fríggjadagur 4. juli 2003síða 8

Nr. 124 - 4. juli 2003 15 14 Nr. 124 - 4. juli 2003 Hesi dagbókabløð í tveimum pørtum eru skrivað umborð á tok- inum millum Hull og Aberdeen seinasta sunnudag. Hetta eru tankarnir, sum fóru gjøgnum høvdið, teir tíggju tímarnar tað tók at koma norður til Aberdeen sunnudagin. Tankar, sum neyvan høvdu verið festir nið- ur á blað, um eg hevði sitið millum kend fólk og práta. Tað er eisini sjarmerandi at ferðast einsamallur, og ongan kenna. Dagbókin er skrivað við vanligum kúlupenni niður á ein lítlan A7 blokk við út- gávu fyri eyga og fer óhøvlað í blaðið, ann- ars hevði ikki verið tal- an um nakra dagbók 1. partur BROT ÚR DAGBÓKINI Jústinus Leivsson Eidesgaard Sosialurin, Skotland: Klokkan er farin av tvey seinnapart, tokið fer klokkan hálvgum trý, og best er at vera í góðari tíð. Her er lítið fólk á jarnbreyt- arstøðini í Hull í dag, eg eri á veg upp til Aberdeen og verið frammi einaferð í kvøld, nær veit eg ikki. Tað er sunnudagur, tann seinasti í juni. Tokið er ikki komið enn. Eg eri ikki einsamallur sum bíði. Ein pápi stendur eisini og bíðar og hjá honum trý børn. Ein 12 ára gomul genta og síðan tveir dreingir, annar um níggju og hin um skúlaaldur. Gent- an gongur við berum búki og ringi í nalvanum, hon sær so deiliga eingilsk út. Hon tegir ikki og sjálvdan í frið. Hon minnir um eina vanliga dominerandi stóra- systir, sum skal bestemma yvir beiggjunum. Men tað er bara lítlibeiggin hon hev- ur vald á, hin eldri letir seg ikki stýra av systrini. Á perongini standa tvey og siga farvæl. Tað er gentan sum skal út at ferðast. Tey mussast og klemmast, sum tað er seinastu ferð tey síggjast. Gráta og tára, meðan klokkan á jarnbreyt- arstøðini eirindaleyst telir sekundini til endaliga skiln- aðarstundin skilir tey. »See you next week!« hoyri eg hana rópa út gjøgnum hurð- ina, tá hon kemur inn í tokið. The Ratdog Pápin sigur eisini farvæl nú, og hansara harða út- sjónd hóskar slett ikki sam- an við teim rørdu kenslum, hann nú vísir. Hann hevur tatoveringar allastaðni. Og blusan, hann er í, minnir mest um tað besta grafitti- listin hevur at bjóða. Framman og aftan yvir bringu og herðum stóð við stórum stavum, RATDOG, ið merkir rottuhundur. Eg kom at sita mótsættu megin børnunum, tosaði eitt sind- ur við tey, tók eina mynd av systrini og lítlabeiggjanum. Stóribeiggin sat eina heilt aðrastaðni, longur frammi í tokinum. Tey vóru á veg til mammu sína í Selby, einum lítlum býi nakað sunnanfyri York. Tey søgdu mær, at pápin lærdi seg danskt, og spurdu meg, um Danmark ikki var landið, har tey tos- aðu danskt. So ljóðar eyðkenda floyt- ið og jarnhjólini fara at mala, fyrst spakuliga og síðan skjótari, meðan ferð kemur á. Klonk, kliklonk, klilkonk, klonk, kliklonk, kliklonk o.s.v. Tað er sunnudagur, tann seinasti í juni í ár, summar er í luftini. Eg havi verið á ferð síðan 25 mai. Í Dan- mark, í Grønlandi, aftur í Danmark og nú í Bretlandi, har eg havi vitjað Hull og Grimsby og eri nú á veg til Aberdeen.. Eg fylgi slóðini hjá Kaj Johan Johannesen, sála, úr Hvannasundi, sum eg skrivi ævisøgu um. Í hesi løtu eri eg á veg gjøgnum vakra Yorkshire landslutin, og vit steðga akkurát í Broough, ein pinkulítil bý- ur, sum neyvan er nevndum á einum vanligum landa- korti. Her var slett ikki neyðugt at steðga, tí støðin var manntóm, tá vit komu og ongin steig av tokinum. Valmúur Nógvur seyður er at síggja uttanfyri. Klokkan er 14.45, og vit hava koyrt í eitt korter, vit hava fram- vegis stóru Humberánna