leygardagur 27. august 1994síða 11

Tíðindablaðið [ sostalurin ] Nr. 162 — 27. AUGUST 1994 Sida 11 Oli Jacobsen: Samgongugrundar- lagið hongur fram- vegis ikki saman Tjaksendingin í útvarpinum mikukvøldid um ætlaða »Jønarendurgjaldid" vísti heilt greitt, at hetta er ein ætlan sum meira er grundað á trúgv enn á veruleikar. Tað kom eisini fram, at hjá „gubbunum“ at hesi ætlan finst ikki nøkur sum helst undirbygd meting um, at her veruliga var talan um eina „íløgu í framtíðini“ sum fór at svara seg aftur við øktum arbeiðsplássum. Tað einasta tilfar hesum viðvíkjandi vísir heilt greitt, at ætlanin ikki fer at svara seg aftur. Tískil verður stød- an við uttanlandaskuld v.m. verri enn hon longu er. Tað hevur gjøgnum tíð- irnar verið nógv tosað um ábyrgdarleysan politikk, har tað bert hevur verið gjarað út við almennum útreiðslum uttan at hugsa hevur verið um, hvussu pengarnir skulu fáast inn aftur. Men nú hev- ur tað knappliga ongan á- huga at gera nakrar met- ingar um, hvort henda ætlan kemur at javnviga ella ikki. Orsøkin til hesar reglur er tó, at tað longu er komin mótstríðandi tíðindi um tann ætlaða skattalættan uppá 1%. (Sum annars hvorki ger til ella frá). Annfinn Kallsberg upp- lýsti í tjaksendingini miku- kveldið, at uttan mun til um avtala fekst við fakfelggini ella ikki, skuldi hesin lættin gevast. Men í sjónvarpinum hós- kveldið hevði pípan fingið eitt annað ljóð. Nú var stød- an tann, at gingu fakfeløgini ikki sjålvi við til hesa lækk- ing skuldu tey „straffast“ við ikki at fáa hetta pros- entið skattalætta. Nú er tað so, at fakfeløg og teirra limir ikki framm- anundan hava tað stóra álit- ið á politikkarar og polit- iskar tilsøgnir. f hesum aktuella førinum visa tølini longu nå, at talan er um eina sera ivasama ætlan. Og feløgini munnu neyvan hava tað stóra álitið á eina politiska tilsøgn um ein skattalætta. Og tað styrkir avgjørt ikki álitið, at samgongan áðrenn hon er „skrásett“ kemur við mót- stríðandi boðum í einum slíkum máli. Og tað kann neyvan vera klókt av eini nýggjari sam- gongu at byrja sítt virksemi við at leggja seg út við fak- feløgini og teirra leiðslur. Tað kann skiljast sum at hetta er ætlanin. Trupulleikarnir hjá sam- felagnum kunnu neyvan loysast uttan hetta eisini verður gjørt í samstarvi við vinnu- og fakfeløg. Og hesi vilja eisini medvirka til hetta. Men hetta krevur eis- ini at eitt komandi lands- stýri leggur upp til hetta og ikki tað mótsatta. Tað er ikki bara arbeids- løn, sum erkostnaður! Tað tykist mær, sum um Fólkaflokkurin heldur, at tað er lønmåttakarin, sum hevur drenað virkini fyri peningin. Í 90% av keyp- unum av virkjum og skip- um, er tað ikki arbeiðsmað- urin ella dekkarin, men stjórin, reiðarin ella yvir- menninir, sum keypa virkið ella skipið, ið teir sjálvir hava drenað fyri pening. Eg haldi at vit skulu hava nýhugsan í Føroyum, men at forera teimum 90% av arbeiðsgevarum og reiðar- um meira, enn teir longu hava tiltuskað sær, er ikki nøkur nýhugsan. OV HØGAN PARTA- FELAGSSKATT! Vit áttu at lækka partafel- agsskattin við afturvirkandi kraft fyri eitt tíðarskeið yvir 15 ár. Á tann hátt høvdu hesir góðu virkis eigarar og reið- arar fingið tann kapital virk- ið ella reidarfid tørvadi. Hvussu hetta kann fíggj- ast, skal verða víst á niðan- fyri. OV LÁGAN MARGI- NALSKATT AV INN- TØKU OMANFYRI KR. 400.000,00 Eins og omanfyri nevnt skuldi