leygardagur 28. juni 2003síða 5

8 Nr. 120 - 28. juni 2003 Nr. 120 - 28. juni 2003 9 Danski forsætisráð- harrin gevur føroy- ingum møguleikan at yvirtaka flogvøllin sum hann stendur. Verða íløgur gjørdar, so fer hetta at kosta føroyingum í einari møguligar yvirtøku SAMRØÐA Heri á Rógvi Tónin og høvuðs boðskap- urin er tann sami sum áður hjá Anders Fogh Rasmus- sen. Føroyingar skulu sjálv- ir gera av, hvat hendir og ikki við møguligum yvir- tøkum í Føroyum. Vilja føroyingar úr ríkis- felagsskapinum, so er hetta upp til føroyingar sjálvar, ljóðar tað frá forsætisráð- harranum. Nýggja felags fráboðanin hjá løgmanni og Anders Fogh Rasmussen savnar eina røð av yvirtøkum undir einari lóg – men innanfyri ríkisfelagsskapin. Takið støðu Ein møgulig yvirtøku er flogvøllurin í Vágum. Sum er eiga danir flogvøllin um- vegis Statens Luftfartsvæ- en. Fyri stuttum var sokall- aða Føroya nevndin á Fól- katingi á vitjan í økinum hjá nevndini. Tá søgdu Aage Frandsen frá Socialis- tisk Folkeparti og Søren Søndergaard frá Enhedslis- ten, at tað var skyldan hjá dønum at hava ordan í sín- um tingum í Føroyum, og hetta merkir eisini flogvøll- urin. Er tað neyðugt at gera íløgur, so er tað júst tað, ið danir eiga at syrgja fyri, so- leiðis at flogvøllurin kann virka eftir nútímans treyt- um uttan undantak. Men hesum er Anders Fogh Rasmussen ikki heilt samdur við andstøðulim- irnar í. – Teir báðar eru jú kendir fyri ikki at kenna politiska ábyrgd. Tað er jú lætt hjá teimum at koma til Føroya og siga tílíkt – teir skulu ikki gjalda, sigur Anders Fogh Rasmussen. Hvat fer so at henda við flogvøllinum í Vágum? – Eg havi givið landsstýr- inum eitt gott tilboð: Landsstýrið kann yvirtaka flogvøllin fyri einki, soleið- is sum hann stendur nú. Skal danski staturin hin- vegin ígongd við at gera íløgur í flogvøllin. So meti eg, at landsstýrið noyðist at gjalda fyri at yvirtaka flog- vøllin. Tískil haldi eg, at føroy- ingar eru best tæntir við at yvitaka flogvøllin nú – og so sjálvir gera tær neyðugu íløgurnar, sigur Anders Fogh Rasmussen. Sostatt ger danski forsæt- isráðharrin púra greitt, hvør støðan hjá honum til flog- vøllin er. Flogvøllurin er donsk ogn – eins og so nógv ann- að í Føroyum. Er tað ikki skyldan hjá danska statin- um at hava skil í sínum tingum í Føroyum? Jú, tað er rætt. Tí er tað týdningarmesta eisini, at føroyingar taka eina støðu til, hvørt tit ynskja at yvir- taka flogvøllin ella ikki. Vilja føroyingar ikki yvirtaka flogvøllin, so mugu vit taka støðu til, hvat er neyðugt at gera við flogvøllin, sigur Anders Fogh Rasmussen. Forsætisráðharrin er ikki í iva um, at tilboðið um at yvirtaka flogvøllin fyri einki, er eitt gott tilboð, og hann heldur føroyingar eiga at umhugsa, um ikki hetta hevði verið ein gongd leið. Løgmaður og forsætis- ráðharrin hava prátað um hetta. Men einki evstamark er sett. – Eg haldi, nú tit at seta fokus á yvirtøkur og íløgur í flogvøllin, at tit eiga at taka eina greiðu støðu til, um tit vilja ella ikki vilja yvirtaka