mikudagur 3. august 1994síða 8

Síða 8 Nr. 144 — 3. AUGU ST 1994 Nýggja samgongan Gott grundarlag - at byggja á Tað heldur løgmadur, sum í ólausgkurgðu síni ikki duldi, at nógvir trupulleikar liggja fyr! framman, men hon segði seg samstundis ikk: ivast í, at gott grundarlag skuldi verið lagt hjá nýggju samgonguni. Vit prenta her seinra partin av løgmansrøduni Skúlarnir eru, sum allur al- menni sektorurin, merktir av stórum sparingum — sparingarnar eru nú so 6gv- usligar, at skal sparast meira kann tað bara gerast við at leggja niður skúlar, og lata tey ungu ganga ar- beiðsleys í staðin. Lóggáva í sambandi við lærlingaútbúgvingar er fyrireikað við ú í hyggju at kunna laga seg til umstød- urnar hjá vinnuni í dag. Lógir um nýggja stu- dentaskúla- og HF-skipan verða lagdar fyri tingið í heyst, so tær kunnu vera galdandi frá 1. august 1995. Nýggja studentaskúlaskip- anin er tó fyribils sett í gildi við kunngerð at virka frá 1. august í ár Føroya Maskinskúli fer endiliga i egin høli, sum løgtingid samtykti at keypa i vår. Ætlanin er at byrja i nýggju hølunum eftir nýggjár. Føroya Fornminnis- savn hevur fingið rúmlig holi í Hoyvík, so savnið fær munandi betri umstødur at skipa fyri framsýningum. Møgulcikar eru nú fyri at fáa Kirkjubøst6larnar heimaftur, og mong fegnast um. at bátasavnið kemur í tryggari holi. Ein av okkara mentanar- dýrgripum, Sandoyarbók og skrivliga tilfarið hjá Jó- annesi í Króki, kemur nú aftur til lands og verður de- ponerað á Føroya lands- bókasavni. Sjónvarpið hevur eisini fingið nýggj høli til upptøk- ur av stórri sendingum og og til umsiting. Sendinetið hjá útvarpinum og sjón- varpinum er farið at eldast, og tí verða nýggjar iløgur reydugar. Eingin endalig loysn er enn funnin å størsta trupul- leikanum hjå kommunun- um — tí ovurstóru skuldini. Landsstýrið vónaði og roknaði við, at ein loysn fór at verða funnin í seinasta lagi miðskeiðis í hesum ár- inum. Neyðuga lógarsmíð- ið varð gjørt ul tess at røkka hesum málinum við løg- tingslógini um kommunalu fíggjarætlanirnar, ásetan av kommunuskattaprosentin- um, kommunalan veð- haldsgrunn v.m. Tíverri hava samráðing- arnar um umleggingina av kommunuskuldini drigid út. Men av teimum upplýs- ingunum, sum landsstýrið hevur fingið, verður fram- vegis roknað við, at eim loysn verður funnin í hesum árinum og innan rímiliga tíð. Ein avleiðing av stóru kommunuskuldini er. at neyðugt hevur verið at hækkað kommunuskatta- prosentini fyri 1994 mun- andi, úr 18,22% í miðal fyri landið í 1993 úl 21.27% í 1994. Av gongdini higartil í ár og útfrá teimum útrokning- um, sum umsitingin í lands- styrinum hevur gjørt. varð roknað við, at kommunur- nar fóru at fáa væl meira inn í kommunuskatti enn ætlað. tá figgjarætlanimar vóru lagdar. Landsstýrið metti, at tær meirinnigkur, sum kommunurnar eftir hesum fingu, áttu at koma borgar- unum til góðar í teimum kommunum, hetta var møguligt. Landsstyrid gjørdi ti av við heimild í nevndu løg- tíngslóg at hækka komm- unuskattaprosentið í nøkr- um kommunum. Skattapro- sentið varð lækkað í 16 kommunum í miðal 0,87%, soleiðis at endaliga miðal kommunuskattaprosentið fyri 1994 kom niður á 20,40%. Vidvikjandi samanlegg- ingum av kommunum er at siga, at landsstýrið sendi øllum kommununum bræv við áheitan um at taka upp samráðingar við aðrar kommunur um samanlegg- ingar ella tættari samstarv Landsstýrið hevur lagt dent á, at Strandferðslan verður í so stóran mun sum gjørligt rikin út frá handils- ligum sjónarmiðum. Hesin rakstrarpolitikkur sæst aft- ur í úrslitinum fyri 1993. Hallið hjá stovninum mink- aði 22,9 mió. kr. — úr 60.8 mió. kr. niður i 37,9 mió. kr. í 1993. Tað minkandi virk- semið í landinum sæst aftur í immøkuni hjá Strand- ferðsluni, ið minkadi 2,3 mió. kr. niður í 65,8 mió. kr. Til tess at lúka nýggju IMO krøvini til ferjur. skal Strandferðslan nýta einar 5 mió. kr. í ár. Hest arbeiði verða øll gjørd í Føroyum. Raksturin av skipum, bil- um og tyrlu kostadi 21,1 mió. kr. minni, og útreiðsl- urnar til rentur og avskriv- ingar minkadu 6,9 mið. kr. Raksturin av Bygdaleið- um kostaði 2,3 mió. kr. minni í 1993 og kom niður á 15,5 mió. kr. Atlantsflog hevur sam- bært årsroknskapinum fyri 1993 eitt munandi betri rakstrarúrslit enn í 1992, og felagið hevur verið ført fyri at svara hvørjum sitt. Utlit- ini fyri Atlantsflog eru góð, um felagið fær eins nógv ferðafólk at flyta í 1994 sum í 1993, hetta saman við teimum nú lægri