mikudagur 22. juni 1994síða 20

Síða 20 Nr. 116 — 22. JUNI 1994 Tíðindablaðið { sosialurin | Løgtingsvalid '94 Ríkisfelagsskapur ella íkki Eitt av valevnum sambandsfloksins skrivaði ein dagin nakað soleiðis: Einasta trygdin fyri at vit koma at hava tað gott her á landi, er ríkisfelagsskapurin við Danmark. Tað má ljóða logið í mongum oyra í dag, nú alt liggur í skeljasori í landinum. Eg kann minnast frá fyrr, tá valevni komu her til bygdar at hava valfundir, so var altíð niðurlagið hjá sambandinum hetta: at hildu vit saman við Danmark, so høvdu vit onga neyð. Hesum trúðu nógv fólk tá, men nú er ødrvisi, nú vita vit, at tað ber væl til at fara á heysin hóast vit eru danskir ríkisborgarar, tað hava vit oll merkt á okkara kroppi, meira og minni. Fólk eru noydd at rýma frá húsi og heimi, sam- stundis verða vit útspilt í donskum bløðum. Tað var nakað annað fyri nøkrum árum síðan, tá illa var gangandi í havnargøtum fyri donskum arbeiðsfólki, sum fingu arbeiði fram um føroyingar. Tá var víst alt í lagi. Onkur vil siga, at danir hjálptu okkum við bank- unum. Teir mundu heldur hjálpa sær sjálvum og bjargaðu Den Danske Bank, avhøvdadu Fossbankan og fingu okkum bankamonopol. Til samanberingar kann nevnast, at í oynni Man eru nakrir og 60 bankar, meðan vit hava tann eina. Seinasta bragdið, danir gjørdu móti okkum, var at teir atkvøddu móti áhugamálum føroyinga í hvala- málinum og sostatt kanska gera tað, at vit verða noyddir at gevast at drepa grind. Nei, hava vit ikki sæð tað fyrr, so síggja vit tað nú, at føroyingar verða ikki viðfarnir sum aðrir ríkis- borgarar. Føroyingur Skrædugåkalyndi Í Dimmu idag, 14. juni, skrivar J. eina grein, id hann nevnir skræðugákalyndi og skræðugákarnir eru sambandsmenn, skilji eg greinina rætt. Hann skrivar, at hann er føddur í einum sjálvstýris- heimi fyri meira enn sjeyti árum síðan; tað eri eg eisini, so vit eru mestsum javngamlir báðir, men tað er nakað, sum skilir okkum; eg havi altíð verið og eri enn sjálvstýrismaður við lív og sál; og um eg ikki hevði verið tað fyrr, so hevði eg avgjørt verið tað nú til hetta valið. So skrivar J.: Hvi skal tað vera bæði mannmink- andi og ésømiligt at Danmark hjálpir okkum. Tað haldi eg heldur ikki vera Gsømiligt at verða hjálptur, tá ið ástendur, men tað Gsømiliga er tað ikki at royna at klára seg sjálvan, men bert líta á at fáa hjálp frå gðrum, og tað er sambandspolitikkurin. Taðer næstan tað sama sum at hjálpa einum manni upp at standa og hesin tímir ikki at seta beinini undir seg, men bert lítur á aðrar. J. skrivar cisini, at hann roknar við at eg man ganga í barnaskóm cnn og ti ikki veit, at sambandsflokk- urin er so nógv broyttur gjøgnum árini. Eg dugi so ikki at síggja ta stóru broytingina, endamálið cr so tað sama: at liva av donskum peng- um, og líta alt upp í hendurnar á dønum. Til endans eina lítla søgu frá tidini tá ið valevni reistu runt og hildu valfundir. Á einum fundi spurdi ein sjálvstýrismaður, hvat sambandið vildi; ein skilti ikki teirra stóðu. Tá svaraði ein, ið hevði sitið og durvað alla tíðina: Teir vilja samband. Eg haldi tað er tað sama í dag. M. ADUC -Heitsotan Láarvegur 14 - Tårshavm- Tlf. 15828 - Fax 15893 ” ARBEIDSHANDSKAR til oll endamál — bæði á sjógvi og landi orðaskifti Verkamaðurin best vardur gjøgnum javnaðarflokkin Hyggja vit igjøgnum uppstill- ingarlistar hjá verkamanna- flokkinum, síggja vit straks, at har er onki at velja í, uttan and- stødingar til systemið og end- urreisingina av Føroyum. Eg vil her heita á verkamannin um ikki at stara seg blindan upp á hesar menn og kvinnur, títað er ongin av teimum, ið kann kall- ast konstruktivur ella hevur nakað at bjóða verkamannin- um annað enn posamat og hann er sum vituligt ódrúgvur. Nei, verkamannsins rættindi og endurreising Føroya lands liggja hjá einum sterkum javn- aðarflokki; har finnur tú kvinn- ur og menn við áræði, og sum vita hvat javnaðarflokkurin stendur fyri, og honum at takka, at ongin líður hungur