leygardagur 3. september 1994síða 10

Í jalurin Síða 10 Nr. 167 — 3. SEPTEMBER 1994 Tíðindablaðið [ sosialurin | Hugsa teg um — áðrenn tú talar, Bjørn á Heygum! Fyri tey, sum gleddust um frálíka valúrslitið hjá nýggju stjórnuni á sam- bandshimmalinum, Bjørn á Heygum, og fyri øll onn- ur við, mundi tað kennast sum at fáa våtan vøtt í andlitið, tá hesin politik- arin herfyri gjørdi burtur av sær í tveimum sam- rødum í Dimmalætting um marknatrætuna vid bretar. Og hesi gjørdust sætt at siga óttafull, tå tey nú um dagarnar sóu, hvat “helst" sami tingmaður hevur fingið við í samgongu- skjalið um júst markna- trætuna við bretar. Skal eg vera ærligur, so teljist eg ikki millum teirra, sum fegnaðist um umrødda valsigur, hóast eg innast inni hevði vónað, at okkurt gott fór at spyrjast burtur úr einum heilt nýggjum tingmanni, sum hevur markerað seg nógv í fjólmiðlunum, um hvat er rætt og hvat er skeivt, um hvønn politikk hetta landið eigur at reka í framtíðini. Men tó skal eg ynskja Bjørn á Heygum tillukku við tí flotta úrs- litinum. Tá tað er sagt, so fari eg at heita á hann um at ansa sær, tá hann stígur fram í fjólmiðlunum og úttalar seg so avgjørdur um eitt so týðandi og álvarsligt sum sum marknatrætuna við bretar. Sum juristur og sum tann, ið aftur og aftur hevur havt peikifingurin á lofti, tá tað galt um at vísa á skeivleikar og mistøk onnur hava gjørt, so átti hann eisini at havt ansað sær ikki at detta í somu grøv sum onnur undan honum, onnur, sum hvgrja ferð tey høvdu høvi at siga sína hugsan, hildu seg vita alt og hava einastu loysn upp á eitt og annað mál - uttan tó at hava sett seg inn í aktuellu sakina. Illa umhugsað Tað, sum hevur fingið meg at tríva í pennin, eru sera avgjørdu og marg- háttilgu fyri ikki at siga katastrofalu úttalilsini hjá Bjórn á Heygum í Dimmalætting um mark- natrætuna við bretar. Utt- alilsi hansara bera ikki boð um ein serliga upplýstan og skilagóðan politikara, tí tey eru illa umhugsað og tíkin úr leysari luft. Tey minna alt ov nógv um vanligt politikarasnakk, tá hetta ikki byggir á kunnleika ella umhugsan. Hetta eigur ein kanska at bera yvir við, tí maðurin er jú nýggjur og má hava loyvi til at traðka sínar barnskógvar í politikki, áðrenn hann er nóg búgv- in. Eg haldi tó ikki, at ein nýggjur og komandi polit- ikari - sum er valdur upp á at vísa á skeivleikar hjá ødrum - kann loyva sær at gera so fatalar brølarar, sum hann hevur gjørt í umrødda máli. Tí tað Bjórn á Heygum nemur við er einki minni enn eitt tað mest álvarsama málið fyri føroyingar í dag og kanska ikki minst í næstu framtíð, eitt mál, sum politikarar tiskil eiga at handfara við størsta var- semi og umhugsni. Eitt mál, sum eingin føroyskur politikari hevur loyvi til at misbrúka ella brúka í síni egnu politisku propa- gandu. Hetta átti eisini nettup at verið tráð við tann leiklut, sum júst Bjørn á Heygum hevur ——— Dimmalætting - Vit kunnu ikki lata okkum verandi atgerð- arloysi lynda, tí orsekin til at bretar vilja drála í samráðingunum um miðlinjuna og sam- fram stundis hava skund at flyta oljuboripallar at okkara fiskimarki, er, at teir vilja standa sterkari í krøvum sín- um at flyta markið inn um midlinjuna um málið endar í Haag. Tí tá siga teir hava segulig rættindi, sigur Bjørn á Heygum, advokatur og løgtingsmadur halda saman munn etar økja oljuvirksemi sítt eint sunnan fyri føroyska ómarkið í stórum. Sam- undis eru tngingar í pngd á embættismanna tig; millum Feroyar/Dan hark og Bretland um mid una. Nógvir føroyingar liga teir. sum eru åhug Tilætlað aðir fyri oljuidnadi - fýlast á, at einki ítekiligt