mikudagur 25. juni 2003síða 6

10 Nr. 117 - 25. juni 2003 Nr. 117 - 25. juni 2003 11 Í dag kemur forsætisráðharrin til Føroya á almenna vitjan. Tað má sigast at vera sjálvsagt, at forsætis- ráðharrin í ríkisfelagsskapinum vitjar í Føroyum og í Grønlandi so av og á. Ríkisfelagsskapur er saman- settur av trimum tjóðum, sum í princippinum eru javnlíkar. Ein felagsskapur millum javnlíkar tjóðir má byggja á sínamillum virðing og javnvág. Hinvegin er tað væl eingin, sum sigur, at ríkisfelags- skapurin heldur í allar ævir. Ríkisfelagsskapurin heldur so leingi allar tríggjar tjóðir hava áhuga í at varðveita hann. Hesin áhugi snýr seg ikki bert um politikk og heildarveitingar. Hesin áhugi snýr seg eisini um at varðveita søgulig og persónlig bond. Túsundtals føroyingar og grønlendingar hava sett búgv í Danmark. Í Danmark eru landsmenn okkara væl fagnaðir og her hava hesir landsmenn okkara skapað sær eina góða og trygga tilveru. Hesir føroy- ingar vilja, hóast teir hava valt eitt nýtt føðiland, varðveita sambandið við røturnarnar – gamla føði- landið Føroyar. Ættarfólk teirra her heima í Før- oyum ynskja tað sama. Hetta er bæði náturligt, rætt og rímuligt. Ríkisfelagsskapurin hevur sostatt eisini nakað við kenslur at gera, og stjórnirnar í øllum trimum londum hava eina stóra ábyrgd av hesari síðuni av felagsskapinum. Men ríkisfelagsskapurin hevur mest av øllum við politikk at gera. Forsætisráðharrin og stjórn hansara eru saman við landsstýrissamgonguni við yvirtøkum og minkandi blokki farin inn á heimastýrisgøtuna fram móti fullum føroyskum sjálvstýri. Í Føroyum er í grundini eingin ósemja um hesa leið. Ósemjan er um ferðina, um raðfestingarnar og um prísin fyri ta leið, ið samgonga og forsætisráðharrin hava valt. Millum forsætisráðharran og løgmann eru ikki álv- arsamir trupulleikar. Teir eru samdir um góðan gamaldags borgarligan politikk, um kríggið í Irak og um hvønn leiklut Føroyar skulu hava í ríksfelags- skapinum. Við hesum baksýni er vitjunarløtan ivaleyst væl vald. Hetta merkir tó ikki, at tað ikki eru trupulleikar at umrøða undir vitjanini. Vit kunnu minna á hernaðarlógirnar, flogvøllin og altjóða hvalaveiðisamstarvið innan IWC. Aðrir stórir spurningar sum fullur føroyskur limaskapur í Norðurlanda Ráðnum, NATO eins og ES-spurn- ingurin eru komnir á donsk-føroysku dagskránna. Sostatt er nóg mikið at tosa um hjá forsætisráðharra og løgmanni. Men fyrst og fremst fara forsætisráð- harrin og frúa hans at njóta góðan føroyskan blíð- skap, føroysku náttúruna og føroyska mentan. For- sætismálaráðharrin og kona hansara skulu vera hjartaliga vælkomin til okkara vakra land og blíða fólk.Vit vóna, at tey fáa nakrar góðar og ógloymandi dagar her, so tey, tá tey venda heimaftur til Dan- markar hava eina góða og positiva mynd av okkum føroyingum og landi okkara. DAGSINS MEINING Sosialurin Forsætisráðharravitjan VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Så får i ikke mere for det 25 øre… Hergeir Staksberg Herfyri var eg inni á gólvinum hjá Mylnuni. Eg fór á vitjan fyri at keypa mjólk, men tá eg so kom