her á landi. Fólk, ið siga so, hava ikki upplivað ringar tíðir, enn minni sæð eitt tómt spísi- kamar. Eg haldi, at javnaðarflokk- urin er ein konstruktivur flokk- ur í samanhangi, og við góðum samarbeiðsvilja við verka- mannin. Verkamaðurin hevur onki mist frá javnaðarsíðu, heldur er tað fakfelagsrørslan, ið hevur yvirlivað seg sjálva, við uppreistrarsinnaðum leið- arum og uppreistur er ikki tað okkum nýtist í hesum sváru tíðum. Leiðararnir í hesum verkamannaflokkum ganga í fleiri bólkum, so har verður ikki semja um nakað ting, heldur fara teir at forkoma rættindunum hjá arbeiðandi fólkinum, sum eigur sín holl- asta stuðul í javnaðarflokkin- um. Javnaðarflokkurin megnar eisini at fáa teim arbeiðsleysu og óhjálptu eina ljósari og betri framtíð, bæði materielt og við- gerðarliga. Hetta verður ikki framt av nýggja verkamanna- flokkinum, teir koma við tóm- um hondum, og ongum upp- skotum landinum at bata, bert við ordaskvaldri og uppreistr- aranda. Sambandsflokkurin er held- ur onki alternativ til javnadar- flokkin, har høvdingur fór heim, tf hann hevdi fingid sær so nógvar figgindar, ikki 6- grundað, men gjøgnum veru- máta og førda politikk sín. Nú sær hann sær aftur ein kjans, nú skeivar prognosur alla staðni frá boða sambandsmonnum valsigur. Hesin sambands- høvdingi ella Føroya stóra vón, meðan hann enn var á flat- londum, hann keypti, ella var forsprákari fyri at keypa, ein kemikaliuflota dýrt, alt skip, ið lógu og rustaðu í havn í Norra og Sveríki vegna vantandi flutning. Sotad var bara gott, at hetta ørvitisprojekt varð steðg- að av javnaðarmonnum meðan enn tíð var. Sambandið hevur onki at vísa á sum landsloysn, uttan at róta í 80'unum, og at finna feilir hjá javnaðarflokk- inum og tað er ikki nøkur itøki- lig loysn. Svartkjaftaprojektið hjá javnaðarmonnum hevur eina natúrliga og neyvari for- kláring enn sambandið kemur við. Svartkjaftaprojektið kundi blivið ein lønandi vinna, um rætt varð atborið í sølulid- num og umborð á skipunum, tey ið fingu ambodini, megn- aðu stutt sagt ikki at gagnnýta tey og har endaði søgan um svartkjaftin. Harmuligt men satt, ti kunnu vit ikki geva javn- adarpolitikarum skyldina fyri at hetta ævintýr fór so syrgiliga í søguna. Hetta var eitt eygnakast í bakspeglið, men har finna vit ikki loysnina og bjargingina av hesum samfelagnum. Nú er heldur at standa saman um teir vinnumøguleikar, ið standa okkum í boði framyvir. Vit mugu á meira skynsaman hátt gagnnýta okkara tilfeingi í sjó- num, og framleiða eitt liðugt- produkt, líka til tær stóru hand- ilsketurnar ella beinleiðis til njótaran av liðugt produktum. Viteigaikki at útflyta eitt hálv- liðugt produkt, men vidgjørt til síðsta lið. Vit eiga at finna okk- ara keyparar, við einari vælvið farnari veru, sum vit mugu fylgja gjøgnum alt produk- tiénslidid við einum dyggum eftirliti, soleiðis at vit kunnu vera vís í, at tað er ein fyrsta floks vera, matmóðurin setur á borðið í útheiminum. Vit hava ikki bara ES at dúva uppá, tí jarðarbúgvar hungra eftir pro- teinum, og tí kunnu okkara pro- dukt seljast kring allan heim. Men vit vanta dúglig sølufélk, sum kunnu føra okkara pro- duktir fram. Hesa arbeiðsmegi eiga vit longu í unga fólkinum, ið kunnu til lítar alheimsmál og hava hollan kunnleika annars frá skúlabonki. Vit vanta eisini dúgliga og útbúna arbeiðsmegi á virkjunum, sum óivað er tók eisini millum ungdómin, sum vil mugu motivera at gera nakað gott fyri Føroyar, um tað so er handaligt arbeiði, ið kann vera líka nøktandi og upp- byggjandi, sum at læsa seg ov leingi á skúlabonki. Eg sigi ikki vitskulu hava fólk við akadem- iskar útbúgving, tí teim er tørv- ur á eisini í gðr'm samfelags- liðum, men vii eiga sum sagt at satsa uppá eina vinnu, ið kann geva nakað av valuta til Før- oyar og fólki, ið heldur til her. Vit hava eisini longu virkir her landi, sum bert framleiða til heimamarknaðin og onkran hissini ferðamann. Hetta er alt dygdargott handverk, sum vit áttu at kunna avsett