leygardagur 22. oktober 1994síða 15

Tíðindablaðið [ sosialurin | Nr. 202 — 22. OKTOBER 1994 Sida 15 - = oo = dt 550 millionir altið ST rundar hálva old næsta ár Alheims felagsskapur- in Sameindu Tjóðir fyllir mánadagin 24. oktober 49 ár „og verður longu nú av øllum alvi arbeitt við at fyrireika runda fødingardagin, ið er um eitt ár. Millum annað verð- ur arbeitt við einum sjónvarpsfilmi við heit- inum >You and the United Nations<, ið ætlandi skal verða lið- ugur áðrenn 50 ára fødingardagin. Filmurin skal í høv- uðsheitum snúgva seg um virksemi ST's ta fyrstu hålvu øldina, og verður millum annað arbeitt við í filminum at hava samrødur við fólk, ið fylla 50 ár sama dag sum ST og hava havt tilknýti ul ST eitt tidarskeid i livi sinum. Skuldi onkur føroy- ingur verið í tí hepnu stóðu at uppfylla hesa einføldu treyt, kunnu vit her geva adress- una, tey kunnu venda sær till De Forenede Nationers Informati- onskontor For De Nor- diske Lande, H. C. Andersens Boulevard 37, DK 1553 Køben- havn V. Telefonnumm- arið er 033 12 21 20, so eisini ber til at ringja og siga frá. Stuttligt, um onkur føroyingur hevði end- að i filminum, ið verd- ur sendur í sjónvarpi kring allan heim næsta ár. hj. Færri ráð- harrar í Tysklandi Komandi tyska sam- gongustjórnin vid Hel- muth Kohl sum leið- ara, fer at hava færri lønanitreidslur enn frá- farandi stjórnin. Færri ráðharrar verða í hesi stjórnini —sekstan móti átjan frammanundan. Hetta er úrslitið av samráðingunum mill- um kristiligu flokkam- ar CDU/CSU og friu demokratarnar FDP. Eitt nú hevur verið tosad um, at summi målsøki skulu verða løgd saman, so sum gransking og tekni- frødi saman við undir- vísing og vísindi, og so eisini postmál sam- an við ferðslumálum. Helmuth Kohl, ið eisini stóð á odda fyri undanfarnu stjórnini í Týsklandi, fekk betri val enn væntað sunnu- dagin. hj. svong til songar Hálvonnur milliard kennir einki til reint drekkivatn ella reinfóri yvirhøvur Tá hetta árið er farið aftur um bak eru vit tilsamans 5,6 milliardir menniskju í heiminum — av hesum livir ein millard í fullkomnum fátækdómi og við einum inntøku- og nytslustødi, ið er langt undir tað avgjørt lægst loyvda í >okkara heimi<. Við ødrum orðum skulu hesi stríðast fyri at liva utt- an tað, ið skal til fyri at nøkta lívsins grundleggj- andi tørv. Tey noydast at liva fyri minni enn 370 dollarar um árið, ið er minstamarkið. Tilsamans fara 550 mill- iónir menniskju svong til songar hvort kvøld — um tey altso yvirhøvur eru so væl fyri, at tey eiga eina. Og meira enn hálvonnur milliard menniskju kenna ikki til reint drekkivatn ella nakað sum helst rein- føri yvirhøvur. Just ti er hesum neydar- dýrum eitt sera stutt lív lagað, orsakað av sjúku, svongd, skeivari fødi og kriminaliteti. Medalafri- kanarin sunnan fyri Sahara kann ongantid halda sin 50 åra fødingardag, medan medalaldurin i Japan til samanberingar er 80 år. Hesi tøl upplysir ST i kunningarskrivi fyri norð- urlond. Tey flestu, ið svelta, liva í Asia og Afrika, og tað eru kvinnurnar, ið eru harðast raktar. Sjey av hvørjum tiggju svøltandi menniskjum eru kvinnur. Sudurasia hýsir teimum flestu