yvir til mjólkina, sum neyt- ini so fitt høvdu donerað til Føroya fólk, sá eg at prísurin var farin upp. Mjólkin kostaði nú 10,10 kr. Fyrst helt eg tað vera tápuligt at seta ein slíkan prís, men so á veg til kass- an, fór eg at filosofera um hesa vælsignaðu kúnna, sum hevði verið mjólka- donor til gagn fyri meg, og tann ið hevði sett prísin upp. Eg keypti bert henda eina pakkan, og tí slapp eg við at gjalda 10 kr., av tí at 10,10 kr. verður rundað av til 10 kr. , MEN um onkur keypir tveir pakkar av neytadonatión, so fer prís- urin upp á 20,20 kr. og runda vit tað, so verður upphæddin, ið skal gjaldast 20,25 kr., og t.v.s., at so hevur handilsmaðurin for- tjent sær 25 oyru eyka. Her eru góð ráð ikki so dýr, tí fyri tey, ið føla seg snýttan fyri eitt 25 oyra, er ein loysn. Fyri at sleppast skal undan hesum eyka 25 oyrunum í »meirvirðis- gjaldi«, tá ið mann skal keypa tveir ella fleiri pakk- ar av mjólk, so kann mann í staðin taka tveir (ella fleiri) pakkar við til diskin, men bert gjalda fyri ein í senn, og harvið spara eitt 25 oyra. So um onkur hevur hug til at spara eitt 25 oyra næstu ferð, ið ein fer handils at keypa mjólk, so kunnu tit brúka hendan »frymilin« og harvið kunnu tit snýta handilsmannin fyri eitt 25 oyra og ikki mótsatt. Jorsalsferðin viðvíkjandi hoyrilíkindum á fjarleiðum Niklái Petersen, løgtingsmaður Undir umrøðuni av ólav- søkurøðu løgmans 6. august 2002 setti eg landstýris- manninum í vinnumálum spurningin, hvussu tað var við møguleikunum at hoyra útvarpið á fjarleiðum, hvar nógvir føroyskir sjómenn eru í vinnu alt árið runt. Upployst varð, at arbeitt varð við málinum og at ein ein nevnd sat og gjørdi eitt upplegg til landstýrismenn- irnar í mentamálum og vinnumálum soleiðis at støða kundi takast til at fáa hoyrilíkindini hjá Ùtvarpi Føroya nøktandi á fjar- leiðum. Í skrivligum fyrispurn- ingi reistur 28. august í 2002 var spurt hvør mann- aði hesa nevnd, og um ikki møguleikar vóru fyri eini fyribilsloysn, meðan nevndin sat og arbeiddi. Nevndin, ið m.a. skal geva tilmæli um útvarps- hoyrilíkindir á fjarleiðum er mannað við: einum um- boði frá Mentamálaráðn- um – einum umboði úr Vinnumálaráðnum – einum umboði frá Fjarskiftiseftir- litinum – einum umboði frá Ùtvarpi Føroya og einum umboði frá Sjónvarpi Føroya. Mett var tá, at arbeiðið hjá nevndini skuldi verða greitt úr hondum í seinasta lagi 1. mai í ár.og eitt tilmælið tá skuldi fyriliggja til landstýr- ismannin, at taka støðu til. Ein fyribilsloysn kundi verið, at leiga seg inn á kortbylgjusendinetið, hjá eitt nú íslendarum á Guvu- nesi og harvið nøkta tørvin á Flemish Kap, í Canada, Vesturgrønlandi, Eystur- grønlandi og Svalbard/Bar- entshavið, ein góð og rættu- liga bílig loysn, sum hevði kosta umleið 2 ársverk, eft- ir upplýsningum í tá fyrilógu. Landstýrismaðurin í vinnumálum metti ikki rætt, at ein fyribils loysn varð gjørd út frá tí grund- geving, at tað kann verða óheppið at gera íløgu í ávísa loysn, áðrenn kannað er hvør loysnin er best hóskandi í mun til kostnað og tørv. Landsstýrismaðurin metti málið hava týdning og