í heims- høpi, bert vit vísa hóvsemi og fantasi og hava eitt dygt um- boðs- og søluarbeidi aðra- staðni, tí tað er tað, sum vantar okkum mest. Føroyingar eru minst líka dugnaligir við hond- unum sum onnur fólkaslog. Hetta hava vit sjón fyri søgn fyri alla staðni vit venda okk- um í samfelagnum. Eisini eiga vit stórar møgu- leikar at hópframleiða innan landbúnaðin til útflutnings og heimamarknaðin. Her eru verri enn so allar súður syftar. Tað ræður um at finna skynsamar stigtakarar og fólk við áræði, tí møguleikamir liggja beint framman fyri okkum. Vit eiga eisini møguleikar innan oljuvinnuna, og her eru pengar at heinta, um vit ikki fara fram eftir fummum, men bera okkum skynsamliga at, eitt nú við at selt rættindi til at útvinna oljuna móti einum føstum gjaldi, í samarbeiði við eina frammanundan útbygda oljuvinnu í USA ella Danmark, ellaeitt heilt triðjaland. Her eru og blíva fleiri møguleikar fyri at vinna pening. Vit eiga eisini longu fólk, sum kundi gjørt eitt arbeiði innan botnfrødina; her hugsi eg um EDV -tól og brúks- tól av alskyns slagi, sum sakt- ans kann, í samarbeiði við aðrar tjóðir, blíva okkum til virksemi og vinning. Onkur heldur hetta eru bara dreymar og mjørkatos, men onkur er eisini, ið dugir at finna eing lotta í hesum nevndu meguleikum, um tær peninga- ligu fyritreytirnar eru til staðar, og tað verða tær vónandi um ikki so langa tíð. Egkundi hildið fram atnevnt útflutningsmeguleikar, men velji at steðga her fyri ikki at fara í detaljur og vóni at onkur skilir, hvat borð hetta ber á, og er tað alt vælmeint og vóni ikki, at orð mini eru nøkrum til ampa, og um onkur skuldi kent segraktan, soer tað við vilja, og fari eg ikki at biðja um umber- ing fyri sannleikan. Við javnadarkvødu vælmeinandi N.B. At gera og skíra hvønn annan skålk og svikara vegna 80'ini, kundi ikki fallið mær inn, held- ur eiga vit at leggja neista til sama bál, ið brennur fyri Før- oya framtíð og lagnu, og síðani gloyma og skrínleggja alt um 80'årini, tí teimum byggja vit ikki landið við. Avgerandi verður at fáa skatta- prosentið --niður um 50! Tíverri eydnaðist ikki at fáa lækkað kommunuskattapro- sentið meira enn við einum prosenti. Tað harmar meg ómetaligt, hevði vónað meira. Tí í huga mínum er høga skattaprosent- ið, saman við drepandi MVG' num og teimum mongu óbein- leiðis skattunum, við til at av- fólka Føroyar, og so hvert tað hendir verða møguleikar teirra eftirverandi verri og verri. Rætt er, sum ført varð fram á fundinum, at kommunuskatta- prosentið er bert ein partur av skattinum. Men at fáa lætt um hendan hevði verið ein byrjan. Ført varð eisini fram, at rætta staðið at ført hesi sjónarmið fram var á Føroya Løgtingi, tí har vóru møguleikarnir fyri slíkum atgerðum størri. Hettaer partvíst rætt, tí tú må til eina og hverja tíð, og á hverjum stað, royna at gera tína ávirkan galdandi fyri tí tú metir vera rætt! Eisini um tað kostar tær vanvirðing, og av tí lættast hevði verið at tagt. Men hinvegin vil eg Mið- floksins vegna lova, at skuldi okkum verið unt, og tað álit verið víst okkum, at fáa umboð á Løgting, og vónandi í Lands- stýrið, so lova vit Føroya fólki at leggja alla orku okkara í at fáa skattaprosentið til undir 50%, og síðani miða ímóti mið- visari lækking til liviligt stødi. Men hvaðani skal peningur- in koma at fíggja slíka lækking, verður spurt. Til tað er at siga, at figgjar- serfrødingar visa á, at ein skattahækking úl yvir 50% gevur als onga eykainntøku. Tá skatturin fer upp um hetta mark (psykologiska skattamarkið nevna teir tað), minkar hugurin til arbeiði, fólk freistast til svar arbeiði, onnur rýma vegna høga skattatrýstið, og onnur vegna ta neyð, sum av hesum uppstendur. Hartil kemur, at í samfelagnum ger, at alt virksemi steðgar upp, arbeiðs- loysið veksur enn meira, og ónda og skaðandi ringrásin, sum vit kenna lat ov væl her hjá Endin verður eitt oyðimark- Henda gongdin má steðgast, og ein skatta- og avgjaldslætti er bráðneyðugur. —