leygardagur 27. august 1994síða 12

Síða 12 Nr. 162 — 27. AUGUST 1994 Tíðindablaðið CD Nyttuleysar umberingar ella ivingarsamar fordeilingar, (velst um eygað sum sær), av ti figgjarligu orku sum lógarbundið er, at logtingsfíggjarlógin skal dekka, eru nú í landsins stoðu, til fánýtis, og vera als íkki toldar longur. Hetta vilja Vit arbeidstøku gera vart við Tí venda vit okkum til sam- ráðingarbólkarnar, ið nú sita og stríðast við at fáa eina samgongu til høldar við Edmundi Joensen løgtings- manni sum samráðingar- leiðara. Og gera vart við at góðtiknar vera ikki fleiri umberingar fyri at landsins politikarar lata ein bólk av samfelagsborgarum, tey ið eru gjórd arbeiðsleys bera avleiðingarnar av Føroya- lands bankarotti og at sam- felag Føroya nú liggur í skeljasori. Vit góðtaka heldur ikki at lurta ikki verður eftir frá- greiðingini úr Danska Stats- ministeriinum, Harra Lars Thybjerg, id umsitur Før- oysk mål f Statsministeri- inum er ógvuliga greiður í síni útleggjan viðvíkjandi problematikkinum um fígg- ing av arbeiðsloysisskip- anini, og greiddi hann víðari frá hesum viðvíkjandi. At blokstuðulin úr Danska Statskassanum til Føroyar, millum annað er til fígging av eitt nú ar- beiðsloysisstuðuli til tey ið gerast arbeiðstók, saman um tikið til fígging av sam- felagnum, víðari segði Lars Thybjerg, at tað er heima- stýrið, ið hevur ábyrgdina av at fordeila blokstuðulin í tí føroyska samfelagnum. Vit arbeidstøku góðtaka bara ikki longur umbering- arnar hjá okkara heimastýri, fyri at skúgva tey arbeiðs- tóku út úr samfelagnum. Vit góðtaka ikki fordeilingar- politikkin hjá okkara heimastýri, sum bestla = leggur tann stuðul, vit ar- beidstøku eiga sum borg- arar í landinum, og sum er rættur okkara at fáa. Umberingar eru til fá- nýtis, og vera ikki góðtiknar um tómar landskassar, og at landskassin framman undan hevur so nógvar lóg- arbundnar skyldur?? ið skulu fíggjast, so ikki er fígging eftir til arbeiðsloys- isskipanina á løgtingsfiggj- arlógini. Er tað ikki at ríða heldur niðarliga at heimastýrið hjá okkum sjálvum, mótvegis øllum ødrum regeringum brýtur samtyktir og til síðis- setur rættingi, fólk eiga. Hvat gevur heimastýr- inum í Føroyum rætt til at stýra og forvalta annars- leiðis enn í ødrum lond- um?? Hendan stýring ið heima- stýrið hevur nýtt og fram- vegis nýtir mótvegis teim- um arbeidstøku, er ikki ein stýring har tað kann verða talan um, at meta um, tað er als eingin vurderingssak sum heimastýrið skal vur- dera um nú peningur skal setast av ella ikki. Punkt 1. fíggjarlógin hevur nú sum er stórt hall. Punkt 2. fíggjarlógin hevur í mong ár havt stórt hall, hóast tá ikki hevur verið talan um stuðul til nakra arbeiðsloysisskipan, tá fíggjarlógin ongantíð hevur røkt skyldur sínar á hesum øki. Punkt 3. stuðul til arbeiðs- tók er lógarbundin skylda, og viðtikin á Føroya Løgtingi hin 15. juni 1967 og undirskriv- ad av tåverandi løg- manni Petur Mohr Dam sála. Punkt 4. LAGTINGSLOY Om undersøgelse og iværksættelse af en arbejdsløshedsforsikring. I overensstemmelse med vedtagelse af Færøernes lagting stadfæster og kundgør lagmand følg- ende lagtingslov: $1. Det pálægges lands- styret at anmode ud- valget, der blev nedsat i henhold til lagtingslov nr. 18 af 26. april 1965 at undersøge sagen om folkepension, om tillige at undersøge samt til- rettelægge bestemmel- ser om en arbejdsløs- hedsforsikring. Udvalget afgiver be- tænkning samt indstil- ling til landsstyret. $2. Udvalget beføjes til at antage kyndig og anden assistance. Udgifterne, der er forbundet med udvalgsarbejdet, afhold- es af landskassen. $ 3. Denne lov træder i kraft straks. Tórshavn, 