flogvøllin, sigur Anders Fogh Rasmussen. Bólturin hjá okkum Síðani skjótt tvey ár sum forsætisráðharrin hevur Føroya politikkurin hjá Anders Fogh Rasmussen og stjórn hansara verið óbroyttur. Og tað sama er galdandi nú. Bólturin liggur hjá tykk- um, ger Anders Fogh Ras- mussen greitt. Og hetta tykjast eisini føroysku myndugleikar at vera á einum máli. Fyri Anders Fogh Rasmussen er ríkisfelags- skapurin ein felagsskapur millum trý lond við eins rættindum. – Sum støðan er, so av- gera tit sjálvi ferðina á yvir- tøkuna – innanfyri ríkisfel- agsskapin. Støðan er greið, og nú fáa vit í Danmark at síggja, hvat tit fara at gera, sigur ein avkláraður Anders Fogh Rasmussen at enda. Fyrsta ferðin til Suðuroynna var hæddarpunktið við vitjaninin í Føroyum, heldur forsætisráðharrin VITJAN Heri á Rógvi Vitjanin hjá forsætisráð- harrahjúnunum í Føroyum varð nógv merkt av tí føroyska veðurlagnum. Mjørki gjørdi, at flogfarið, tey vóru við, ikki fekk sett seg í Vágum. Nakrar tímar sveimandi yvir flogvøllin í Vágum og eina stutta vitjan í Bergen seinni, lendi Anders Fogh og frú Anne-Metta Rasmussen seint mikukvøldið. Skráin við tí nógva góða matinum varð avlýst mikudagin, men hósdagurin fekk eitt innihald. – Eg havi upplivað hetta sum eina frálíka vitjan. Vit høvdu eitt sindur av trupulleikum við at lenda fyrsta dagin, men vit komu so sanniliga fyri okkum aftur í góðveðrinum í Suðuroy. Sjálvur havi eg ongantíð vitjað í Suðuroynni, men eg havi hoyrt nógv um oynna. Móttøkan kendist ótrúliga væl, og eg eri ógvuliga glaður fyri at hava upplivað oynna og fólkið, sigur Anders Fogh Rasmussen, sum sigur seg bara vera ernan av, at Suðuroyggin verður rópt fyri lítla Dan- mark. Góður tóni Ikki bara veðrið og blíð- skapurin í Suðuroynni var sermerkt við vitjanini hjá Anders Fogh og fylgi – eisini tónin millum danskar og føroyskar myndugleikar er vorðin betri. – Hyggja vit eftir vitjanini sum eina heild, so er tað deiligt at uppliva, at sambandið millum Føroyar og Dan- mark er vorðið so gott, sum tað er nú. Eg merki týðuliga, tá eg hitti føroyingar eins politikarar, at vit hava sett hol á eini positiva gongd fyri báðar partar. Nú er tað so upp til tykkum sjálvi, hvat fer at henda í framtíðini, sigur Anders Fogh Rasmussen. Sum vera man fingu bæði forsætisráðharrin og frú hópin av gávum í Føroyum. Anne-Mette Rasmussen fekk frá Tvøroyar kommunu alt silvurið til tey føroysku klæðini. Tað síðsta á skránni, áðrenn tey settu seg í bussin til flogvøllin var at velja eina nýggja troyggju frá Sirri til forsætisráðharran. Ikki er greitt, nær for- sætisráðharrin og frú koma aftur til landið. Á hesum sinni var talan um eina almenna vitjan, og føroyingar fara mestur heldur at síggja Anders Fogh Rasmussen á einari styttri arbeiðsvitjan fyrst av øllum einaferð í framtíðini. Anders Fogh Rasmussen: – Takið tit støðu til flogvøllin Eg haldi, nú tit at seta fokus á yvirtøkur og íløgur í flogvøllin, at tit eiga at taka eina greiðu støðu til, um tit vilja ella ikki vilja yvirtaka