leygardagur 28. juni 2003síða 12

22 Nr. 120 - 28. juni 2003 Nr. 120 - 28. juni 2003 23 Fyrstu 60 milliónir árini við serligum denti á tíðarskeiðið, tá ið menn fyrst nomu land her í oyggjunum og royndu at sættast sum frægast. Soleiðis stendur á tittulblaðn- um til forkunnugu Føroya krøniku eftir Markus Jiménéz BØKUR Ingi Rasmussen Fyri sløkum mánað síðan hevði Markos Jiménéz lista- framsýning í Smiðjuni í Lítluvík. Samstundis bleiv teknirøðin, Føroya krønika, løgd fram fyri fjølmiðlum og øðrum áhugaðum. Orsakað av verkfallinum, ið tá var, strandaði bókin í Danmark og vóru bert fá eintøk at vísa fram. Nú er bókin komin og fæst til keyps í bóka- handlunum kring landið. Í formælinum sigur tekn- arin, at teknirøðin fyrst og fremst er eitt uppskot – ein persónlig, ótilgjørd tulking og kronologisk endursøgn av tí, sum kanska hendi í fornari tíð við serligum denti á tíðarskeiðið, tá ið menn fyrst nomu land og royndu at sættast sum frægast. 60 milliónir ár Upprunaliga hugskotið til teknirøðina var at gera eina stuttliga og keipukenda lýsing av Føroya søgu og tí, sum tá var. Líka frá landið varð til og til dagin í dag. – Óvitandi um, hvussu umfatandi arbeiði kundi ger- ast, í øllum førum um tú fert í smálutirnar, fór eg fúsur og ónervaður til verka. Ókey. Í hesum hefti havi eg roynt at lýst fyrstu 60 milliónir árini upp til umleið ár 1000, tá ið villu víkingarnir settu síni ógloymandi spor í hesum landinum. Ikki so galið, tá ið eg sjálvur skal siga tað, sig- ur rithøvundurin sjálvur um bókina. Kvæði og søga Tað snýr seg um søgu og mentanararv, ið er farandi og komandi, sálina, seyðin og øll hini, sum búðu her, og næstu grannarnar. Teknirøð- in er ein roynd at sameina søguligan veruleika við mytologisku, fantastisku og løgnu hendingarnar, sum tú kanst hóma í Føroyinga- søgu. Í bókini eru stuttligar og keipukendar tekningar. Innihaldið fevnir m.a. um uppruna, landnám, norrøna búseting og fleiri kvæði og sagnir eru við. Brestis kvæði, sum Mikkjal á Ryggi yrkti, og Sigmunds kvæði yngra, sum Jens Chr. Djurhuus yrkti, eru endur- givin í fullari longd. – Stuttligu myndirnar í bókini gera, at bókin heilt vist fangar áhugan hjá størri børnum, ungum og vaksn- um við. Og bókin kann heilt vist eisini vera eitt íkast til søgu- og kvæðaundirvísing- ina í skúlunum, sigur Bóka- deild Føroya Lærarafelags í tíðindaskrivi. Føroya krønika er 62 síð- ur, innbundin í stíva permu. Hon kostar 150 krónur. Dánial Hoydal týddi tekstin til føroyskt. Á ársins longsta degi kom tann fimta bókin í røðini um Harry Potter eftir J.K. Row- ling út. Og harvið er gandurin aftur slept- ur leysur. Bókin hev- ur aftur sligið met, og ummælarar hava givið seg yvir POTTER-FEPUR Ingi Rasmussen Bókin »Harry Potter and the Order of the Phoenix« setti longu sølumet fyrsta vikuskiftið, og eingin í bókaverðini minnist nakað líknandi. Bara í Bretlandi bleiv bókin seld í 1,7 milli- ónum eintøkum fyrstu 24 tímarnar. Bókahandilin á internetinum, Ama- zon.com, seldi yvir eina millión eintøk fyrsta dagin, og allastaðni varð bókin skrædd av hillini. Sostatt tekur fimta bókin við, har tær fýra fyrstu sleptu, tí tær hava tilsamans selt umleið 192 milliónir bøkur um allan heim á minst 55 málum í 200 londum. Góða undirtøkan hoyrir kanska gandaverðini til, og uttan at siga ov nógv, so eydnast tað aftur hesaferð Harry at sleppa væl burtur úr stríðnum ímóti myrkurs- ins kreftum á Hogwarts, skúlanum fyri ganda- kynstur og galdralist. 