ynskti at nevndin gjørdi sítt arbeiðið liðugt, soleiðis at betri grundarlag var fyri eini støðutakan. Tíðin gongur og enn er onki komið frá nevndini, havi latið mær fortalt, at nevndin ongan fund hevur havt síðani einaferð í februar. Um so er, kann hetta mál ongantíð loysast, og niður- støðan má verða tann, at sera lítið forstáðilsi fæst og sera lítil virðing fyri tí sigl- andi fólkinum fæst frá landstýrinum. VIÐMERKINGAR Altjóða arbeiðsskapandi verkætlan Hans Birgir Hansen Fyri nøkrum árum síðani, var ein alment frammi í bløðum við altjóða arbeiðs- skapandi verkætlan, ið skuldi skapa altjóða for- treytir, grundarlagi! Tað vil siga at kunna byrja altjóða forrætning, handil, keyp og sølu sum óheftur sjálvstøðugur dis- tributørur, við skipa heima- arbeiði, úti um landið! Tað ber væl til at skapa millióna fyritøku, uttan tapsvanda, og uttan lántøku í banka, sparikassa, fíggingarstovn- ar, slíkir vilja ikki stuðla við startkapitali! Tað er sett gongd á at fáa broytingar av drykkju-, etingar-, lívs-, nýtslu-, innkeypsvanar og hugsjónir, hugburðir, at- burðir, málburðir v.m. Eg kann siga, at áðurnevndu broytingar og tað at gerast seriøs, virkisfús, motiverað í samskifti og samstarvi, vil skapa altjóða møguleikar! Tað, at ein í túsundtals les- arabrævum seinastu mongu árini, greiddi frá slíkum hevur skapt altjóða fyri- treytir og grundarlag í Før- oyum! Eg eri ein íverkset- ari, ið við hjálp frá bløðum, fái út boðskapir, so fólk kunnu skipa seg sjálvstøð- ugt vinnurekandi heiman- ífrá! Tað, at skapa altjóða samskiftis og samstarvs- møguleikar, var partur av hesi altjóða arbeiðsskap- andi verkætlan, ið nú hevur virka í fleiri ár! Eg síggi støðuga fram- gongd hjá teimum, ið eru komin millum fremstu sølufólk í Danmark, so tað vera seldar vørur frá fleir- tjóða fyritøkum! Tað krevst ikki tann stóri startkapitalur til at byrja eina millióna fyritøku úti um landið ið ein fæst við at kunna áhugaði í tí dagliga í Havnini! P. S. Fleiri hjún og einstøk fáast við slíkt úti um landið! Lærarar skulu gjalda heimsins besta skúla Andras L. Samuelsen Avleiðingarnar av at Høgni Hoydal einvegis setir upp- skotið um ársverk í gildi og proklamerar, at nú fáa vit heimsins besta skúla, er ábyrgdarleysur politikkur, tí at uppskotið fær lærarar- nar at krevja endurgjald fyri økingina av arbeiðs- tímunum á skúlanum, mill- um 26 og 33 túsund krónur. Alternativið má vera, at Høgni Hoydal áleggur lær- arunum at gjalda fyri heimsins besta skúla. Tá ið Norðurlondini fóru at umskipa arbeiðstíðina hjá lærarunum, var tað í tøttum samstarvi við lær- arafeløgini, og eitt nú í Svøríki og Íslandi hækkaði lønin munandi, afturfyri at fara yvir til nýggja skipan. Somuleiðis vóru uratkvøð- urnar hjá feløgunum gald- andi fyri báðar partar. Føroyar bjóða sínum lær- arum at arbeiða 200 tímar á skúlanum fleiri enn í dag og tað fyri somu løn, tá ið farið verður yvir til hesa nýggju skipan og góðtaka ikki eina uratkvøðu hjá lærarunum sum skulu ar- beiða eftir hesi skipan. Við einvegis at seta hetta uppskot til ársverk í gildi, sum lærarar ikki góðtaka, er