leygardagur 21. mai 1994síða 16

fólkaflytingina - Vit vilja ikki sum mammur góðtaka, at okkara børn og ommubørn skulu verða noydd av landinum fyri at yvirliva, stendur m.a. í tíðindaskrivi frá Kvinnufelagssamskipanini Í døgunum 6. og 7. mai var ársfundurin hjá Kvinnufel- agssamskipan Føroya, hild- in i Sørvågi. Tosað var m.a. um, hvussu fram skuldi farast, til tess at fáa fleiri kvinnur við, har samfelagsligar av- gerðir verða tiknar. Semja var um, at eingi mál verða lýst til fulnar, um tey kvinnuligu sjónarmið- ini ikki eisini vórðu hoyrd. Tí eru tað ikki tær réttu av- gerðirnar ið verða tiknar í dag. Skal vend fáast í, mugu kvinnurnar verða við. Nidurstødan á fundinum var tí, at kvinnur til koman- di val skuldu standa saman um at velja kvinnur á ting. Kvinnufelagssamskipanin fegnast um, at Javnsstødu- lógin er vidtikin og minnir á, at tá tær ymsu nevndirnar hereftir skulu setast, eiga kvinnurnar at verða líka væl umboðaðar sum menninir. Í hesum sambandi nevnir Kvinnufelagssamskipanin uppsagnimar í Føroya Banka. Tær halda tað vera løgid, at kvinnur skulu vera so nógv verri skikkaðar til størvini í bankanum enn menninir, og heldur, at Javnstødunevndin átti at kanna hetta málið. Á fundinum var eisini semja um at steðga fólka- flytingini úr Føroyum, og at geva teimum arbeiðsleysu sømilig kor. Besta tilboð til okkara arbeiðsleysu er ar- beiði, heldur Kvinnufelags- samskipanin, sum eisini nemur við eyma spurning- in, at so nógv børn flyta av landinum: Vit vilja ikki sum mammur góðtaka, atokkara børn og ommubørn skulu verða noydd av landinum fyri at yvirliva. - Vitmugu hava ungu ætt- arliðini í landinum, um Før- oyar skulu hava eina fram- | tíð, sigur Kvinnufelags- | samskipanin í tðinda- brævi. Dagny Framhald av síðu 13 sleppur Áland ikki inn, sigur Maiken Poulsen. Nógv arbeiðsloysi er í Finnlandi, og tað hevur ført við sær, at Áland skal femja sparingar, eitt nú kann umsitingin ikki seta fleiri fólk í starv. Í Álandi merkist arbeiðsloysið mest innan ávísar fakbólkar. Ringast eru løgfrødingar fyri. Tað hevur - eins og hjá okkum - verið vælumtólkt at lesa løgfrødi. Nú eru bert alt ov nógvir løgfrødingar, sum ikki fáa arbeiði í Alandi. Liva einfalt í frítíðini Maiken Poulsen hevur ver- ið víða um í Álandi, bæði í býarlívinum og í náttúruni. Álendingar búgva flest allir í byarumhvørvi, men sam- stundis hava teir flestu summarsmáttur í skergarð- inum. - Hetta eru ikki summ- arhús sum hjá okkum, men bert smáttur við ongari el- innlegg, vatni o.t., sum vit eru von við. - Álendigar siga, at tá teir hava frí og fara út í sker- garðin, so skúgva teir býar- lívið til viks og liva einfalt. - Umhvervið er eisini ógvuliga vakurt, men eg sakni fjøllini, sigur Maiken Poulsen. Dagny COBRA typa 149 Borar og slær, bensin- motor, vekt 24 kg. Fæst eisini til leigu. Kaj Andreasen PF. + Je * md or Síða 16. Nr. 95 — 21. MAI 1994 Tíðindablaðið { sosialurin } Kvinnufelagssamskipan Føroya : Vit góðtaka Ikki & Óynskt i egnum landi Elin í Jåkupsstovu, nevndarlimur i felagnum Føroysk Ross, hevur skrivad søguna um føroysku rossini i fyra pørtum, sum vit her prenta fyrsta part av Felagið Føroysk Ross varð stovnað í 1978 við tí høv- uðsendamáli at bjarga tí før- oyska rossinum undan at doyggja út. Árini | frammanundan høvdu nakrir einstaklingar gjørt eitt stórt arbeiði fyri at fáa fatur á seinastu restini av føroyska rossaslagnum. At hetta var f evstu løtu, kann stadfestast vid at visa á, at tá Bergljot Petursdóttir, Leivur Trond Hansen og Jón í Bø í 1960-unum fóru undir at leita eftir