týsdagur 26. apríl 1994síða 17

Nr. 78 — 26. APRIL 1994 Síða 17 Tíðindablaðið Rúsdrekka og Narkotlkaráðið: Umboðsting leygardagin Leygardagin klokkan eit setti formaðurin fyri Rúsdrekka og Narkotiíkaráðnum, August G. Wang umboðstingið hjá ráðnum. Umframt limirnar í ráð- num var ein rúgva at fólki sum antin tekst við at um- sita rúsdrekkalógina ella sum hevur áhuga fyri evn- inum. August helt tað verða av stórum týdningi, at føroyingar eisini litu út um landamark, at síggja hvussu onnur loystu rúsdrekka og narkotrupuleikar. Fleiri fyrilestrar vóru hildnir og vit prenta her brot fimm tíma langa fundinum í Lærarasålahøllini. an heilivág sjåklingurin hevur fingið útflýggjað seinastu tíðina frá ødrum læknum. Sambært lógina fyri apotekið, so hava hesi ikki heimild at upplýsa hetta, segði Andrias Peter- sen. — Ein møguleiki er eisini hjá misnýtarum at velja at gerast B limir í sjúkrakass- anum og tá eru teir ikki tengdir at nøkrum ávísum lækna. Við B-limaskapi kunnu teir fara til hvenn lækna tað skal vera í landinum fyri at nøkta tørvina av tablettum. segði Andrias Petersen. Hann leggur tó dent á at B limir vanliga als ikki eru mis- nýtarar. Ávarandi siga frá Andrias Petersen segði á umboðsráðsfundinum frá hvussu ein kommunulækni uttanfyri Havnina sær av- leiðingar av rúsdrekkamis- nýtslu og tablettmisnýtslu: — Oftast eru tað tey avvar- andi av einum misnýtara, sum geva læknanum tær fyrstu ábendingarnar um at talan er um eina misnýslu. Men tað er ikki nøkur løtt stóða hjá læknanum. Lógin heimilar ikki, at læknin gevur boð um at ein mis- nýtari skal í viðgerð. Hann má fyrst viðganga sín trupuleika, klárar hann ikki hetta, so er næstan einki at gera, segði Andrias Peter- sen. - Ofta kann tað geva einum misnýtara ein hvøkk, um læknin vísir á, at vána- liga heilsustødan Ld. maga- sår, livuråvirkan 0.s.v. stav- ar frá ov stórari nýtslu av rúsdrekka. Hetta kann fáa misnýtaran at hugsa seg um, sigur Andrias Petersen — Vit geva eisini antabus, hetta kann hjálpa í ávísum fórum. Serliga fyri at fáa misnýtaran at bróta tann inngrågvna vanan mis- nýtslan gevur. Eitt nú at ganga fullur hvert viku- skifti. Gerst hann edrúur í nakrar mánaðir, so kann hann eisini síggja hvussu nógv betur hann fær tað. Men antabus er sjálvdan nóg mikið einsamalt sigur Andrias Petersen — Læknin vísir eisini mis- nýtarum á teir viðgerðar- møguleikar sum eru. Hvørj- ir møguleikar eru á við- gerðarheimunum og á psykiatrisku deild á land- sjúkrahúsinum. Eg taki ikki daga ímillum hver við- gerðarháttur er bestur. Men helst er frægast við fleiri til- boðum, heldur hann Færri alkohol-skaðar Andrias Petersen hevur seinastu 10 árini verið lækni í Eysturoynni. Hann sígur at hend er ein stór broyting til tað betra, tá ein hugsar um skaðar, ið elvast av rús- drekkamisnýtslu. — Fyrr var tað soleiðis, at ein næstan stúrði fyri fríggja og leygarkvøldi, ella gðrum veitslukvøldum. Tað var vanligt við bardøgum og sundurbrotnum fólkum. Hetta kemur næstan íkki fyri longur. Sama er við ferðsluvanlukkum orsakað av rúsdrekka. Tær eru minkaðar munandi og hetta er hent seinastu tvey-trý árini. Eg veit ikki rættuliga orsøkina, men búskaparliga vánaliga tíðin hevur helst elvt til minni náttarkoyring. Tá vit hyggja eftir aldurs- greiningini av teimun, sum verða tikin fyri at koyra við kenning, so vísir tað seg, at tað er sjálvdan í dag at tey 18-25 ára gomlu, sum verða tíkin. Heldur bólkurin 25- 50 ár. Tey ungu ansa sær betri í ferðsluni, sigur And- rias Petersen. - Eg haldi, at tað er neyð- ugt hjá føroyinginum at broyta hugburð í samband við rúsdrekka. Rúsdrekka átti ikki at verið loyvt á nøk- rum arbeiðsplássum. Held- ur ikki skuldi verið neyðugt | hjá ungum, sum júst hava vunnið eitt meistaraheitið í ítrótti at hátíðarhildið hetta við sjampanjuskúmi. Al- menna letur so nógvan pening til ítróttin, at tað átu eisini at kunna bannað