hendir í hesum samráðingum, so vit vita hvar vit standa tá ná greiniligar kanningar av møguligum oljutilfeingi i undirgrundini skulu fara - Bara athalda munn og lata standa til uttan at nakað eine sum helst hendir, kann ikki vera mannagongdin Naggatódn er komin i sam- ráðingarnar. At tað er við vilja, at bretar vilja dråla, skal eg ikki siga, men tað tykist so, sigur hann At bretar hava so stóran Viðmerking | Jan Miller, blaðstjóri skrivar: : åtikid sær i føroyskum politikki, nevniliga at nú skal reinfør, sakligheit og umhugsni vera grundar- steinarnir i ti politiska livinum her å landi. Knivin i ryggin å samrådingarnevnd Hvør er so tann illa um- hugsadi brølarin, sum Bjørn á Heygum hevur gjørt seg sekan i, nå hann Nú mugu politikarar taka sær um reiggj í miðlinjuspurninginum skund a' etablera seg við boripallum tætt at mark mum og ikki vilja koma við einum endaligum uppskot: um semju samstundis sum einki hendir hjá okkum kann tykjast sum eitt til ætlað lið hjá teimum í Haag Bjorn á Heygum. løg frødingur og legtingsmað- ur, heldur, at vit ikki kunnu liva við hesum atgerðar- loysi og mælir til, at málið nú verður tikid upp á einum hægri politiskum stødi til tess at fáa glid á Armi Olafs son, sum er formaður í fer oysku/donsku samráðing arneyndini hevur biðið okk um geva tol og við SvF í fjør - biðið okkum i samrødu Á og halda royndunum at standa sterk an í kravinum um at fáa linjuna inn um miðlinjuna móti okkum um málið endar við altjóða dómstólin Grundgevingar breta eru. at Feroyar eru eitt lítið alt fyri eitt krevja málið inn fyri dómstólin i Haag. Kortini, vit hava, eru, at tað altjóða vanliga er vidurkent, at mið- linjan er mark millum sjálvsteðugar statir, bæði hvat vid- víkur fiskimarki og undirgrund. Eingin munur er á hes- um. Tað skulu heilt serligar grundir til at krevja eitt ødr- — vísi mark galdandi fyri undirgrund enn fyri fiskimark Politiska sveinaroyndin hjá Bjórn á Heygum. Hon boðar ikki frá góðum traðkar sínar barnaskógvar í fóroyskum politikki! Jú maðurin hevur fyri tað fyrsta alment lagt seg út í tær so týðandi sam- ráðingarnar við bretar, sum embætisfólk eftir besta førimuni og sannfør- ing royna at føra og royna at fáa sum frægast burtur úr fyri Føroya land og fólk. Bjørn á Heygum hevur Miele Onki er betri enn at turka úti Tað passar, men í Føroyum er kk; atiå tern. Miele turki- trumlan er nr. 1 oyggjasamfelag og at teir eru eitt størn samfelag, id er partur av meginlandinum, og at lað tessvegna er nátúr ligt, at teir fáa ein stærri bíta Men eg haldi hatta argu mentið vera heilt burturvid Miðlinjuprinsippið má vera galdandi millum sjálvsteð- ugar státir. Um tú gert eina samanbering. skuldu Fer oyar havt eina líka góðan status fólkarættarliga sum Hetland, bæði við atliti til ; vídd og fólkata! o.atl Bret ar hava ongan rætt at gera ; hetta ul ein geografiskan spurning millum tær lítlu Feroyar og tað stóra Bret ; land Tað er markið millum tey landagkini, sum liggja nærmast hverjum ødrum, Hetland og Føroyar, vit tala um, sigur Bjørn á Heygum Atgerðarloysið ger okk um veikari, um málið seinni endar í Haag Tá kunnu bretar altíð skjóta seg undir, at teir í longn tíð hava havt virksemi á ekinum og tess vegna søgulig rættindi at fáa krøv síni eftirlíkað at fáa meira enn teir hava rætt til få Altjóða viðurkent Bjørn á Heygum sigur, at spyrst eingin semja nú, eiga føroyingar alt fyri em krevja málið inn fyri dóm: stólin í Haag Kortini, vit hava, eru, at tað altjóða vanliga er viður kent, at miðlinjan er mark millum sjålvstødugar statir, mt Demi ins bæði hvat vidvikur fiski marki