flogvøllin, sigur Anders Fogh Rasmussen í samrøðu við Sosialin Mynd: Jens Kristian Vang. Frálík vitjan Tey passaðu væl í Føroyum, Anne-Mette og Anders Fogh Rasmussen. Her hjálpir Anne-Metta Anders við at finna tí røttu troyggjuna Mynd: Jens Kristian Vang Fyrstu føroysku stjórn- málafrøðingarnir fingu handað prógv á Setrinum fríggjadag- in. Dagurin var sann- ur hátíðardagur, og Føroyar eru vorðnar eina týdningarmikla útbúgving ríkari, helt ein ein nýklaktur stjórnmálafrøðingur fyri. Útbúgvingin hevur ført til eitt nýtt samstarv á Setrinum, har uttansetursfólk leggja leiðina fram við at undirvísa ÚTBÚGVING Ingi Rasmussen Tað var hátíðardámur fríggjadagin á Gamla bóka- savni á Debesartrøð, har Fróðskaparsetrið nú heldur til. Fyrstu føroysku stjórn- málafrøðingarnir fingu prógv handað, og tað er ein stórur dagur. – Hetta kann metast sum ein av varðunum í søguni hjá Fróðskaparsetrinum og Føroya landi. Hetta er ein partur av at byggja land og gera Føroyar eitt sindur størri, segði Jóan Pauli Joensen, fyrrverandi rektari og núverandi leiðari fyri Søgu- og samfelagsdeildina á Setrinum. Har vóru ongi kappar ella hattar á nýklaktu stjórn- málafrøðingunum, men Jóan Pauli Joensen bað hin- vegin fólk um at gáa eftir, hvar tey stóðu. Í grótbygn- inginum, sum var eitt megn- artak í 30-árunum. Har høvdu nógv fólk gingið millum ár og dag, og hann helt fyri, at onkustaðni sita Chr. Matras, Janus Djur- huus og onnur smílast og fegnast um tað, sum er hent. Bakkalaurusar Nógv fólk vóru møtt at uppliva stóru løtuna, tá átta fólk fingu prógv handað. Nú ein nýggj útbúgving hevur sæð dagsins ljós á føroyska universitetinum, hava tey í trý ár verið royndarfólk. Spurningurin var havdur á lofti, hvussu nýggja barn- ið hjá Setrinum skal eita. Tá farið varð í gongd fyri trimum árum síðan, vóru fólk varin, og kallaðu tað eitt ársnám, sum so líðandi kundi stykkjast saman til eina útbúgving. Men tey lesandi løgdu trýst á, og tað endaði við, at eldsálirnar á Setrinum gjøgnumførdi fyrstu útbúgvingina saman við ágrýtnu næmingunum. Næmingarnir kunnu nú seta fýra bókstavir við sítt navn. B.S.Sc. í stjórnmála- frøði. Skal tað vera heilt fínt, kunnu tey siga »bacca- laureus socialis scientari- um«. Jógvan Mørkøre, sum er adjunktur í stjórnmála- frøði, kundi ikki lata vera við at hugsa um bakkaluar- ar, sum er ein beint framm- aná, og um so er, so er talan um ein ordans bakkaluara frá Setrinum til okkum øll. Trilvandi byrjan Byrjanin var kortini trilv- andi, viðgekk Jógvan Mørk- øre. Trupulleikar vóru við hølum og lærarakreftum. Næmingarnir hava ferðast millum Søgu- og sam- felagsdeildina, Reynshúsini og Sjómansskúlan. Lærar- arnir vóru ov fáir, men tað eydnaðist at fáa góðar uttanseturskreftir at taka eitt dyggiligt tak. Og tað gekk. – Eitt gott samstarv er komið í lag við fólk uttan fyri Setrið, sum hava lagt nógv í hesa útbúgvingina. Vit vænta okkum nógv av samstarvinum frameftir, sum byrjaði við hesari út- búgvingini, og vónandi heldur tað fram, segði Jógvan Mørkøre, sum