í bakborð. Valmúurnar standa so vakrar og orange- reyðar framvið jarnbreyt- ini. Eg eri ikki nakar plantukennari, men valmú- an er so vøkur, at eg eina- ferð á veg úr Hamburg til Berlin í toki, og tað var eisini hesa tíðina av árin- um, mátti spyrja hvussu hendan blóman varð kallað. Tað er tí eg veit tað nú. Her eru eisini nógvar violettar blómur, men tær kenni eg ikki navnið á, tær eru vakr- ar og eg veit, at tær einaferð í fyrndini vóru í huganum hjá Várharra, ella ein tanki hjá Gudi og tí síggja tær soleiðis út í dag. Vit koyrdu júst fram við jarnbreytarstøðini Cave, men hon er so lítil, at tokið slett ikki steðgaði á. Tað sær út til, at hendan støðin ikki verður brúkt í dag, tí í urtagarðinum aftanfyri støðina sótu fólk og hugnaður sær til borðs úti við grillmati, og tað sá út sum tey búðu á støðini.. Tað er sunnudagur og utt- anfyri er lendið slætt sum ein pannukøka. Fái altíð ein klump í hálsin, tá eg síggi einlig foreldur siga børnun- um farvæl. Havi prøva tað alt ov ofta sjálvur og kenni djúpa samkenslu við børn- um og foreldrum. Vit vaks- nu eru mangan ein ábyrgd- arleysur skapningur og torn- in í kjøtinum, tann sátans eingil, sum Paulus tekur til, verður helst sitandi, so leingi lív er á foldum. Lendið er framvegis slætt og vakurt. Onki er sum at ferðast í toki. Her sær tú nakað, her hevur tú stundir at hugsa um tað tú sær. Áðrenn eg skrivi tað næsta, so má eg líka minna meg á, at mín sannleiki er ikki neyðvendigvís sannleikin hjá einum øðrum. Eg hugsi um hvussu nógvir av mínum landsmonnum ferðast. Tað er Danmark og Danland, Tivoli og Bakkin. Ella ein yvirhitað strond sunnanfyri og hotel, hvørs aðal-mál er at gera uppihaldið sunn- anfyri so líkt tí heima sum møguligt. Hjá mongum døn- um hevur tað líka nógv at siga um ein kann fáa frika- dellur og fleskasteik á hotel- linum í Spania, sum tað at sólin sær, og at ein nemur sær fremmanda mentan. Men heimurin hevur nógv annað at bjóða, og ein tokferð kann vera eitt upplivilsi í sær sjálvum. Rúmsátt Vit eru bara fimm fólk inni í vogninum nú. Her er rúm- sátt. Børnini fóru av í Selby, ein lítil býur, sum einaferð hevur sæð betri dagar, tí eg síggi, at hann hevur ikki færri enn tvær jarnbreytar- støðir. Vit koyra júst fram við Selby West. Tá jarn- breytirnar komu fram í 19 øld, og tær komu sjálvandi fyrst í heimsveldinum Bret- landi, her ídnaðarkollvelt- ingin byrjað, vóru bilarnir ikki komnir og tá teir komu, tey fyrstu mongu árini, vóru teir so dýrir, at bert yvir- klassin hevði penging fyri teir. Tokið varð einasti sam- ferðslumøguleikin til hóp- flutning. Tí fekk ein so lítil býur sum Selby heilar tvær støðir, har Selby West er niðurløgd í dag. Akkurát nú er ringur roykur inni í tokinum. Lukt- ar av rotnum fiski, minnir um Havsbrún í Fuglafirði í gomlum døgum. Her er eis- ini ídnaður og eg síggi rúkandi skorsteinar ymsa- staðni í lendinum. Í erva, uppi í tí bláa, luta flugvarar himinin upp í puntar, eitt brúgvalag er helst á veg, tí sæst dampur- in frá útstoytinum, sum beinar linjur. Flúgving er ikki longur tað upplivilsi fyri meg, sum tað var í fyrstuni, tá eg fyrstu ferð sat í flugvara í september í 1974. Eg trúði heilt erligt, at mín seinasta løta var komin og hevði absolutt ongar vónir um at lenda aft- ur heilskapaður. Kanska var tað tí , at deyðin var so nærverandi og óskiljandi í lívi mínum hesa tíðina, men tað er ein onnur søga. Síðan er flúgving vorðin ein vani, men eg sveitti enn eitt sindur, hevur flúgvarin hug at rulla og eg kenni