er so statt hjá okkum, sigur Helena Eliasen. Javnaða Javnaðarflokkinum - Eg havi altíð havt stóran á- huga fyri sosialmålum, og hóast eg ikki kendi nógv til føroyska javnadarflokkin, so helt eg kortini, at hann er tann frægasti flokkurin. Sum umstødurnar nú eru í Føroyum, er tað eisini um- ráðandi, at Javnaðarflokk- urin ger nakað munagott fyri at venda gongdini, og fyri geva fólki eina vón um, at tað aftur verður liviligt í Føroyum. - Er umhvervið hjá tykk- um merki av, at nógv fólk eru arbeiðsleys? - Samfelagsliga aftur- gongdin merkist væl hjá okkum. Alt liggur stilt í løt- uni, fólk síggjast íkki í gøtunum, og tey koma held- ur ikki saman. Ølleru í bidistødu, og her hendir als einki. Tað tykist, sum eingin ger nakað fyri at bøta um støðuna, men at øll bert bíða eftir, at politikar- arnir skulu siga fólki, hvat skal henda framyvir. Politikararnir mugu taka stødu - Tí haldi eg eisini, at tað er umráðandi, at politikarnir gera okkum borgararum greitt, hvat teir ætla at gera við arbeiðsloysið. Skulu vit venja okkum við eitt ávist arbeiðsloysi, ella eru hetta bert fyribils trupulleikar, sum kunnu vinnast á eftir stuttari tíð? - Skulu vit hinvegin hava varandi arbeiðsloysi, so mugu politikarnir eisini skipa so fyri, at fólk kunnu fáa livilig kor. Er tað so, at arbeiðsloysið skal vera ein partur av samfelagnum í eini 10 ár, hvat skulu fólk so gera, meðan tey bíða? - Tað haldi eg, at politik- arnir ikki hava tikið stóðu til, hóast teir hava vitan um, hvussu kroyst fólk eru, og at tað er Ogjørligt hjá nógvum familjum at fáa endarnar at røkka. - Kappingin millum fólk tey g6du årini gjørdi, at eingin vildi standa aftan fyri annan, viðvíkjandi húsa- bygging og ødrum materi- ellum virðum. Slík kapping fæst ikki burtur frá einum degi til annan. - Eg haldi, at fólk mugu læra at gera vart við sína stóðu, og ikki bert sita inni og kúra. Nógv eru nú so niðurundirkomin, at tey ikki duga at síggja sær nak- ra loysn úr fíggjarliga ófgri- num, sum tey ósek eru kom- in í, og einki kunnu gera við. - Veruleikin er tann, at fólk fáa einki gjørt. Rokn- ingarnar eru tær somu sum áður, men peningurin mink- ar í hverjum, orsakað av skattum og avgjøldum. -Tosa fólk við bankarnar er sama bidistøda galdandi. Har verður eisini sagt, at fólk skulu bíða og geva tol. - Úrslitið er, at fólk sita heima við hús og tora ikki at vísa seg úti. Tað sigur seg sjálvt, at hetta er slítandi fyri tær einstøku familjur- nar, tí meginparturin av før- oyingum eru ábyrgdarfólk, sum helst vilja svara hvørj- um sitt. Bøtir um sjålvsvirdingina - Hvat hevur tað havt at týða fyri teg persónliga, at tú hevur gjørt nakað við tína egnu stóðu? - Tað bøtir um sjálvsvirð- ingina, og tað ger tað lættari hjá mær at skilja mínar trup- ulleikar. - Umframt tað, so hevur tað verið hugaligt at fáa inn- lit, sum eg ikki hevði áður í ymisk mál. Tað hevur eisini havt nógv at týða fyri meg og at hitta fólk, ið hava somu hugsanir sum eg. - Tað er eisini stuttligt at vit í kvinnubólkinum taka onnur evni enn sosialmál upp, so sum kvinnur oftast gera. Við at fara inn á ókend økir hevur tú eisini kenslu- na av, at tú ikki stendur í stað, og at alt ikki bert steðgar upp, tí arbeiðsmark - naðurin ikki hevur brúk fyri tær. - Eg noyðist at viðmerkja. at tað helst ikki hevði verið so illa statt í Føroyum, um konufólk høvdu tikið meira lut í politiska lívinum í átta- tíárunum, sigur Helena Eliasen, og kvikar sær 2: skoyta uppí, at hon ikki hev- ur ætlanir um at stilla upp. Mynd: Kalmar