sera fåtøku, og har býr ein tidingur av øllum heimsins íbúgvum. Men flest fåtøk á einum stað finnur tú kortini í Afrika — serliga í londunum sunnan fyri Sahara. Í Afrika búgva »bert« 16% av heimsins íbúgvum, men annarhvør afrikanari er fátækur. Men eisini í vesturheim- inum er fåtækdémurin stórur — í USA og Vestur- europa liva 15% av íbúgv- unum undir fátækramark- inum, og 61% av íbúgvun- um í Latínamerika og Miðamerika eru rakt av fátækdómi. Tað, ið er mest hug- stoytt, er at hóast lívskor- ini batna allastaðni kring heimin, tykist fátækdómur og ójavni at hava fingið fastatøkur — stóðan versnar alsamt. Heimsbankin stað- festir, at tey fátæku áðrenn ár 2000 eru vorðin 200 milliónir fleiri í tali bert í menningarlondunum, um gongdin ikki broytist áðr- enn. hj. Flestu kvinnur fara við øOrum Næstan 60% av ollum kvinnum eru í minsta lagi einaferð ótrúgvar móti manni sínum, vis- ir ein týsk kanning, ið er grundarlagið undir bók, samfelagsfrøding- urin Ingrid Fúller hev- ur givið út fyri kortum. Sambært rithevund- inum er ótrúskapurin ikki endiliga ein keðilig síða av persónleikanum hjá kvinnunum: — Otråskapurin kann bera positivar møguleik- ar i sær, sigur hon. — Kvinnur, id fara vid gørum, kennd tað ofta sum eitt tekin upp á livs- megi, og harvið eisini ein máta at vera trúgv- ar móti sær sjálvari og sjálvskærleikanum. Hvussu trúgvir menn- inir so eru, sigur hend- an søgan einki um, men eingin ivi man vera um, at tað eisini kundi verið eina áhugaverda kann- ing vert at funnið út av tí spurninginum. hj. Tel Aviv-bumban fær ikki steðgað friðinum Hóast tað av sonnum hev- ur skapt mikla røring, at palestinski yvirgangsfel- agsskapurin Hamas miku- dagin sprongdi ein fyltan buss í luftina á ferðslu- miklu høvudsgøtuni í Tel Aviv, halda miðeysturser- frødingar kortini ikki, at hendan hending fær steðg- að friðartilgongdini í Mið- eystri. - Væntast kann, at frið- artilgongdin kanska verður seinkað nakað, men hvorki Ísrael ella PLO fara nú at sleppa wådnum í samráð- ingunum, ið higartil hava gingið sera væl, siga mið- eysturserfrødingar. — Øll vistu frammanund- an, at friðartilgongdin i kjalarvørrinum fór at fáa yvirgangsatsóknir, = men báðir partar í samráðing- unum hava týðiliga givið til kennar, at teir ikki fara at lata seg órógva av slík- um gerðum ella á nakran hátt góðtaka tær. Bumbubresturin kravdi 22 mannalív og 42 vórðu særd í bumbuálopinum, sum í fyrsta umfari varð hildið vera ein sjálvmorðs- atsókn. Men eitt vitni, ið hevði verið í bussinum beint undan bumbubrest- inum, hevur avsannað, at maðurin, ið Hamas sigur hava sprongt seg sjálvan í luftina undir atsóknini, er tann sami, ið var í buss- inum. Hamas vil oyða Ísrael Hamas, ið hevur framt nógvar og hótt við fleiri yvirgangsatsóknum, er ein religigsur, palestinskur fel- agsskapur, ið hevur sum endamál at oyða Ísrael og fáa sett palestinskan stat á stovn í staðin. Yvirgangs- felagsskapurin er ímóti friðaravtaluni millum Ísra- el ødrumegin og PLO og Jordan hinumegin. Undir sokalladu Intifada- ini — våpnadi uppreisturin hjá palestinum móti isra- elsku niðursetufólkunum — fekk Hamas rættiliga stóra undirtøku