framvegis deyðan í næsun- um ein illveðursdag yvir Sørvágsfirði. Men eg vil síggja og bíleggi altíð, tá eg minnist til tað, vindeyga- pláss. Eg haldi tó ikki , at tað er so nógv longur, sum mann kann síggja í einum flúgvara. Tá tú er komin upp í hædd, so eru einir 8- 10 kilometrar millum tað tú sær og teg sjálvan, og tá skal tað vera nokk so stórt, fyri at tú skal kunna skyna á. Um tað ikki eru høg fjøll og jøklar undir, so líkist lægra lendið nógv, har tú ferðast kring heimin. Tokferðir eru annarleiðis. Tú hevur samband við jørð- ina. Akkurát nú sá eg mett neyt liggja og jótra og ein tarv halda aldargamlan nálgandi sið. Í flokkinum er friður og alt er sum tað skal vera. Neytini liggja og jótra á ljósgrønum bøi og vernd- artrø kring líva. Úr flogfari hevði hendan sjón sæð út sum eitt pinkulítið grønt írskt frímerki, um ikki skíggj vóru í millum, væl at merkja. Grin enn tonic Eg havi skift tok og vit koyra norður eftir. Tað er Midland Mainline sum rekur hendan teinin millum York og Edinburg. Í Bret- landi eru jarnbreytarfeløg- ini privat. Tað syrgdi Marg- areth Thatcher fyri. Brúk- arin er bestemt ikki nøgdur við hetta, tí tænastan er vorðin munandi vánaligari og nógv dýrari. Margareth Thatcher er júst vorðin einkja. Maður hennara Dennis doyði í vikuni 88 ára gamal. Bløðini gjørdu nógv burturúr og okkurt av teimum stóru bløðunum. eg haldi tað var The Sun, skrivaði á forsíðinu, at hann var hennara Grin and Tonic, tað merkir látur og tonic, so hann má hava verið ein skemtiligur maður. Hetta er eitt bumlitok og vit skulu steðga nógva- staðni. Klokkan er akkurát farin av fýra og vit verða væntandi frammi í Edin- burg klokkan 19.50 ella um hálvan triðja tíma. Vit steðgaðu eina løtu í York, ein góðan hálvan tíma, har vit bíðaðu eftir næsta tokinum og onkur sum eg sá í Hull, er eisini við her. York er ein aldargamal býur, ein søguligur býur, okkara forfedrar, víkingarnir hildu til her. Her var biskupsæti og her er enn ein rúgva av spøk- ilsum. Tey eru so vanlig her, at ferðastovurnar bjóða spøkilsisferðir, við sokallað- ur medium, tað eru fólk, sum duga at fáa samband við tey deyðu, sum ferða- leiðara. Akkurát sum í donsku sendingini Vald Andanna og forrestin í tí føroysku, sum kom nakað aftaná. Bederbrøðurnir høvdu fingið sína sak fyri í York. Eg standi inni á ferða- vinnustovuni á jarnbreytini í York og forvitnis. Ferðaleið- arin til spøkilsisferðirnar í York í dag eitur Molly, ein útstrálandi mystisk kvinna, minnir mest um eina sintiro- mana, eina sigoyniska spá- kvinnu og hon hevði nokk fyri langari tíð síðan verið brend á báli, livdi hon fyri nøkrum hundrað árum síða- n. Í York siga tey, at tað er ikki ein spurningur um tú trýr upp á spøkilsir, tað er meira ein spurningur, um tey trúgva upp á teg. Jarnbreytin vit koyra á nú er óslættari og her er ringt at sita og skriva. Teldutøkn- in er frammalaga í dag, men tað er eisini deiligt at sita við einum heilt vanlig- um penni og einum lítlum blokki í A7 stødd og skriva. Í York vóru nógv fólk á jarnbreytarstøðini og øll gjørdu tað sama sum eg, tey bíðaðu. Tó var ymiskt hvussu fólk bíðaðu. Summi sótu bara, onnur prátaðu og fleiri drukku øl. Bretar drekka nógv sjónligari enn føroyingar. Teir drekka alla- staðni og teir drekka nógv øl, men ikki sterkt øl. Og dagliga bjórdrekkaríið sæst eisini. Fólk slítast og eldast skjótari. Fólk hava búk, yngri sum eldri og tað er ikki óvanligt at síggja ung- ar gentur við ølbúki, men tað leggja tær sektina á. Í Bretlandi lata fólk