Høgni Hoydal í ferð við at niðurbróta stóran part av tí, sum Føroya Lærarafelag, við samráðingum, hevur uppbygt, síðan tað fekk samráðingarrættin í 1972. Høgni Hoydal sigur við fjølmiðlarnar, at Føroya Lærarafelag hevur verið við til at gjørt uppskotið um ársverk. Tá ið Føroya Lærarafelag er við til at gera broytingar í tíð og løn, so eitur tað samráðingar. Her er ikki talan um samráðingar, men at felagið hevur havt tveir limir í einari arbeiðsnevnd upp á fimm, har Fíggjar- málaráðið og Mentamála- ráðið alla tíðina hava sett skránna og hava við sínum vetolíknandi fundarluttøku avvíst krøv frá felagnum. Hetta fær Høgni Hoydal til, at Føroya Lærarafelag hev- ur gingið við til hetta uppskotið. Føroya Lærarafelag hev- ur góðtikið, at landsstýris- maðurin kann seta eina nýggja skipan í verk. Tað kann hann sambært leiðslu- rættinum, óansæð um Før- oya Lærarafelag skrivar undir hetta ella ikki. Men tá ið tað snýr seg um vavið á arbeiðstíðini, skal tað ganga fyri seg við sam- ráðingum, tí tíð og løn kunnu jú ikki haldast at- skild. Leiðslan í Føroya Lær- arafelag, nevndin, hevur ikki verið við til at evna uppskotið og hevur heldur ikki góðtikið tað. Limirnir eru kunnaðir og hava, við uratkvøðu, vrakað tað. Hóast hetta trumfar Høgni Hoydal uppskotið ígjøgnum og slær allar atfinningar upp í glens og tosar um, at lærarar hava fingið kaldar føtur. Her er als ikki talan um at vera ímóti einari, av lands- stýrinum pátvingaðari, skipan, men eitt álvarsamt mótmæli um at landsstýris- maðurin, sum undanførsla fyri eini nýggjari skipan, einvegis áleggur lærarum 200 tímar afturat á skúl- anum. At tosa um at fáa heims- ins besta skúla, við at økja arbeiðstíðina á skúlanum 16 - 18 %, uttan at hækka lønina tilsvarandi, minnir mest av øllum um lond sum ikki hava fólkaræði og so als ikki um Norðurlond, sum eru kend fyri, at sam- ráðingar skulu enda við konsensus. Føroya Lærarafelag hevur víst góðan vilja í fleiri stórmálum, men hev- ur ikki uttan bit og slit fingið nakrar sømdir. Føroya Lærarafelag fór eina mánaðarløn niður í 1993 og er lønin enn ikki komin fyri seg eftir lønar- steðgslógina, tekur tú virð- isminkingina við. Føroya Lærarafelag gekk við til, av tí at tað var eitt ultimatum, at arbeiðstíðin varð skipað sum ársverk samstundis sum felagið fekk ávirkan á hetta, men her hava Fíggjar- og Menta- málaráðið gjørt einvegis ásetingar, tá ið tímar og minuttir skuldu ásetast. Føroya Lærarafelag gekk eisini við til høvuðsavtalu; hetta var somuleiðis eitt ultimatum fyri at fáa sáttmálasetan fyri lærarar. Har stendur m.a.: §2.: Partarnir eru á einum máli um at fremja gott samstarv. §5.: Partarnir eru samdir um, at lønar- og onnur set- anarviðurskifti eiga at verða ásett í felags sátt- málum partanna millum. Í øllum hesum stórmál- um hevur landsstýrið svikið Føroya Lærarafelag. Hvussu skulu vit hava álit á at vit fáa gjørt nakrar sum helst broytingar í ársverkin- um undir royndartíðini? Heldur átti landsstýrið, í góðum samstarvi við lærar- arnar, at tryggja sær, at Før- oyar fáa heimsins besta skúla; men tað gerst ikki við at kroysta eina illa um- hugsaða, ikki lidna og ikki, av brúkaranum, góðtikna skipan oman yvir lærarar- nar. Nú er stórur vandi fyri, at lærarar verða misnøgdir frameftir, og teir sum hava møguleika fyri tí, fara at rýma úr skúlanum.