seinastu rossunum, eydnaðist bara at fáa fatur á einum greðingi, sum kundi roknast at vera av føroyskum uppruna. Fleiri ryssur vóru ymsa- staðni, men hesturin undan Stjórnu (e) hjá Honnu Mikkelsen í Gásadali, var tá tann seinasti ógeldi før- oyski hesturin. Jón gav hestinum navnið Jaspur. Tá hugsað verður um, at um aldarskiftið vóru eini 7- 800 ross í Føroyum, er tað ófatiligt at bara 50-60 ár seinni vóru at kalla ongi eftir. Orsgkirnar til hesa Ogvus- ligu gongd eru helst fleiri. Føroyska rossið varð um summarið nýtt sum arbeiðs- orka í bø og haga, og gekk restina av árinum frítt í hag- anum. Um aldarskiftið hendu stórar broytingar í føroyska samfelagnum. Landbúnaðurin fekk minni tydning og fiskivinnan gjørdist samstundis høv- uðsvinna føroyinga. So hvørt sum samfelagið Klingran 5 - Hoyvík - Tlf. 15600 broyttist, fekk rossið minni tydning f gerandisdegnum. Eisini broyttust arbeiðs- uppgåvurnar, sum rossið varð nýtt til. Føroyska ross- ið hevði í øldir verið nýtt sum klyvjaross til at bera 1ød, torv 0.1., men nú gjørd- ist meira brúk fyri einum rossi, sum orkaði betur at draga, og so smátt varð farið undir at flyta inn stórri og tyngri ross til arbeiðið - landbúnaðinum. Føroyska rossið gjørdist óynskt í egnum landi, og eftirlitið við tí minkaði. Tey vóru ikki longur tíkin heim um várarnar, nýggj fyl vórðu ikki markað, og sum tíðin leið, gjørdust fólk ørg inn á hesi villu rossini, sum 6tu grasið frå seyðinum og gingu til onga nyttu og traðkaðu um allan hagan. Tá tað samstundis gjørd- ist eftirspurningur eftir hes- um smáu rossunum til kola- minur í Skotlandi og Ong- landi, er tað eyðsæð, at fólk sóu ein møguleika til bæði at fáa eina inntøku og sam- stundis at sleppa av við eina plágu. Eisini vórðu nógv ross seld til Danmarkar. Rossini vórðu rikin sam- an, tey bestu vórðu tíkin og flutt av landinum. Hetta helt fram í nógv ár og samstund- is sum stovnurin minkaði, broyttist hann, tí tað var tað besta, sum varð tikið, og tað vánaligasta gekk eftir. For- teytimar fyri ngringini versnaðu og samstundis fór fram ein íblanding við inn- flutt ross, bæði úr Noregi og úr Íslandi. Í 1950 vóru at kalla ongi eftir nakra staðni í Føroyum uttan í Vágum. Gamla skip- anin við at hava rossini gangandi frítt í haganum, og á grannastevnu at gera av, hvør greðingur skuldi góðkennast til hagan, varð eisini varðveitt longst í Vágum. Áhugin fyri tí føroyska rossinum var sostatt yvir- hevur lítil. Í landbúnaðin- um høvdu maskinurnar tik- ið yvir, og millum fólk flest var ongin áhugi fyri tí lítla føroyska rossinum. Tey út- lendsku rossini vóru stórri, alingin var betri, tey vóru betri vand, og tí betur egnað sum ríðingarross. Tey sein- astu føroysku rossini hin- vegin gingu sum kloddafyl, óvand og hålvvill og tað var bert ein spurningur um stutta tíð, áðrenn tey eins og føroyski seyðurin, kúgvin og hundurin fóru í søguna. At hetta ikki hendi, er nøkrum fáum einstakling- um fyri at takka, fyrst og ns Bergljot, Leivi og én. Adalfundurin Aðalfundur var í felagnum Føroysk Ross mánadagin, har fitt av fólki kom saman. Á fundinum var m.a. tosað um rossasýningina komandi, sum felagið ætlar at luttaka í, og um hvussu ein lýsing av hesum serliga rossaslag skal skipast. Eva í Dímun og Elin í Jákupsstovu vóru afturval- dar í nevndina. Bergljót Petursdóttir bað um at sleppa úr neyndini, og í hen- nara stað kom Tróndur Leivsson. Nevndin hevur ikki skip- að seg. Ruba reinsað — væl reinsað i } | UX | ( REINSAR ACT | rus! kinn o.a. | Í Magnus Heinasonarg. 15 - Havn - Box 1267 - TIf. 16301 A