15. juni 1967 P.M. Dam løgmadur S. Petersen Punkt 5. Í 1970 fór so ar- beidsloysisgrunnur ar- beidarafelag so f gongd og pening fingu feløgini av fíggjarlógini frå 1970 til og vid 1991, og út- goldnar eru umleið 8 mill. kr. Í so mong ár hevur Føroya Løgting og okkara polit- ikkarar so snúð sær undan hesi lógarbundnu skyldu síni. Vert er at komandi heimastýri hevur hetta í huga nú nýggja fíggjarlógin verður smíðað. Sum samfelagsborgarar í yvirdimensioneraða sam- felagnum Føroyar, krevja og eiga vit arbeidstøku okk- ara lut av fíggingini ið er at reka samfelagið Føroyar við EIN MANNARÆTTUR ER AT HAVA EITT ARBEIÐI Henda rættin eru vit ein stór fjøld, ið hava mist. Or- søkina til hesi mistu rættindi okkara hevur politiska stýr- ingin av føroyska samfel- agnum tikið frá okkum, um- framt grundarlagið fyri at lívbjarga sær. Og skal tann politiska stýringin so nú fara at kenna sínar skyldur, mótvegis hes- um bólki av samfelagsborg- arum. Tað er rættindi teirra ar- beidstøku at vera tryggjað manssømiligt lívsgrund- arlag, inntil fólk aftur kunna koma í lønandi vinnu. VIT KREVJA AT VERA HOYRD NÚ Avleiðingarnar av mangl- andi ábyrgdarkenslu og skeivum fordeilingspolit- ikki, ómoralskum dispositi- ónum og kraddaralyndi, umframt at vurderingsbe- grebini hjá politikarunum hava verið skilaleys, eru nú so katastrofalar og serstak- liga fyri tann bólkin av Føroya fólki, tey arbeiðs- tóku, sum eru útvald til at avrættast sum samfelags- borgarar í hesum landi og sum í dýra dómi skulu bera sviðan av sundursoraða samfelagnum. Alt ímeðan menn í ræma álvara sita í vikuvís og sam- ráðast um, hvussu teir skulu fáa stuðul til ein bólk av fóroyafólki, sum hevur spekulerað í landskassa- stuðli, og sum nú aftur skal stuðlast við almanna stuðli. Hetta stuðulsuppskot man falla mongum fyri hjarta og má tykjast fjøldini moralskt forkastiligt. Havandi í huga at hesin forsorgar almannastuðul til vinnulívsfólk ikki er lóg- arbundin, og langt minni lógarheimild fyri, uttan so at lóg verður smíðað, id enn einaferð skal gera tað til eina skilagóða sjálvfylgju at privata vinnulívið skal reka privata vinnu sína í lands- kassanum. Jú vinnulívs- flokkurin verpir eitt gullegg fyri og annað eftir Gull- eggið í rópast MVG skuldi á sinni loysa samfelags- trupulleikarnar, nú er so aftur vorpið gullegg, og eins og tað fyrra, til frama fyri alt samfelagið íroknað tey arbeidstøku og landskassan Men hetta síðsta gullegg- ið ger so tað at innstala- tíónirnar av landskassa- slangunum aftur kunnu monterast, og opnar tann møguleika at somu vinnu- rekandi, um man kann kalla tað so, halda á fram sum størsta almannaklientar her á landi, uttan at uppfylla ella lúka treytirnar í lógini um almennan stuðul, tá lógin fyri at fáa almannastuðul sigur, at tå skal eingin føst ogn eigast ella peningur á bók. Men samráðingarmenn latast at hava høvudbryggj hesum viðvíkjandi og lóg- arheimildir fyri slíkum upp- áhittum, at hugsa sær at danskarar fara at góðtaka slíkar phylosofiir, er ønske- tænkning, at hugsa sær at studul nå skal latast kiosk- um og pylsuvognum, bara tað eitur arbeidsgevari skal uppibera rættin til almennan landskassastudul ella ein form fyri forsnrgarstuðli frå landinum, sum framman undan sigst vera á ørmindarhåsi. Tí við hes- um síðsta gullegginum skal samfelagið jú vera við at forsyrgja at vinnurekandi fáa stuðul frá tí almenna til teirra privata rakstur av ein- um hverjum, og hvar er garantiin hjá heimastýrinum at hetta fer at útvega fleiri arbeidsplåss??? Vit meta henda politiska fordeilingarpolitikkin = at vera moralskt forkastiligt. Frammfysni, sjålvtøku mentanin hjá ávísum politiskum