eisini 50% skatta- markið verið avtikið við aft- urvirkandi kraft fyri tey 15 árini, tað hevur verið í gild- ið. Á tann hátt høvdu hesir somu persónar, sum høvdu drenað virkir og reiðarí end- urfíggjað virkir og reiðarí. Teir eigarar, sum ikki høvdu drenað virkið ella reidarfid, vóru á henda hátt stuðlaðir mest. Landskassin hevði ikki skula goldið klovið oyra til hesa fígging. SKATTAFRÍTT VINNINGSBÝTI UPP TIL 20% Fyri at stuðla teimum, sum hava sett og vilja seta pen- ing í virkir og skip, skuldi vinningsbýtið upp til eitt ávíst % av eginpeninginum verið skattafrítt. Tað, sum var omanfyri hetta mark, skuldi verið skattað sum A- inntøka. Hetta hevði givið teimum, sum settu pening í virkir og skip nakað aftur, og samtíðis givið størri áhuga í yvirskotsvirksemi. MINSTULON TIL STJÓRAR OG REIÐARA! Stjórar og reiðarar skuldu ikki fingið meira enn minstuløn, um virkið ella reidarfid ikki gav yvirskot. TVUNGNA LANDS- KASSAFÍGGING VIÐ STATSGARANTIIÐ! Landsbankin skuldi selt ávísa upphædd av oblika- tiénum til parikurs. Oblika- tiénimar skuldu havt lága rentu og verid statsgaran- teradar. Upphæddin skuldi verið gjørd av góðkendum virðismetarum. Virði á set- húsum skuldi verið grundað á dagsprísin at byggja tílíkt sethús í dag. Partafeløg skuldu verið undantikin tí tvungnu landskassafígging- ini. VINNINGUR VID SØLU AV VIRDIS- BRØVUM SKAL SKATTAST Vinningur sølu av virdis- brøvum skal skattast. Hall vid sølu av virdisbrøvum skal ikki kunna dragst frå f skatti. Her eru nøkur av mongum tiltøkum, sum kundu fingið Føroyar aftur á fótur, men føroyingurin erhelst ikki til meira. Við hávirðing fyri tí, ið gev- ur ødrum av tí, sum hann sjálvur hevur fingið og íkki lønar ilt við illum. Dávur Grunda6 á 1993-tøl Í mid. kr. Åvirkan av lønanækking Uppá: Utten hiisk INNTØKUM!SSUR AV KOMPENSERING Lengjaldingar, ið verða lækkader Danskar lønir sum ikki lækka SPARDAR ÚTREIÐSLUR Landskassuns isnarútreiðslur Lenanútreiðsiur kommunanna Stovnar, brúkarafíggjaðir Arbeiðsloysisskipan Landskassans og kommunanna lønarutr. INNTØKUVØKSTUR Øking | skatti frå 1/2 av partafeløgum 22% Øking | skatti frå firmaum 51% Samlað øking í skatti - Lenarsparing og meirskatt frá vinnuni Nettotap - neyðug meirfiggjan I. Henda talvan hjá landsbankanum vísir avleiðingarnar av einum lønarendurgjaldi uppá 10%. Við teimum givnu fyritreytunum verður fasittið 151 mill. Men hetta talið er ikki rætt, tí ALS verður roknað sum ein „almennur kassi“. Tí skulu 28 mill. leggjast afturat teimum 151. Samb. Annfinn Kallsberg í útvarpinum skuldi lønarlækkingin hjá brúkarafíggjaðum almennum stovnum (telefonverkið v.m.) koma brúkarunum hjá stovnunum til góðar. Tí skulu 23 mill. eisini leggjast afturat. Samlaði kostnaðurin fyri 10% lønarendurgjald verður tiskil 202 mill. kr. Fyri 12% verður kostnaðurin 242 mill. og ikki 180 mill. kr. sum tað hevur verið ført fram. Tá endurgjaldið er komið uppá 20% verður kostnaðurin 400 mill. kr. Landsbankin hevur roknað út, at hvørt nýtt arbeiðspláss gevur kr. 75.000 í beinleiðis og óbeinleiðis skatti. Hetta merkir, tað skulu góð 3.000 nýggj arbeiðspláss til at fáa vega upp ímóti lønarendurgjaldinum uppá 12% og tað skulu góð 5.000 nýggj arbeiðspláss til fyri at vega upp ímóti endurgjaldinum uppá 20%. Tað sæst av omanfyri standandi, at ein bert við sera stórari optimismu kann fáa um!. 1.000 arbeiðspláss tilvega vid 