rúsdrekka í samband við ítróttin, segði Andrias Pet- | ersen, kommunulækni. jústinus Thomas Helgason, islendskur professari: Rúsdrekkamisnýtsla sæst best í smáum samfelggum Verður hugt eftir hagtølum yvir hvussu nógv fólk drekka í meðal í eitt ár, so liggur Ísland lágt. Millum tey lægru í Norðanlondum og ógvuliga lágt um hugsað verður um eitt nú Frakland. Men Ísland hevur ein tann virknasta rúsdrekkapoli- tikk í heiminum. — Í meðal eitt prosent av tí vaksna fólkinum er í við- gerð í Íslandi fyri rús- drekkatrupuleikar, ella tab- lettmisnytslu á hvørjum ári. Vit hava eini 180 songja- pláss til viðgerð á ymiskum | viðgerðarheimum og á sjúkrahúsum. Eisini hava vit knappliga hundrað pláss til kroniskar alkoholikarar, heim ella herbergi, segdi Thomas Helgason, sum er professari å psykiatrisku deild á sjúkrahúsinum í Reykjavík. Hann helt ein sera forvitnisligan fyrilest- ur á umboðstinginum hjá Narkotika og Rúsdrekka- ráðnum leygardagin. Heilt síðan 1907 hava ís- lendingar havt møguleika fyri viðgerð fyri rúsdrekka- misnýtslu. Fyrst í 1907 varð viðgerð fyriskipað á sálar- sjúkrahúsinum í Reykjavík. 1943 fór IOGT undir við- gerð. Í 1954 byrjaði AA sum felagsskapur, at hjálpa alkoholikarum. Í 1955 kom Blå Bånd. Í 1964 ein serlig deild á sálarsjúkrahúsinum í Reykjavík og í 1977 við- gerðarheim, sum vidgjørdu eftir Minnesota fyrimynd- ini. — Æruna av at so góð við- gerðartilboð eru í Íslandi hevur AA felagsskapurin ein stóran part av. Í tey 40 ár hesin felagsskapur hevur virkað eru fólk úr øllum samfelagsløgum vorðin edrú gjøgnum hann. Hesin felagsskapur hevur eisini broytt hugburðin hjá fólki. Tað er ikki skomm í Íslandi at hava verið í viðgerð fyri rúsdrekkamisnýtslu. Hetta kemst av at so nógv hava verið í viðgerð. Næstan hvør einasti íslendingur, sum fer í viðgerð í dag kennir onkran sum hevur verið í viðgerð. "Tá hann kláraði tað, so skal eg eisini", er vanligt at hugsa, sigur Thomas Helgason Á psykiatrisku deild, har eg arbeiði, hava vit havt tætt samstarv við AA fel- | agsskapin síðan hann kom | til Ísland, sigur hann. — Fólk drekka lítið í Íslandi í mun til onnur lond, men hóast tað so hevur Ísland flest songjapláss til rúsdrekkaviðgerð í gøllum heiminum, hugsa vit um fólkatalið, sigur hann Thomas Helgason hevði stórt innlit í rúsdrekkatrulleikar. Men fyrilesturin var tor- skildur, heldur ætlaður til læknar og onnur innan viðgerðarhættir. Mynd. J.C. Wang — Av teimum 1700 sum vórðu innløgd í viðgerð í 1991, vórðu 15 prosent fólk sum høvdu verið í viðgerð fyrr. Thomas Helgason nýtti drúgva tíð í fyrilestrinum at greiða frá íslendsku rús- drekkalógini, hvussu hend- an var broytt seinastu hund- rað árini — Vit hava havt alt frå to- talum banni til leysari skip- anir og f dag hava vit fria sølu, tó ikki í handlum Søgan hevur lært okk- um at fríari sølan er, meira drekkur misnýtarin. Men søgan hevur eisini lært okk- um at friari sóla ávirkar ikki nógv fólk, sum duga sær hógv í brennivíni. Í 1988 varð aftur lógligt at keypa sterkt øl í handlunum. Fyrsta árið aftaná hetta økt- ist nýtslan nógv, men so dal- aði hon aftur. Í dag er rúsdrekkanýtslan, máld í lit- rum av reinum alkoholi, lítið stórri enn árini undan 1988. Tó drekka tey ungu tvífalt meira nú enn undan 1988. segði Thomas Helga- son. - Íslendski ríkiskassin vinnur 600 milliónir dansk - ar krónur um árið av rús- drekkasøluni. Viðgerðar- skipanin kostar 50 milliónir danskar krónur árliga. Tað er av ógvuliga stórum týd- ningi at vit satsa uppa við- gerðina. Alkoholisma, sum sleppur at menna seg, kann fáa ógvuliga svárar sálar- ligar avleiðingar fyri fólk, segði hann jústinus Kvinnuhúsið Ráðgevingin hjá Kvinnuhúsinum er opin hvenn hósdag frá kl. 19.00-21.00, inngongd hjá KFUM, Oman Pisuvarda 2, etja á til. 17200. Kvinnuhúsið er opið gerandisdagar frá ki. 14.30—16.30. Telefonin, 17200, svarar hvenn dag frá kl. 14.30—7.00 á morgni.