rentuút- reiðslunum, skuldi tað borið í sær, at felagið møguliga kann geva eitt lítið avlop í 1994. Atlantsflog hevur annars ætlanir um ávís mennandi tiltøk. Í vár varð raksturin av tyrlutænastuni fluttur frá Strandferðsluni til Atlants- flog, ið kundi reka tænast- una væl bíligari. Avgerðin varð framd og riggar væl Telefonverkið merkir eisini, at nógv flyta av land- inum. Higartil í ár er felaga- talið umleið 1000 felagar færri. Hertil er tó at siga, at hóast minni felagatal so er inntøkan í krónum ikki minkað. Eftir at allar út- reiðslur eru goldnar og full- ar avskrivingar tíknar við, er avlopið fyri 1993 góðar 10 mió. kr., mett avlop fyri 1994 góðar 5,5 mió. kr. og mett avlop fyri 1995 einar 9-10 mió. kr. Fyribilsavtala er gjørd við Ericsson um at lata útbúnað til tað føroyska telefonnetid. og er setningurin fulldigi- talisering fyri allar Føroyar komandi 5 árini. Rakstrarhallið hjá post- verkinum verður í ár vænt- andi um 3 mió. kr., og verð- ur játtanin á fíggjarlógini sostatt hildin, ein minking í mun til 1993 uppá 1,2 mió kr. Virksemið hjá lands- verkfrødinginum er skorið nógv niður í mun til undan- farin ár. Í 1993 var nýtslan 165 mió. kr., meðan nýtslan í 1994 væntandi fer at liggja um 127 mió. kr. Dentur hev- ur verið lagdur á, at tað virk- semið, sum fer fram, er javnt býtt um landið, og at sum mest av fólki fer í ar beiði. Nýggjur bygnadur er skipaður á umhvervis- nevndarøkinum, soleiðis at kommunumarnú hava eftirlitið á staðnum, meðan yvirumsjónin og eftirlit við serliga dålkandi virkjum liggur hjá Heilsufrødiligu Starvsstovuni. Tann heldur fløkta skip- anin við óheftum heilsu- nevndum er sostatt avtikin, samstundis sum reglurnar í heilsusamtyktunum, har nógvar hava staðið óbroytt- ar síðani 1933, eru gjørdar meira nútíðarhóskandi. Handilssáttmálarnir við EFTA-londini eru allir undirskrivaðir, og verða sáttmálarnir vid Sveits og Eysturríki sum teir seinastu lagdir fyri løgtingið. Arbeiðið at útvega út- flutningsvinnuni = rúmar: ræsur á ES-marknaðinum er styrkt og verður í løtuni í góðari samvinnu við vinn- una arbeitt við hesum í felagsnevndini. ES hevur biðið um nýggjar samráð- ingar um sáttmálan í síni heild vísandi til, at eitt ella fleiri av EFTA-londunum verða limir í ES frá 1. januar 1995. Landsstýrið skal svara játtandi til nýggjar samráðingar um sáttmálan, so skjótt sum verandi mál í felagsneyndini eru av- greidd. 46. ársfundurin hjá IWC var í ár í Meksiko. Fundurin førdi nærum til eina polit- iska kreppu Føroya og Dan- markar millum. Orsøkin var, at danski uttanríkisráð- harrin í síðstu løtu, eftir trýsti frå umhvørvismåla- ráðharranum, broytti in- struksin til sendinevndina á IWC-fundinum. Við hesi broyting brutu danir megin- regluna um nýtslu av til- feinginum á burðartryggum stødi Landsstyrid royndi undan fundinum í IWC at steðga hesi broyting, men hetta eydnaðist ikki. Eftir fundin hittust = uttanríkismálaráð- harrin og løgmadur, í eini roynd at finna felags stev í framtíðar samvinnu á hes- um eki, men partarnir komu ikki hver ødrum nærri. Hes- ar hendingar bera í sær, at landsstýrið stórliga ivast í, um rætt er hjá føroyingum framhaldandi at taka lut í IWC Samarbeiðið í NAMM- CO er sera gott. Norðurlendska sam- starvið hevur stórri tydning í dag enn nakrantíð, nú onk- AU AS AAA Tíðinda WAN blaðið (71. ur tekin eru um, at fleiri Norðurlond fara upp í ES- felagsskapin. Skulu vit ikki gerast heilt avbyrgd í Norð- uratlantshavinum er neyð- ugtatstyrkjasamstarvið við gomlu brødralond okkara. Enn hava vit ikki fullan limaskap í Norðurlanda- ráðnum; men tað gongur rætta vegin. A nordurlandarådsfund- um taka stjórnarleiðararnir í Grønlandi, Álandi og Før- oyum nú lut í fundunum við forsætismálaráðharrarnar. Eftir at hava luttikid á tingsetu á Álandi seinasta neyst var greitt, at vit try smáu londini máttu gera vart við okkum, skuldu vit hava ávirkan. Føroyingar tóku stig Ul ein felags fyrireikandi fund á ungsetuni í Stokkhólmi Ætlanin var, at hesir fundir millum sjálvstýrandi skini í Norðurlandaráðnum skuldu halda fram og helst víðkast. Síðani trupulleikarnir í bankunum byrjaðu heystið 1992, hava danir og før- ovingar gjørt fleiri avtalur. Hesar avtalur hava merkt almenna orðaskiftið og po- litiska arbeiðið nógv hesa tíð, bæði tað at avtalurnar eru gjørdar og innihaldið í teimum. Men hóast allar hesar av- talur eru góðkendar av fólkatinginum og løgting- inum, so má ásannast, at tær hava verið tyngjandi fyri