leygardagur 7. mai 1994síða 10

Síða 10 Nr. 86 —7. MAI 1994 Tíðindablaðið (ISK Rakt av vanlukku, men: Einsamøll i sorgini Triggir føroyingar vóru við norskum trolara, sum gekk burtur i oktobe teirra kom ikki aftur. Hóast familjurnar høvdu brúk fyri kreppuhjålp, r mánaði í fjór, og ein vóru familjurnar sleptar upp á fjall. M.a. hesin tilburður er orsøkin til, at Reyði Krossur nú fer at útbúgva fólk kring landið til at veita sálarliga fyrstuhjálp Orð: Dagny Myndir: Kalmar Tað kom als ikki Hansu Johanne- sen til hugs, at nakað óvanligt var á ferð, tá svágur hennara stóð uttan fyri hurðina, áðrenn klokkan var sjey ein morgun í fjør heyst. Hon bað børnini fara at lata upp, og fór inn í køkin at seta morgunmatin á borðið. Ørindini hjá svágrinum henda morgunin var at siga Hansu frá, at norski bátur- in, sum maður hennara var við, var gingin burtur í Barentshavinum. Teir vóru triggir føroy- ingar, sum vóru farnir við norska bátinum, men bert tveir teirra sluppu frá van- lukkuni við lívinum. Avleiðingarnar Frá ti degi er tilveran hjá teimum broytt fullkomi- liga. Einki er, sum tað var áður, og familjurnar eru ógvuliga merktar av hend- ingini, bæði sálarliga og lik- amliga, umframt at broyttu fíggjarligu viðurskiftini hava elvt tiltrupulleikar, tá arbeiðsgrundarlagið varð at kalla tikið burtur, orsakað av vanlukkuni. Flestu avleiðingarnar aft- aná vanlukkuna kundu ver- ið umgingnir, um eitt hjálp- arlið var til, sum kundi stuðlað kreppuraktum fam- iljum, sum í hesum føri. Tað vísti seg nevniliga, at eingin myndugleiki setti seg í samband við tey kreppuraktu. Tey vóru full- komiliga slept upp á fjall. Sjálv kundu tey einki gera í fyrstuni, av tí at skelkandi hendingarnar ikki gjørdu tey før fyri at gera tað, sum varð neyðugt fyri at fóta sær. - Eingin kom okkum til hjálpar, og sjálv megnaðu vit als ikki at greiða allar tær fløkjur, sum stóðust av til- burðinum, sigur Johannis Johannesen. At liva við sorgini Nógvar og truplar letur hava verið gerandiskostur hjá familjunum, og Hansa Johannesen sigur, at hon ikki var vís í, at maður og beiggi hennara vóru á lívi, fyrr enn teir komu til Før- oya, tveir dagar eftir til- burðin. Síðani kom sorgin, at maðurin hjá bestu vinkon- uni ikki kom aftur, og tað er tað torførasta at liva við nú, umframt alt tað, sum fam- iljurnar stríðast við at fáa skil á í dag. - Høvdu vit fingið krepp- uhjálp beinanvegin, so hevði vanlukkan ikki verið so torfør at liva við, heldur Hansa Johannesen. f veruleikanum vistu tey als ikki, hvønn tørv tey høvdu, og eingin leitadi til teirra at spyrja heldur. Fam- iljan royndi at verða um tey kreppuraktu, so tey íkki skuldu kenna seg einsa- møll, men heldur ikki fam- iljan visti, hvat var til at taka. - Tå tå verdur fyri slikum, veitst tå als ikki, hvussu tå skal venda tær. Tad eru so nógvir tankar og 6søgd orð, sum órógva og ørkymla, og tú hevur als ikki orku at gera nakað itøkiligt við støðuna. Ongin hjálp at fáa 32 ára gamli Johannis Jo- hannesen hevur verið sjó- maður, síðani hann var 14 ára gamal, og Martin Olsen, sum nú er 27 ár, hevur eisini verið sjómaður, síðani hann fór úr skúlanum. Øll hesi árini hava teir verið limir í Vanlukku- tryggingini, sum er lógar- kravd trygging. Orsøkin til, at teir fóru við norskum fiskiskipi, var vónin um betri hýru, tí fiskaprisimir í Føroyum vóru so vånaligir. Teir vóru tí báðir tryggj- aðir i Føroyum, umframt í norskum felag, tá vanluk- kan hendi. Eina viku eftir, at teir komu heimaftur, fóru teir á Vanlukkutryggingina = at vita, um nøkur hjálp var at fáa. - Móttgkan á Vanlukku- tryggingini var ógvuliga køld. Vit fingu bert at vita, at har skuldu vit ikki vænta okkum nakra hjálp, sigur Johannis Johannesen. - Eitt var, at vit ikki kundu fáa hjálp, men hevði stovn- urin hjálpt okkum við ráð- geving, og kanska vent sær til tryggingarfelagid í Nor- egi fyri okkum, so høvdu vit ikki havt kensluna av, at teir einki vildu hava við okkum at gera. - Vit hava goldið trygg- ingina øll árini, men enn ikki óteljandi telefonsam- rødurnar, sum vit hava ført við Noreg, vóru vit spardir fyri. Hjálpin kom væl við Úrslitið hjá familjunum, eftir at hava verið á øllum stovnum og feløgum, sum tey hava samskifti við, varð, at Martin Olsen og Johannis Johannesen fingu dagpen- ing í 20 vikur, og ískoyti frá Fiskimannafelagnum upp til minstuløn. Kaj Kallsberg, kommu- nulækni og Óli Jacobsen, formaður í Fiskimanna- felagnum, hava hjálpt fam- iljunum at fóta sær aftur. Høvdu teir ikki verið so hjålpsamir, vita tey als ikki, hvussu hevði verið vorðið í %g, Jacobsen sigur við Sosialin, at kommunulækn- in og hann komu á tal um hetta ein dagin, og at teir á- sannaðu, at eingin slík hjálp er til í Føroyum. Av ti at Kaj Kallsberg er formaður fyri Reyða Krossi í Føroyum, kom hugskotið at stovna sálarliga fyrstu- Hansa og Johannis Johannesen eiga trý børn. Frá einum degi til annan broyttist tilveran fullkom- iliga - ikki bert hjá teimum, men hjá familjuni sum heild, ti eingin hjálp er til, ið stuðlar kreppuraktum familjum, sum í hesum føri hjálp, sum skal virka á sama hátt sum fyrstahjálp, tá tal- an er um likamligar skaðar. Eftir hvítusunnu verður fyrsta skeiðið í sálarligari fyrstuhjálp, ella kreppu- hjálp, sum danski Reyði Krossur skal standa fyri. Sálarlig fyrstuhjálp Kaj Kallberg sigur, at fyri- bils fara teir at útbúgva teir lærarar, sum í dag undirvísa í fyrstuhjálp og nakrar sjúkrasystrar. Hesi fara