seg í, akkurát sum tað passar teimum, og konufólkið er ikki bangið fyri at vísa ber- an búk og nalva og hvørja dellu, meðan tær svinga í stramtsitandi crepe-elast- iskum klæðum. Hugtakið yvirvekt, sum mótavinnan definerar rínir ikki við. Roykivognur Eg eri komin av tilvild at sita í einum roykivogni og her er væl av royki inni, fólk guva, sum tað er tann seinasti guvurin tey fáa. Ein situr beint yvir av mær. Hann hevur eina blikktub- baksdós uppi á sær. Hon er slitin og tað er neyvan sama merki at tubbaki í dósini, sum tá hon var nýggj og jomfrúulig. Hann rullar hegnisliga og brúkar grøna Rizla bók. Komið at hugsa um pápa, sum roykti seg í hel fyri trimum árum síðan, 69 ára gamal. Størri niko- tinelskara og njótara havi eg ongantíð møtt. Niðan fyri tær 40 um dagin var hann ongantíð, tey 50 árini hann ríkaði heimsins tub- baksídnað og okkara lands- kassa, sum uttan samvitsku spekulerar í mannsins turrelvandi vanmátti. Páp- asa royking man hava fíggjað ein part av landsins veganeti. Pápi roykti so illa, at tá hann endiliga fekk ald- ursrentu, eftir 50 ár á sjón- um, so var tað ikki meira enn fyri tubbak. Vit eru í Darlington nú og ongantíð læri eg at pakka eitt kuffert við skili. Tað stendur aftanfyri meg og vigar langt yvir loyvdu vektina. Eg ver- ið nokk noyddur enn eina- ferð at rinda fyri yvirvekt í flogfarinum. Tað gjørdi eg í Nuuk fyri 14 døgum síðan. Havi ampa av kuffertinum, men uggi meg við, at tað skal sterkur maður til at stjala tað. Var í kirkju í dag í Hull og aftan á gudstænastuna greiddi ein eldri kona mær frá, at sunnudagur var ring- asti dagur at ferðast við toki. Sunnudag umvæla teir vanliga jarnbreytina og tað er ikki óvanligt, at man verður koyrdur úr tokinum ávísar teinar og má ferðast í bussi og so aftur í tok. Hon tók mótið frá mær eina løtu. Eg kundi rokna við at gerast nógvar tímar seinkaður, um eg í heilatikið kom fram. Eg kundi eisini havt flogið frá Humberside, tí tað er faktisk bíligari. Ein flogbil- ett kostar 80 pund, tað er 800 krónur, meðan ein tokbilett kostar 85 pund. Eg vildi við toki, og nú siti eg her og skoði hetta vakra lendið, sum nú er vorðið meira bakkut og enn vakrari. Nógvur seyður er at síggja og hann er ný- royttur í sólini. Tað er sunnudagur, sólin skínur, heiður himin og tað er friður yvir okkum her í Norðuronglandi, nú vit nærkast Newcastle og eg so smátt havi vant meg við tubbaksroykin. Ross ganga á beiti og fyl hava tveitt seg skerfløt í sólini. Børn vassa í eini á vit koyra framvið, hetta er sanniliga eitt para- dis eg koyri í gjøgnum. Hetta er bara í fínasta ordan, eg eri her, her og nú og ongin myrkur tanki um eina framtíð, sum ikki er komin, ella eini fortíð sum er farin og ongantíð kemur aftur, má sleppa at órógva hesa løtuna. Løtan her og nú, tann einasta sum eg eigi. Klokkan er fimm, nú møttu vit einum toki, ein- um stuttum, Tað setti í vognarnar, tá tað fór framvið við nógvari ferð. Munnu tokførarar heilsa upp á hvørjar aðrar, tá teir møtast, líka sum bussførar- ar gera í Føroyum. Tit vita, eitt lítið avmált nikk og so hørgu hond akkurát so nógv upp frá rættinum, at tann mótkoyrandi sær hana og ikki ein millimetur meira. Eg veit ikki, havi ongantíð verið í førarahús- inum á einum toki, heldur ikki tá tvey tok hittast. framhald í næsta blað At ferðast í toki er deiligt Tú hittir altíð vinarliga ferðafólk í toki, her eru stórasystir og lítlibeiggi á veg til hús eftir at hava vitjað pápan, sum býr í Hull. Mynd: Jústinus Leivsson Eidesgaard C M Y K 14