mikudagur 12. oktober 1994síða 12

Síða 12 Nr. 194 — 12. OKTOBER 1994 Fólkatingsvalið '94 — eitt afturstig fyri Føroyar?! Fólkatingsvalið hesuferð Føroyar, kanska heldur gjørdist eitt afturstig fyri tvørturim6ti. | Føroyar og føroyska á- Ístaðin fyri at brúka | | hetta valdið til at fremja eitt konstruktivt sam- | arbeiði millum Danmark og Føroyar, so hava okk- | ara fólkavaldu umboð | brúkt fólkatingssessin til at seta ein kíla ímillum danskt/føroyskt sam- skifti. Danir hava í mong ár hildið hondina yvir nógv- um av tí skilaloysi, sum fyrifórst í Løgtinginum, av ótta fyri at missa akkurát hesa 90. atkvød- una. Nú verður annað skil. virkan á danskan politikk mótvegis Føroyum. Sjålvt um flestøll halda, at okkara føroysku um- boð í Fólkatinginum ikki hava nógv at siga, so hava tey kortini havt eitt sindur av ávirkan tey seinastu nógvu árini. Hvussu ofta var Óli Breckmann ikki 90. maðurin undir borgarligu stjórnunum í '80unum, ella Atli Dam undir javn- aðarstjórnum? Ikki tí, at hetta hevur givið serlig úrslit fyri Í Hesaferð hava føroyingar valt tvey borgarlig um- boð, sum als onga ávirk- an fara at fáa á eina kom- | andi S-R-CD minniluta- stjórn. Og ikki nokk við tí — annar er loysingar- maður og hin sambands- maður. I Føroyum er rákið far- id til høgru, medan tad i Danmark er farid til vinstru. Hetta kann bara merkja, at vit fara at fáa minni ávirkan tey kom- andi árini. Hvat í allari víðu verð skulu vit so brúka fólka- tingsumboðanina til? Tað mátti í dag verið meira átrokandi enn nakrantíð, | at vit brúka okkara fólka- tingsumboðan til at fremja føroysk áhugamál. Tí kundi tað verið neyð- ugt at broytt ta føroysku umboðanina á Fólkatingi, soleiðis at tað verður før- oyskur politikkur sum heild, og ikki tilvild, sum avger, hvussu stóra á- virkan vit hava á førda politikkin. Hetta kundi Ld. verið gjørt við, at fóroysku um- boðini ikki verða knýtt at | Tíðindablaðið GL teimum donsku flokkun- um í málum, sum snúgva seg um føroysk vidur- skifti, ella enn betri, um føroysku umbodini ikki verða vald eftir politisk- um liti, men eftir evnum til at verja føroysk áhuga- mál. Hetta kundi kanska verið gjørt soleiðis, at Løgtingid velur tvey politiskt óheft umboð í staðin fyri, at foroyski veljarin skal avgera, hvørjum vongi umboðini skulu atkvøda saman við í Fólkatinginum. Á tann háu sleppa vit undan at hava ov stóra ávirkan á mál, sum ikki viðkoma okkum, t.v.s. donsk innanhýsis viðurskifti. Nógvir eru møgulcik- arnir, men tað kemur neyvan nøkur broyting í bræði. So nú hava vit bara Daniel Jacob Hau- gaard at verja føroysk áhugamál tá á stendur. Hetta vóru bert nakrar hugleiðingar um eitt val, sum nokk ikki fer at broyta lívið hjá mær nógv. Uttan á einum øki — frá nú fari eg at hyggja at >Folkestyret arbejder<, fyri at síggja hofnarrin in action. Annika Joensen ÉT Fiskavirking 1994: »Vil ikki geykurin syngja, so drep hann« Japanarar lýsa ofta góðu úrslit teirra í vinnulivinum vid hesari mynd: Fram til umleið 1550 æt tað í Japan: »Vilikki geykurin syngja, so drep hann!< (geykurin tå í týdninginum arbeiðarin ). Aftan á miðjuna av 16. øld og fram til uml. ár 1700 æt tað: >Vil ikki geykurin syngja, so hótta og lokka hann at syngja!< Hesin leiðslu- háttur byggir á ta áskoðan at arbeiðarin í veruleikanum ikki tímir at ar- beiða. Ti er neyðugt við strangum eftirliti tvinnað saman við freist- ingum' (eslið og gularótin). Hetta er sum kunnugt eisini vanliga áskoð- anin flest alla staðni í Vesturheiminum í dag, har alt sum eitur "kenslur" í vinnulívinum er bannlýst. Aftan á uml. år 1700 kom ordatakid at eita: >Vil ikki geykurin syngja, latum okkum leggja viðurskiftini so til rættis, at hann fer at syngja av sær sjálvum!