mikudagur 6. juli 1994síða 18

Síða 18 Nr. 126 — 6. JULI1994 Javnaðarmann Ofta hevur lítil munur í atkvødutali avgjørt, hvør skal hava tingmannin i Sandoynni Sandoyggin og Skúvoy er minsta av teimum sjey valdømunum. Seinast vóru 1.060 fólk á vali, og tey valdu fyrst Jógvan Adolf Johannesen og síðani John Petersen at sita í teimum báðum umdemisvaldu sessunum, sum valdømi eigur. Tað verður ofta sagt, at valið í Sandoyar valdømi hevur stóran týdning fyri, hverjir flokkar koma í samgongu. Í tí liggur sjálvsagt, at tá talið á eykavaldum ting- monnum, sum kunnu nýtas at javna mismun millum atkvødupart og tingmannapart hjá flokk- unum, ikki kann fara upp um fimm, so er týðandi at vinna tryggar um- dømisvaldar tingsessir í smáu valdómunum. Frá floksbýtinum í 1906 og fram til 1928 vóru bara tveir flokkar, og tað er sjón fyri søgn, at í Sandoyar valdømi vóru tey sjálvstýrisfólk. Flokkurin átti ofta báðar tingemenninar, og hóast javnaðarflokkurin royndi seg á valunum, eftir at hann var stovnaður í 1925, so var ikki hugs- ningur um at vinna sess í valdgminum í fyrstu atløgu. Men atkvødutalid øk- tist hvørja ferd, og i 1936 bar til fyri fyrstu ferð. Tá fekk javnadar- flokkurin 192 atkvødur og fekk annan mannin frå sjålvstyrisflokkinum, sum við 353 atkvødum åtti fyrsta mannin. Og sidani hava tey i Sandoyar valdømi verid trúgv móti javnaðar- flokkinum, tí burtursæð frá tvey ára valskeiðnum 1978 til 1980 hevur flokkurin havt umboðan har suðuri. Tað verður ofta skotið við, at tingmenninir hava verið 6førir at gøtt Sandoynna, og tá skuldin skal plaserast fyri at pengar eru nýttir, so fáa javnaðarmenninir hana, men tá heiðurin skal pla- serast, so eru tað fleiri, ið vilja hava hann. Út frá søguligu royndunum kunnu fólk sjålvi meta um; hver skal eiga heið- urin fyri, at vælferðin í minsta valdgminum hóast alt er umleið á somu hædd sum aðra staðni í landinum. Og hví skuldi hon ikki verði tað, er tað onkur sum við góðum rætti spyr. Trúgvir tænarar Hóast 58 ár eru síðani flokkurin fyrstu ferð varð umboðaður í Sand- oyar valdømi, so hava bara tríggir løgtings- menn umboðað flokkin í valdøminum. Tað boðar frá, at fólkið hevur verið trúfast móti valdu monnunum, og at løg- tingsmenninir hava verið trågvir tænarar hjá val- dóminum. Fyrsti javnaðarmaðurin í Sandoyar valdømi var Jóan Petur Davidsen. Hann var ímyndin av tíðini, sum flokkurin varð stovnaður og vaks í. J. P. Davidsen var føddur 3. november 1890. Hann var handverkari og eitt skifti arbeiddi hann - sum so mangir aðrir sandoyingar upp gjøgnum tíðirnar — í Havnini, har teir kallaðu hann Jóan Petur bakarin, tí hann hevði hetta starvið. At hann hevði stóran ans fyri samfelagsviður- skiftum og serliga koru- num hjá lønmåttakar- unum er leiklutur han- sara í fakfelagsarbeiðnum besta ábendingin um. Tá Havnar Arbeiðsmanna- felag 16. januar 1916 varð stovnað, valdu teir J. P. Davidsen sum teirra fyrsta formann. Tá J. P. Davidsen gif- tist flutti hann suður aftur, og at tað var hann, sum kveikti áhugan millum sandoyingar fyri javnaðarflokkinum er einki at liggja omaná. Hann var nógv avhildin, og tá javnaðar- flokkurin skuldi seta mann í fyrsta landsstýrið eftir al heimastýrislógin va! komin í 1948, fall valið á J. P. Davidsen. Tá J.P. Davidsen legði frá sær til valið 1970 vóru sandoyingar fram- vegis javnaðarflokkinum trúgvir. Teir valdu Térålv Mohr Oisen, fiskimann á Sandi inn, og hann rgkti sessin trúfast til Jógvan Adolf Jo- hannesen, lærari, í 1988 fekk flestar atkvødur. Jógvan Adolf var valdur aftur í 1990. Tíðindablaðið søsialurin Litil munur Tá valdømid er so litid sum Sandoyar valdømi, verður ofta tepurt í kappingini millum flokkarnar og ikki minst innanhýsis millum teir, ið eru á einum lista. Valini síðani 1978 bera greitt boð um hetta. Tá javnaðarmaðurin fall í 1978 var munurin millum hann og upp til fólkafloksmannin | tríggar atkvødur. I 1980 fekk flokkurin aftur umboðan, og tá var munurin niður til fólkaflokkin tvær atkvødur. Í 1984 var javnaðarmaðurin næsti maður, men tjóðveldis- flokkurin var bara seks atkvødur aftanfyri. Í 1988 var munurin niður til = tjóðveldismanin stórri — 23 atkvødur, meðan javnaðarflokkurin seinast í Sandoyar val- dómi sum allar aðra staðni í landinum fekk eitt rimmar val. Hann var nógv størstur við 396 atkvgðum, meðan fólkaflokkurin hevði 316 og tjóðveldisflokkurin hevði 212. Tað verða spáddar stórar broytingar í tinginum eftir valið. Í hvgnn mun javnaðar- flokkurin hevur mégu- leika at fáa ávirkan í nýggja tinginum er ikki minst tengt at, hvussu gongdin er í Sandoyar valdømi.