millum palestin- ar. Hetta var móti end- anum å 1987, og sidani hevur — yvirgangsfelags- skapurin gjørt nógv vart við seg — ongantíð tó so ógvusliga og áhaldandi sum nú. hj. Nærum ógjørligt er at nevna eitt øki, har am- erikumenn ikki eru i minsta lagi eina tonn betri enn øll onnur. Gott dómi um hetta er HM-endaspæli í fót- bólti, sum var í USA í summar. Umframt at fótbólts- spælið ongantíð hevur verið betri, vóru eisini åskodaratølini metstór. Ikki færri enn 3,5 milli- ónir sótu á áskoðara- plássunum undir kapp- ingini, og hesi — saman við eitt nú sjónvarpsfel- øgum kring allan heim — løgdu ikki so lítið eft- ir seg. Nú er endaliga upp- gjørt, hvussu nógvir dollarar komu burtur úr HM-endaspælinum, og er talan sjálvsagt um ótrúliga nógv hægri tøl enn nakrantíð áður. Yvirskotið gjørdist — umroknað tl okkara krónur — tilsamans 354 milliónir krónur, og er Hjúnaskilnaðurin mill- um Dianu prinsessu og Charles pnns av Ong- landi sær íkki út tl at verða av nøkrum i bræði. Hóast hjúnini hava verið frá hvørjum ødrum síðani desember 1992, tykist 33 ára gamla Diana ikki vera til reiðar at sleppa til- knýti sínum til enska kongshúsið — eitt nú ynskir hon framhald- andi at eiga heitið Her Royal Highness. Hetta skal, sambært enska >Daily Mirror<, vera veruliga orsøkin til, at tey bæði framveg- is á pappirinum eru at rokna sum gift. Franska »Voici« visti annars herfyri at siga, at Diana og Charles vóru komin åsamt um, at hon skuldi hava umleid 150 mi6. kr. afturfyri at kvitta tilknyt sítt ul enska kongshúsið. Hesa upphæddina skuldi Di- ana fáa komandi ár, tá parið alment skuldi fara frá hverjum øðrum. Men týsdagin upp- lýsti so ein talsmaður fyri kongshúsið, at tey bæði ongar ætlanir hava um at skiljast, eins og HM í USA var hvønn dollara vert — og teir vóru ikki so heilt fáir, vísir endaliga uppgerðin, ið nú er komin Diana vil ikki skiljast tað triggjar ferðir so nógv, sum fyrireikar- arnir høvdu roknað við. Størstu einstøku upp- hæddina fær forsetin i fyrireikingarnevndini, Alan Rothenberg — ul- samans 18 milliónir fara ikki heilt óuppibor- ið í hansara lumma. Hini 418 fólkini, ið høvdu fulltíðarstarv í sambandi við enda- spælið, eru heldur ikki við skerdan lut. Teim- um eru tillutadar 94 milliónir, ið tó eru uttan fyri tað samlaða rokni- stykki. hj. eisini varð sagt, tá tey bæði fyri skjótt tveim- um árum síðani fóru frá hvørjum øðrum eftir at hava verið høvudsper- sónar i >alaarinnar brúd- leypi« í 1981. Innanveggja í kongs- húsinum skulu eisini ymsar meiningar vera um hjúnaskilnaðin. Ver- faðir Dianu, Philip prinsur, sigst halda fast við, at Diana skal frá- siga sær øll konglig rættindi, meðan Elisa- beth drotning hinvegin sigst stuðlað Dianu. Tað hevur eisini ljóð- að í seinastuni, at tað var Philip prinsur, ið noyddi Charles prins at giftast við Dianu, hóast hann elskaði eina aðra. Meðan gitt og hugsað verður um hesi viður- skifti bíða øll spent eftir næsta kaptlinum i ævi- søguni um Charles prins, ið blaðmaðurin Jonathan Dimblebys hevur skrivað. Umrøddi kapitul verður prentaður í enska blaðnum >Sun- day Times<, ið róliga kann prenta nøkur blød eyka... hj.