15 og forelskaður Í fimtu bókini er Harry Potter 15 ára gamal og gongur í fimta flokki í Hogwarts. Hann hevur tvey ár eftir av skúlagongdini, áðrenn hann fær tað ganda- kenda studentsprógvið. Men Harry er eingin nørd- ur og hevur sum vanligt ríkiligt annað enn skúla- gongdina at hugsa um. Tá enn ein keðilig summ- arferia hjá Dudley og teim- um í Privet-gøtuni nærkast endanum, verður Harry álopin av óndum verum. Hann megnar tó at sleppa undan við nøkrum væl valdum gandaorðum og gandastavinum. Tað førir við sær, at hann verður stevndur fyri Gandamála- ráðið, tí hann hevur brúkt gand í muglaraverðini. Frammanundan verður hann kunnaður um Føniks- skipanina, ið er eitt slag av fregnartænastu, ið heldur eyga við tí ónda Voldemort, sum hevur ligið Harry eftir lívinum, síðan hann varð føddur. Okkurt bendir á, at Voldemort aftur er farin at gera um seg, og tí verður lagt upp til enn eina styrki- roynd millum góðar og óndar kreftir. Hesaferð hevur Harry eisini nýggjar kreftir í sær sjálvum at stríðast ímóti, tí hann er um at gerast vaks- in. Tað snýr seg eisini um pubertet, tann fyrsta kær- leikan og um at stýra sínum kenslum. Eingin skriviótti Nógv hevur verið tosað um bókina, sum hevur verið ávegis, og gitt hevur verið, at bókin varð seinkað, tí J.K. Rowling, sum so nógv- ar mytur longu eru gjørdar um, hevði fingið skriviótta Stórt trýst hevur verið lagt á Rowlings, tí tað er næstan vónleyst at liva upp til stóru krøvini, sum børn, ung og vaksin um allan heim leggja á hana. Tað sær út til, at hon hevur vunnið á óttanum. Í øllum førum hava ummælarar nógvar rósir til hennara fimtu bók. Chicago Tribune skrivar, at fimta bókin er nógv tann besta, sum higartil er kom- in út um Harry Potter. As- sociated Press samanber góðskuna í bókini við eina plátu frá The Beatles, sum yvirlivir í nógv ártíggju. VG í Noregi sigur, at fimta bókin gevur okkum uppaft- ur meira av øllum tí, sum Rowling higartil hevur givið. Og BBC hevur sagt, at bókin kann fanga øll – ung sum gomul. So er bara eftir at bíða eftir føroysku týðingini, sum Bergur Rasmussen er settur at gera. Enn ein magisk bók í pottinum Føroya krønika útkomin sum teknirøð Bíðirøðirnar vóru langar allastaðni, tá fimta bókin um Harry Potter kom út kring allan heim Mynd: Reuter Bókadeild Føroya Lærara- felags hevur givið út ein hugtakandi gávukistil við smáum bíbliusøgum. Gávukistilin inniheldur 10 smáar, vakurt mynd- prýddar bøkur. Jenny Fry og Ruth Hooper endur- søgdu søgurnar. Amy Tau- sen týddi úr enskum. Søgurnar eru helst mill- um best dámdu og mest lisnu søgurnar