< Eg kom at hugsa um hesa lýsing (nærri umrødd í 2. parti í bóklinginum >Japan 1983<) nú tey 'småu høvd- ini' av álvara eru byrjað at rulla í Fiskavirking og somuleiðis um hvussu Bjarti Mohr, tá Fiskavirk- ing varð stovnað, legði ser- ligan dent á tann stóra tydning tað hevði fyri eitt gott úrslit, at vit nú eins og japanarar ásannaðu, at gll virkir høvdu sína serstøku "virkissál'. Fyrimynd hans- ara var her ein av risafyri- tøkunum í Japan, ja, ja- panskur = vinnupoliukkur yvirhøvur. Eitt gloymdi hann tó at nevna í hesum sambandi. Tað vóru tey trý japonsku orðafellini, ið kanska meira enn nakað annað mynda ja- ponsku 'fólkasálina', júst tå tað snýr seg um vinnulívið. Hesi ljóða: Lukka er at hava arbeiði tú kanst fremja so leingi tú livir. Tað daprasta, ið kann fyrifarast tær, er at hava eina útbúgving, men ongan mannakærleika. Einsemi er at hava einki arbeiði. Ella í einum setningi: »Gevur tå kenslum menn- iskjans ans, so blomstrar tyritøkan. At leiðsluhugburðurin — »kemiurin« — hjå Fiskavirk- ing ikki er i samljóð vid nevndu orðafelli ivast neyv- an nakar í í dag. Har tykist enn bert ein lóg at vera gald- andi: >Vil ikki geykurin syngja, so drep hann!< Vit frætta at í figgjarætl- anini fyri í ár hevði Fiska- virking roknað við einum vinningi áðrenn avskriv- ingar uppá 14,6 mió. kr. fyrra hálvárið. Køldu rokn- skapartølini sýna tó eitt hall uppá eina slaka mió. kr. (áðrenn rentur og avskriv- ingar!), hóast sølan/inntøk- umar í tíðarskeiðnum hækkaðu við ikki minni enn 26%. Ella er tað kanska skeivt at síga "hóast" her? — Atti eg her heldur at Sagt: >Vegna eina søluhækking uppá 26%, varð úrsliuð í mun til fíggjarætlanina 15,5 mió. kr. verri enn mett? Alt bendir jú á, at jú meiri fiskur, ið verður virkaður, jú stórri verður hallið hjá Fiskavirking. Stak vánaliga úrslitið hev- ir sambært Fiskavirking sína orsøk m.a. i: — at svartkalvin verður skorin við hond (!!!) — rindaðan yvirpris fyri fiskin vegna prískapping - studningurin er avtikin — 30% av fiskinum fer 6- virkaður av landinum. Fyri at taka hetta seinasta fyrst: Vísa ikki júst rokn- skapartølini, at varð allur fiskurin landaður til Fiska- virking, so hevði hallid helst verið samsvarandi hægri? Formaðurin í fiskivinnu- neyndini, Henrik Old, bar í hvussu so er ótta fyri hesum í samrødu við útvarpið 6. okt. Oli Jacobsen, lands- stýrismaður, nýtir í Dimma- "Vil ikki geykurin syngja, >, so drep hann'"" ÆT | lætting 7. okt. so hørd orð sum 'idiotar um menn, sum keypa fisk fyri ein prís teir vita gevur hall. Royndi vinnulívsmaðurin — nú løg- tingsmaðurin Jákup Joen- sen sigur í sama blað, at Fiskavirking brúkar pen- ingin upp vid at 'fesja' fiskin aftur og fram so hann ikki verður etandi. Í Íbsen-sjónleikinum „Peer Gynt< verður norska 'félkasålin' dyggiliga lýst. Her verður høvudspersn- urin Peer m.a. vitni til at ein ungur maður, ið ikki vil fara í kriggj, høggur ein fingur av fyri at sleppa undan her- tænastu. Tá letur í Peer: > At hugsa tað, ynskja tað, ja, vilja tað eisini, men fremja tað? — Nei, tað skilji eg ikki!< Henrik, Óli og Jákup: Fiskivinnuføroyar hava álit á tykkara kunnleika rr im. og royndum og eru samdir við tykkum i, at tað valdar skelkandi ódugnaskapur í fyrisiungifi hjá Fiska- virking, og at nú má veru- lig broyting fremjast, skal ikki vinnan øll sum hon er fara fullkomuliga umkoll og Føroyar avtoft- ast. Tit hava maktina og myndugleikan. Sýnið nú eisini í verki, at tit eru av øðrum bergi brotnir enn gjánkaligi Peer Gynt — at tit ikki bert 'vilja tað', men eisini fremja í verki tey til- tk, ið eru neyðug, so 'geykurin' aftur fær um- stødur og møgulcikar til at byrja at syngja av sær sjålvum. At tað er lættari sagt enn gjørt — veit eingin betur enn >>