hósdagur 21. juli 1994síða 4

Síða 4 Lise Lyck: Krevjið at 3 mia. verða avskrivaðar Nr. 137 — 21. JULI 1994 17. august - Tad nyggja landsstyrid må møta upp við einum greiðum útspæli 17. august. Tað eru góðir møguleikar fyri at ein stórur partur av skuldini verdur avskrivadur, um føroyingarnir koma vid eini heildarætlan. Tað hava teir ikki gjørt higartil. Og so haldi eg tað eisini vera tíð uppá, at tit kanna møguleikarnar fyri betri marknaðar- viðurskiftum, bæði í ES og aðrastaðni Lise Lyck er tann danski búskaparfróðingur, sum hevur gjørt mest vart við seg í sambandi við krepp- una í Føroyum. Longu aftaná fyrstu av- taluna millum stjórnina og landsstýrið vísti hon alment skuldini. rættur Lise Lyck heldur ikki at tað er petti eyðmýkjandi fyri føroyingar, um vit biðja um at fáa ein part av skuldini askrivaða. Tá hon var í Føroyum seinast, hevði hon stóran fyrilestur í Nóatúni, har hon greiddi frá sínum sjónarmiði. Hon vísti á, at målsøki bankar og sparikassar als ikki er nevnt í heimastýrislógini, og at tað tí er staturin, sum hevur ábyrgdina av tí. Tað kann tí ikki vera rætt, at heimastýrið Vit hava fullan rætt til tað Tað er ikki at bidda, at biðja danir átaka sær ein part av Tað er okkara á, at politíkararnir vóru á skeivari kós. Hon var eisini í almennum orðaskifti við Poul Nyrup Rasmussen um hetta. Skuldin er ov stór Tað, Lise Lyck serliga einsamalt skal beta fyri tað, tá bankar fara á heysin. Hon nevndi eisini fleiri dómi úr Danmark um, at nationalbankin - tvs. tann danski skatt- gjaldarin - hevði tíkið um endan, tá bankar vóru farnir á heysin. Og tá tað prinsipielt eingin munur er á bankum í Danmark og bankum í Føroyum, so átti nationalbankin eisini at tíkið um endan her. S-S- hevur ført fram, er, at føroyingar ongan møgu- leika hava fyri at rinda alla skuldina aftur. Tað er neyðugt at ein partur av henni verður avskrivaður, skal samfelagið kunna koma aftur fótur. Og tað heldur hon fram- vegis Heildarætlan - Tá nú nýtt landsstýri er skipað, má tað fara undir at gera eina greiða ætlan fyri, hvussu uppleggið hjá før- oyingum skal síggja út, tá tit aftur skulu fundast við stjórnina 17. august, sigur hon. Lise Lyck fílist á, at tey føroysku samráðingarfólk- ini áður ikki hava havt nakra tílíka ætlan. - Loysnirnar eru skornar eftir donskum leisti. Tað hevur manglað eitt greitt føroyskt åtspæl, heldur hon. Men hvussu skal hetta útspæl síggja út 17. august? - Fyrst og fremst mugu tit krevja, at einar tríggjar milliardir av skuldini verða avskrivaðar, sigur hon. - Hetta er ein treyt fyri, at rentubyrðan kann koma niður á eitt rimiligt stødi. Tað er rætt og slætt Ogjør- ligt hjá føroyska samfelag- num at bera hesa byrðu sum er. Skapar trúvirði Flestu flokkar søgdu í valstríðnum, at teir vildu ar- beiða fyri at fáa rentuna av skuldini niðurfrysta. Men tað heldur Lise lyck F $ 3 g * + - -. * ikki vera nóg mikið. - At niðurfrysta rentuna hjálpir sjálvsagt, men tað bøtir ikki um sjálvt mú- virðið hjá tú føroyska búskapinum. Tað kann bara økjast, um skuld verður avskrivað. Eingin kann hava álit á føroyskum bú- skapi, so leingi skuldin er so stór. Tvey fordømi Lise Lyck visir å, at tad bara eru tvey fordømi uppå samfeløg, sum hava havt so stóra skuld sum tað før- oyska. - Tað fyrra var, tá Týsk- land eftir kríggið skuldi rinda veldugar upphæddir í krígsskaðaendurgjaldi. Henda skuld kundi ikki rindast, og endin var, at hon varð eftirgivin. - Hitt dómi er Mexico, sum í 1982 boðaði frá, at landið ongan møguleika hevði fyri at rinda sína skuld aftur. Lise Lyck greiðir frá at skuldin hjá hesum landi ikki bleiv eftirgivin, men trupul- leikin bleiv loystur á ein Tíðindablaðið (DEI) annan hátt: Nevniliga við at Mexico bleiv partur av NAFTA avtaluni, og harvið fekk góða atgongd til umframt at kapitalur harvið bleiv førdur til Mexico. Vit síggja altso, at tveir møguleikar eru nýttir, tá lond hava verið í somu stóðu sum Føroyar: Antin er skuldin eftirgivin, ella er ein handilsavtala gjørd, sum gevur góðar møgu- leikar fyri vinnuligari menning. - Trupulleikin er, at í Føroyum hendir hvorki. Og tað er alneydugt, at Føroya Landsstyri . roynir báðar møguleikar, heldur Lise Lyck. - Tú heldur tað altso eisini vera skilagott at fara at samráðast við ES um tættari samstarv? - Sjálvandi! Nú vita vit ikki hvat hini norðurlondini gera, men fara tey uppí, so er vandi fyri, at Føroyar fara at standa ógvuliga einsa“" mallar. Tað er ikki víst at Lise Lyck: Tað er full- komiliga órealistiskt at halda, at tit kunnu rinda alla skuldina aftur. Og tað er ikki nóg mikið, bara at niður- frysta renturnar av ver- andi skuld limaskapur er tað rætta, men tað komandi landsstýri má ið hvussu er kanna allar møguleikar. Ísland er meira úti um seg Lise Lyck heldur, at Før- oyingar hava verið alt ov lítið úti um seg, tá umræður at finna nýggjar marknaðir. Til dømis segði NAFTA, » at lond sum vóru áhuga at vera við har, skuldu siga frá áðrenn juni mánað - og eitt av teimum londum sum boðaðu frá áhuga, var Ísland. - Tað er týðuligt, at teir síggja vandan fyri at verða isoleraðir. Tí eru teir úti um seg. Og tað áttu føroyingar eisini at verið, heldur hon. på