takk- aði m.a. Gesti Hovgaard, Hans Andrias Sølvará og Herluf Sigvaldsson fyri teirra ágrýtni. Stjórnmálafrøðingar hava í høvuðsheitum verið um- vegis tríggjar lærugreinar: Føroyskan politikk, altjóða politikk og løgfrøði. Sam- bært Jógvan Mørkøre við- ger stjórnmálafrøði bæði, hvat politikkur eigur at vera, og hvat hann í roynd og veru er. Øðrumegin verður tað góða samfelagið viðgjørt. Hinumegin verður viðgjørt, hvussu samfelag- ið í veruleikanum sær út. Millum annað verður hugt eftir, hvør hevur vald, og hvør átti at havt vald. Lætta um tilgongd Malan Marnersdóttir, rekt- ari, handaði prógvini. Hon viðgongur, at Fróðskapar- setrið ikki kundi erpa sær av umstøðunum, sum tey hava bjóðað teimum fyrstu lesandi til stjórnmálafrøði, tí tey hava verið víða. Men næstu árini hevur Setrið so leigað høli á Sjómansskúla- num, sum tey ráða yvir. Víða hava tey eisini verið reint fakliga, segði rektarin. Tey hava viðgjørt viður- skifti, sum hvønn dag eru at hoyra í tíðindunum. Komm- unusamanlegging, arbeiðs- loysisskipan, valdsbýti í samfelagnum og nýggja politiska og vinnuliga elit- an, eru millum evnini, sum hava verið viðgjørd í rit- gerðunum. Nú tey fara undir víðari lesnað, hava tey fingið eitt gott prógv frá Setrinum. – Hetta er ikki bara fyrstu ferð, vit handa stjórnmála- frøðingum prógv. Hetta er eisini fyrstu ferð við handa eitt sonevnt Diploma Supple- mentum, sum er eitt ískoyti til prógvið. Tað lýsir føroy- sku skipanina og útbúgv- ingina. Hetta verður gjørt fyri at lætta um góðskriv- ingartilgongdina, tá farið verður út í heim á aðrar lærustovnar, segði Malan Marnersdóttir. Føroyar ríkari Oyvindur Brimnes er ein teirra, sum hevur fingið prógv. Hann heldur tað hava verið trý spennandi og strævin ár, har tað eisini onkuntíð hevur verið ør- kymlandi at vera royndar- hara. Men tað góða vigaði meira enn tað ringa. – Vit hava havt stóra gleði av nærleikanum á ein- um so lítlum fakulteti. Lær- arar hava stórt rós uppibor- ið fyri at hava loftað okkum hóast smáar umstøður og fyri at hava givið okkum eina fullgóða útbúgving, segði Oyvindur Brimnes vegna tey lesandi. Útbúgvig er ein tann besta íløgan, sum eitt land ger, helt Oyvindur fyri, og hevði hug at fílast á tær umstøðurnar, sum Fróð- skaparsetrið fær frá land- inum. Samanborið við aðr- ar smátjóðir eru tær 16 milliónir krónurnar, sum Setrið fær játtað í ár, lítið av miklum. Men við góðum vilja frá politikarum og vinnulívi átti at verið gjør- ligt at hækkað støðið skjótt í Føroyum. Nú eru Føroyar so eina týdningarmikla útbúgving ríkari, endaði Oyvindur Brimnes, tá prógvini vóru handað. Ordans bakkaluarar á Setrinum Átta nýggir stjórnmálafrøðingar. Frá vinstru: Sólfinn Hansen, Anna Eikholm Joensen, Fríði B. Nielsen, Anna P. Leo Olsen, Beinir Guðjónsson, Rúni Rasmussen, Oyvindur av Skarði og Hildur Eyðunsdóttir. Mynd: Jens K. Vang Føroyar eru ein týdningarmikla útbúgving ríkari, segði Oyvindur Brimnes (vm), sum fríggjadagin fekk BA-prógv í stjórnmálafrøði Mynd: Jens K. Vang C M Y K 9 8