floksidiologum má nú halda uppat at av- fólka Føroyar, meira enn nú longu er farið avstað. Nú fer at vera tosað nóg mikið fyri deyvum oyrum og sál- arligum vannførum fólkum, id spæla politikk. Nú vilja vit arbeidstøku vera tikin f ålvara. Vit krevja at heimastýrið skal uppfylla sinar skyldur yvirfyri teim- um arbeidstøku, vid at seta figging av til arbeidsloys- isskipanina á løgtingsfiggj- arlógini sum í tí Danska kongaríkinum er ein lógar- bundin skylda, og at end- urskoða og broyta misfostr- ið av verandi ALS skipan, ið bert er eitt eiti, ein koddi fyri samvitskubit hjá polit- ikarum og fakfelagsboss- um. Rættin eiga arbeidstøk f Føroyum til somu borgar- ligu livilfkindi sum f restini av tf danska kongarfkinum, so leingi vit eru f rikisfel- agsskapi vid Danmark. Vert er at samrådingar- nevndin vid Harra Edmund Joensen, løgtingsmanni og formanni Sambandsfloksins á odda, hevur í huga, at eingin serføroysk lóg er smíðað, ið sigur at arbeiðs- leysir føroyingar skulu still- ast annarsleiðis og verri, enn arbeiðsleysir danskarar, innan ríksifelagsskapin og als eingin donsk lóg diskri- minerar arbeiðsleysar før- oyingar heldur So inntil nú, dagin í dag, er tað bara okkara egna løg- ting og fólkavaldu politik- arar, sum diskriminera ar- beidsleysar føroyingar, síta teimum teirra rættindi, og driva føroyingar år Føroy- um. Um eitt nå vinnurekandi og fólkafloksidiologar bara meta seg at hava til sín sjálvan, egið forbrúk, hava aðrar loysnir, og aðrar áskoðanir innan mangt og hvat, hvat og hvussu sam- felagið skal skipast, enn hinir samráðingarpartarnir, so reingist ikki tann rætt- arbundni veruleiki á arbeið- aramálsgkinum, og tær lóg- ir, ið eru galdandi í danska kongaríkinum. Og so leingi eingin før- oysk lóg finnist, sum sigur annað á økinum, so er tað ríkislógin sum er galdandi eisini í Føroyum og tað 6an- sæð, um føroyingar hava yvirtikid målsøkid. Og um neyðugt verður at avgera við ein dómsrætt hvar ein dómsrættur verður at greiða um hvat heimild okkara politiski myndug- leiki hevur at tileinkisgera lógarbundnar skyldur, og við maktmisnýtslu at køva og tiga burtur avleidingar- nar av teirra førda politikki, fyri síðan at leggja byrð- arnar á fólkið, ið arbeiðs- leys og flýggjandi undan mistum lívsgrundarlagi verða drivin av landinum, tí yvirdimensioneraða sam- felag, ið Føroyar skal koyra víðari so ella so og um nak- ar, so verður eftir her ella ongin at gera nýtslu av her- ligheitunum og ørskapinum ið her hevur funnið stað. Nú má so annað skinn takast um bak, og tingini setast í rætta perspektiv. - Royndir úr øðrum lond- um hoyra vit um dagliga, hvussu fólk reagera tá tey vera kúgaði. Føroyingar eru sera tolin av lyndi, men íkki kann dyljast sum mansmorð at harðskapur, misnýtsla av ymiskum slag, er við at gera seg galdandi, eisini í okkara lítla samfelag, sum fylgja av máttloysi, vónloysi, og tørvandi = økonomiskum grundarlagi fyri at uppi- halda sær og sínum, og skaffa til lívsins mest neyð- uga fyri at yvirliva í væl- ferðarsamfelagnum Føroy- ar. Tit mugu til at skilja, at hetta ikki longur kann góð- takast í sátt og semju. Ein broyting hevur skund, um vit so hava nakað ella einki landsstyri, so hava vit løg- ting ið kann og hevur skyldu til at grípa inn nú: Løg- tingið hevur misrøkt hetta mál í alt ov mong ár og snúð sær undan skyldum sínum á hesum øki. Um løgtingid ikki nú fer til verka, er ivingarsamt um Føroyum rætt longur nýtist Løgting ella Landsstýri í framtíðini Hevur eitt avfólka sam- felag við so stórari fjøld av niðurundir komnum fólki nakra framtíð. Vinarliga Vegna arbeiðstók í Føroyum Sofus Hansen Lidin, 410 Kollafjørdur