í Gamla testamenti. Í kistlinum finnur tú søguna um Skap- anina, Nóa ark, Jósef, Mós- es og tornarunnin, Jónas, Samson, David og Goliat, Salomon, Dánjal í leyvu- hellinum og søguna um, tá ið Reyðahavið skilti seg. Søgurnar eru lýstar og myndprýddar yndisliga og hugtakandi og eru serliga ætlaðar at lesa fyri smá- børnum. Í gávukistlinum eru 10 bøkur við 28 síðum í hvørjari. Gávukistilin kost- ar 150 krónur. Upprunaføroysk barnabók, sum tekur útgangsstøði í fólkum við tilknýti til Føroya fólkaháskúla, er komin út. Guðrun Gaard hevur skrivað BØKUR Ingi Rasmussen Millum nógvu bøkurnar, sum Bókadeild Føroya Lærarafelag júst hevur giv- ið út, er ein upprunaføroysk barnabók. Hon hevur held- ur sjáldsama tittulin »Um svidnu Pussifelluna og øvuta kúvingin«, og tað er Guðrun Gaard, ið hevur skrivað. Søgan er um smágentuna Guðrun, sum er forvitin og droymandi. Á veg heim ígjøgnum gøturnar í Havn, fara Oscar og Guðrun inn í Reyðukiosk at keypa tað longsta bommið, sum er at fáa. Meðan Oscar tosar við eina konu, stendur knapp- liga ein lítil maður framm- an fyri Guðruni. Maðurin er púra øvutur. Við honum fer Guðrun í øvutu verð, har hon leypir niður í eitt gandaskrín, sum er sett við skínandi kúvingi. Bókin byggir partvíst á veruligar persónar, sum eru eyðkendir fyri tey, sum minnast umhvørvi við Há- skúlan. Millum annað er ein av stovnarunum, Rasm- us Rasmussen, sum er abbi Guðruna, skemtiliga tekn- aður av Bárði Oskarsyni. Guðrun Gaard er cand. mag í norðurlendskum bók- mentum og starvast sum lærari í Hoydølum. Hon hevur áður skrivað og tekn- að tríggjar bøkur um vættra- parið Snøkil og Snáku. Eisini hevur hon skrivað plantubókina, Brobber. Bárður Oskarsson, sum hevur gingið á Skolen for Billedkunst, hevur mynd- prýtt bókina. Hann hevur myndprýtt barnasøgur síð- an 1986, seinast Margreta og mjólkin, sum Bóka- deildin gav út í fjør. »Um svidnu Pussifelluna og øvuta kúvingin« er 34 síður innbundin og kostar 95 krónur í bókabúðunum. Hon hóskar væl til tey 3 til 7 ára gomlu. »Opið hav« er fjórða og seinasta bókin í røðini um jødagenturnar, Steffi og Nell, sum foreldrini sendu til Svøríkis, eftir at nasist- arnir vóru farnir at gera seg inn á jødarnar í Wien. Endiliga kemur várið 1945, og kríggið endar. Steffi fær studentsprógv og noyðist nú at velja, hvar hon ætlar sær at vera. Skal hon vera verandi í Svøríki saman við lítlusystrini, skal hon fara til Wien ella kanska til Amerika at leita eftir næstringum? Valið gerst ikki lættari hjá Steffi, tá ið Sven, henn- ara fyrsti og stóri kærleiki, kemur aftur. Kenslur, hon helt vera deyðar, vakna upp aftur av nýggjum. Hjá Nelli er valið nógv lættari. Hon vil helst vera verandi í Svøríki hjá fostur- foreldrum sínum. Men hvat siga tey? Vilja tey hava hana har? Kanska eigur hon at vera saman við Steffi og pápanum – um hann er á lívi. Opið hav er 218 síð- ur, heft og kostar 140 krónur. Seinasta bókin um jødagenturnar Um svidnu Pussifelluna og øvuta kúvingin Gávukistil við smáum bíbliusøgum C M Y K 23 22