Úrslitið verður sostatt kanska tað mótsetta av tí ætlanin við ársverkinum upprunaliga var. Ættarstevna í Skopun Leygardagin 26. juli verður stevna fyri ættini hjá Tummas Thorsvig í Skopun ÆTTARSTEVNA Tíðindaskriv Tummas Thorsvig var ætt- aður úr Hósvík, flutti til Skopunar sum ungur og giftist Paulinu Petersen úr Klaksvík. Tummas og Paulina fingu hesi børnini: Johannes Otto Mittelstein, Skopun, Helena Mohr, Vágur, Dagmar Johansen, Tórshavn, Valborg Weihe, Selatrað og Jona Joensen, Hvítanes. Paulina doyði á ungum árum, og Tummas giftist uppaftur við Abreu Jakobsen. Tummas og Abrea fingu hesi børnini: Lina Thomas- sen, Sørvágur, Tóra Lið, Sørvágur, Aslaug Carlsen, Tórshavn, Sjúrður Thors- vig, Selatrað, Sámal Thors- vig, Danmark, Elsebeth Jo- hanna Davidsen, Sørvágur. Abrea átti í fyrru giftu síni við Samuel Fredrik Jakobsen hesi børnini: Herluf Jakobsen, Skopun, Simonu Johannesen, Tórs- havn, Solfrid Lucassen, Skopun. Allir eftirkomarar hjá omanfyrinevndu - við mak- um og børnum - verða boð- in við til stevnuna. Ætlanin er at byrja stevn- una fríggjakvøldið 25. juli í Hósvík, har m.a. verður møguleiki fyri at síggja barnaheimið hjá Tummasi. Møtt verður í bygdarhúsin- um í Hósvík kl 17. Upplýsast skal, at møgu- ligt er at sleppa til Skopu- nar við Teistanum kl 21.00 fríggjakvøldið. Annars er fyrsti túrur hjá Teistanum leygarmorgunin kl. 8.45 av Gomlurætt. Leygardagin verður bygdarhúsið Samljóð í Skopun karmur um stevn- una. Kl. 10 um morgunin verður kunnað um skránna fyri dagin. M. a. verður skipað fyri gongutúri, út- ferð við báti – um viðrar - og rundvísing í bygdini. Møguleiki verður eisini fyri at fáa okkurt til matna. Kl. 19.00 verður veitsla í Samljóð. Tey, ið ikki ætla at gista á Sandoynni, hava møguleika at sleppa til Gomlurætt um midnáttina leygarkvøldið. Hesi vera vinarliga biðin um at siga frá hjá onkrum av niðan- fyrinevndu stigtakarum. Sunnudagin verður farið í kirkju í Skopun kl. 12.00. Ættarfaðirin, Tummas Thorsvig, var klokkari í Skopunar kirkju í góð 40 ár. Áðrenn farið verður hvør til sítt, møtast vit aftan á kirkjugongdina í bygdar- húsinum, har møguleiki verður fyri ábiti. Nógv hava longu meldað til stevnuna, men um fleiri eru, ið ætla sær við, so er enn møguleiki at melda til hjá Eyðvør Dam, Húsavík, fax. 361777/ tlf. 361061. Tilmeldingarfreistin er longd til 1. juli. Um tit liggja inni við myndum ella øðrum áhuga- verdum tilfari, so setið tykk- um í samband við onkran av niðanfyrinevndu stig- takarum. Eru aðrir spurn- ingar ella vilja tit hava endaligu skránna senda, so kunnu tit eisini nýta E-mail a d r e s s u n a thorsvig2003@hotmail.com Vegna stigtakararnar Símun Hansen tlf 316884 Bjarki Mohr 319212 Guðny Simonsen 314837 Herluf Jakobsen 310618 Heðin Augustinus- sen 227026 Eisenbjørg Clementsen 361583 Ásbjørg Davidsen 332235 C M Y K 11 10