og undirgrund. Eing m munur er å hesum. Tad skulu heilt serligar grundir tl at krevja eitt eðrvísi mark galdandi fyri undir grund enn fyri fiskimark, sigur Bjørn á Heygum við sínum úttalilsum í Dimmalætting (sum verða staðfest í samgonguskjal- inum) klárt og greitt boðað bretum frá, at eitt komandi landsstýri - hvør veit, har møguliga sami Bjørn á Heygum kemur at umsita hetta målsøki - ætlar sær ikki at víkja ein tumma frá miðlinjumark- inum. Vilja bretar ikki góðtaka hetta, so fara vit til Haag við málinum sigur bragdligur og avgjørdur. Hetta er fyri so vitt ein ærlig og greid støda at taka. Og hesa hava eisini vit ført fram í fleiri oddagreinum. Men eitt er hvat blød skriva í odda- greinum. Eitt annað er, hvat ein hin fremsti polit- ikarin í Føroyum í dag åttalar seg um alment um eitt so ålvarsligt mål. Bjørn á Heygum veit ella átti at vitað, hvussu við- kvamt hetta málið er, og hvussu umráðandi tað er at lata tey fólk, sum nú einaferð vald eru at samráðast fáa arbeiðsfrið og ikki seta teimum forðingar í vegin. Nú bráddliga at skerpa tónan og almannakunngera komandi landsstýrisins politikk við og slætt at erklera bretum "kriggj” ber ikki boð um ein pol- itíkara, sum ikki arbeiðir við umhugsni og skili. Í samgonguskjal Eitt eru úttalilsi hansara í Dimmalætting, men tað sum kann tykjast uppaftur meira legið og óbúgvið er, at hesin sami Bjørn á Heygum (hetta er ein giting) trumfar igjøgnum at fáa felt niður í eitt alment samgonguskjal, at nú skulu bretar bara halda seg í skinninum. Føroy- ingar ætla sær at halda fast um fiskimark sum und- irgrundarmark. Og hvussu ber tad til, at eingin av hinum f samgonguna hev- ur rópt varskóg, tå hesi orðini vórðu feld niður í samgonguskjalið. Heldur góða enn skjóta loysn Alvaratos Bjørn á Heyg- um: hevði tað ikki verið meira skilagott, um lands- stýrið fór stillisliga við hurðunum og gav okkara samráðingarmonnum frið til at halda fram við samráðingunum! Setn- ingurin hjá verandi for- manni í nevndini, Árna Olafsyni hevur verið at fáa Føroyum eitt gott úrslit. Til tess at røkka hesum hevur hann roynt at halda fast um miðlinjuprinsippið - sum eitt útgangspunkt sjálvandi - men vil tú hava eina samráðingar- loysn í ein trætu millum tveir partar, so verður tú noyddur at lora nakað. Spurningurin er bara hvussu nógv. Og tað er hetta samráðst verður um. Tá samgongan avmarkar samráðingarheimildina hjá nevndini við alment at boða frá, at vikið verður ikki frá miðlinjuprinsipp- inum, tá hevur samgongan eisini í veruleikanum lagt lokið á víðari samráðingar, og bretar síggja tí einastu loysnina at vera at fara til dómstólin í Haag. Vandamikil kúvending Og tað er í veruleikanum hetta Bjørn á Heygum, talsmaður samgongunnar í marknaspurninginum, mælir til. Eftir mínum tykki ein so stór kú- vending í málinum, at vit mugu vóna, at Bjørn á Heygum og hansara sam- gongumenn hava hugsað um møguligu avleiðingar- nar av hesum. Hevur tú í heila tikið hugsað um, hverjar avleiðingar hetta kann fáa fyri Feroyar, Bjørn á Heygum! Tá tú mælir til eitt so kol- veltandi stig, so má tað vera tí, at tú er vísur í, at vit tá fáa eitt betri úrslit enn vit kunnu fáa vit samráðingunum hjá Árna Olafsyni. Nú er tað avmarkað, hvat eg veit í hesum stóra máli, men eg havi so sum journalistur roynt at fylgja við málinum og kunna meg við tað so frægt hetta hevur verið møguligt. Men eg eri ikki politikari. Eg havi sum so onga ávirkan á, antin vit eiga at samráða okkum til eina loysn ella fara til dómstólin eftir henni. Hvussu nógv hevur tú kunnað teg við mál- ið Bjarn á Heygum? Mín spurningur til tín