10% lønarlækking. Talið liggur kanska meira realistiskt um!. 300-400 arbeiðspláss, Lv.s. roknast má við einum øktum halli uppá um!. 100 milj. kr. Skal hallið fáast burtur við sparingum, verða tey nýfingnu arbeiðsplássini burtur aftur. Stødan verður ikki lættari, um talan verður um 40% lønarlækking. Tad krevur meira enn 6.000 arb. pláss at fáa tær mistu skattakrónurnar inn aftur. Og sum tað sæst omanfyri, gevur sjálvt ein optimistisk meting ikki meira enn gott 2.000 arb. pláss. Skal hetta hallið burtur, má sparast minst 400 milj. kr á alm. roknskapinum. 2. Hetta er tann einasta metingin sum finst av avleiðingunum av hesum uppskoti. Hon er gjørd av stjóranum fyri Hagstovuni og nøkrum av fremstu arbeiðsgevaraumboðunum í landinum. Teirra meting sigur, at 10% lønarlækking kann hægst geva 1.000, men helst bert 3-400 nýggj arbeiðspláss. Hetta kann geva landskassanum millum 23 og 75 mill. Og í besta fóri kann ein kostnaðarlækking, sum er munandi stórri enn tosað verður um millum samgonguflokkarnar, geva 2.000 arbeiðspláss, sum ins koma at geva 150 mill. í øktum skattum. ||| | Framhald av síðu 7 føroyska landgrunninum, so haldi eg, at Statoil er tað felagið, sum er best fyri at gera hetta arbeidi og eisini skjótast, sigur Vidar Lar- sen. Hann sigur víðari, at Statoil í løtuni bíðar eftir einum útspæli frå føroy- ingum um tann komandi oljupolitikkin. Boringin kann byrja i 1997 Nær halda Statoil- fólkini, at oljuboring kann byrja við Føroyar! Svein Larsen, stjóri hjá Statoil í Danmark: — Eg havi skilt, at tit ætla at hava eina undirgrundarlóg lidna á sumri 1996. Siga vit so at tit fara undir eina útboðs- rundu tá, so ber til at fara undir boring í 1997. Van- liga plagar ein at siga, at boring kann byrja umleið eitt hálvt ár eftir, at ein hevur fingið lisens. Men sjálvandi skulu ger- ast nógvar kanningar áð- renn og her verður ser- stakliga hugsað um meira någreiniligar seismiskar kanningar. Hetta sum á fakmáli verður kallað 3D — Statoil er tilreiðar. Eg haldi íkki vit eru ov bjartskygdir, at tað fara at verða gjørdar fleiri boringar við Føroyar áðrenn ár 2000. Hví júst Statoil er so hugað fyri at vera við til at kanna féroyska gkið, spurdu vit Svein Larsen. — Tað er við sjálvt tí av- markaðu vitan vit hava um Føroyar, so halda vit at møgulleiki er at finna olju vid Føroyar. Hvussu ber tað til, at tað er Statoil í Danmark, sum hevur Føroyar sum ar- beidsøki og ikki Statoil í Noregi? — Vit hala tað verða mest praktiskt at lata ábyrgdina av arbeiði í føroyskum øki at liggja á donsku skriv- stovuni. Tað er eisini nát- túrligt, tá hugsað verður um, at føroyska undir- lin varð yvinikin fyri ikki so langari tíð síðan, sigur hann. Svein Larsen vísir eisini á ta sannroynd, at tað í avtaluni millum Føroyar og Danmark um yvirtøku av undirgrundini stendur, at donsk feløg skulu verda brúkt í samband við olju- leiting og framleiðslu, um hesi eru kappingarfør. Stat- oil í Danmark er eitt danskt felag. Tvs. at tað tá kemir undir somu avtalu. Hann sigur annars, at Statoil, hóast tað er norskt, at ad leggur stóran dent á at veraeitt norðurlendskt olju- felag. Men hvussu metir hann møguleikan at finna olju við Føroyar? — Hann er góður. Ein kann í hvussu er siga, at higartil hava vit ikki funnið nakra orsøk til ikki at halda, at tað er olja við Føroyar. Tað at BP hevur funnið olju vestanfyri Hetland styrkir hesa stóðu