hósdagur 27. oktober 1994síða 11

Tíðindablaðið ED Nr. 205 — 27. OKTOBER 1994 Síða 11 Sofus í tí víðakenda hattinum og við tí somuleiðis víðakendu fartelefonini. Her uttan fyri jarnbretastødina í Aberdeen, har hann roynir at hjálpa einum føroyingi at Føroyar og vit sjálvir kanska eini 8%. Tað sýntist sum føroy- ingar dámdu betri at fara burtur at fiska. Oljan kemur -Men hvussu broytti oljan býin? -Broytingarnar komu so lýðandi. Tað búgva meira enn 200.000 fólk í býnum, so broytingin órógvaði ikki sum so, hon merktist ikki so væl í byrjanini. Eg minnist, at amerikan- arar vóru nokkso sjónskir at byrja við, men skotar lærdu skjótt. Sofus Poulsen sigur, at broytingin við oljuni sást ikki minst á flogferðsluni. Áðrenn oljuvinnan kom flugu 50.000 menniskju um floghavnina í Aberdeen um árið. Í dag er talið á van- ligum ferðafólkum 2 mill. umframt hálv millión ferðafólk flutt við tyrlu. Annars er talið á gist- ingarhúsum økt munandi. Eini 10 nýggj hotel eru bygd, síðani oljuvinnan tók seg upp. -Hvussu hevði sæð ul í Aberdeen og í økinum rundan um, um eingin olju- vinna tók seg upp? -Oljuvinnan bjargaði, ja ein kann væl siga Bretlandi fyri tað fyrsta - og ser- stakliga økinum her norður! í Skotlandi Summa staðni t.d. í He- bridunum hevur arbeiðs- loysi verið 30-35% og er tað onkunstaðni enn. Men í Aberdeen hevur tað verið um 5-6%. Hetlendingar livdu av fiskiskapi. Nógvir teirra vóru í stórhvalaveiðuni á Suðurpólinum, so tá henda veiða helt uppat so seint sum í 1966, gjørdist ar- beiðsloysi har stórt. Oljavinnan kom tí sera væl við har eisini. Heima- fisiskapurin minkaði eisini og mong av førunum vórðu so brúkt sum standby skip í oljuvinnuni. Ferdasambandid Hvussu við ferðasamband- inum millum Føroyar og Skotland! Sofus greiðir frá, at tá nýggja Tjaldrið kom í 1953 varð eisini lagt inn í Het- landi um summarið. Tá Tjaldrið varð selt royndu forrætningsmenn og aðrir í Føroyum at fáa táverandi P&O, um at lata skip teirra sigla upp á Før- oyar eisini um summarið. Hetta varð av ongum. Teir kláraðu ikki tíðartalvuna. Tá Smyril kom í 1975 fór hann so at sigla upp á Scrabster. Áhugin var stór- ur at fáa samband millum Norðurskotland og Før- oyar. Tá Smyril helt upp við hesi sigling kom so Norrøna inn í myndina. Seinni varð hetta aftur broytt og í dag er tað so aftur Smyril, sum røkir rutusam- bandið millum Føroyar og Skotland. Í byrjanini varð siglt upp á Scrabster men var hetta broytt til Aberdeen og heldur Sofus, at tað var skilagóð avgerð. Men hvat heldur Sofus Poulsen verða besta havnin í Skotlandi at hava samband við nú vit í framtíðini fara at økja um samhandilin og ein oljuvinna møguliga fer at taka seg upp eisini -Eg haldi, at tað er best at sigla beinleiðis til Aber- deen. Hetlandssiglingin hevði jú við sær, at tú skuldi skifta skip og sigla í 7 tímar aftat til Aberdeen. Summir siga, at hug- skotið við eini ferjusigling er at sigla so stutt sum gjør- ligt, og har er Scrabster sjálvandi stytsta leið. Veg- irnir eru eisini góðir so tað tekur góðar 4 tímar at koyra haðani til Aberdeen. Men fyri sjálvan flutn- ingin verður tað bíligari at sigla beinleiðis úl Aber- deen, ikki minst tá hugsað verður um at flyta frakt og fisk. Rætt við festum sambandi -Heldur tú grundarlag er fyri at hava Smyril ella annað skip siglandi alt árið? -Tað haldi eg ein hevur prógvað nú. Eg skal ikki leggja meg út í tjakið um rutuna, sum nú er. Tað fer tíðin at vísa. Eg síggi, at landsstýris- maðurin í samferðslumál- um sigur, at rutan til Aber- deen verður ikki broytt. Men tvær siglingar um vikuna hava so ikki staðið sína roynd enn. -Nú hoyra vit, at Smyril siglur við stórum und- irskoti, og onkur heldur, at tað er ikki rætt, at fóroyski skattaborgarin skal gjalda hetta. Heldur tú tó, at hesir pengar eru givnir væl út? -Eg havi oftani sagt, at tað er einki skip í føroyska flot- anum, sum hevur givið so nógva gleði til so nógvar føroyingar sum Smyril. = SM sleppa til Glasgow til fótbóltsdyst 8 At hava samband úteftir er sera umráðandi hjá okkum, sum útflyta fisk. Fryst er gott nokk, men nógv vilja heldur hava feskt, og tí er neyðugt við støðugum flutningi. -Men er tað rætt at reka eina slíka rutu, um tað er við stórum undirskoti? -Tað er ikki gott nakra- staðni við undriskoti. Men tá øll ella tey flestu kunnu fáa gagn av tí, so er tað ein spurningur, um ein kann kalla tað undirskot. Men hví er undirskot? Kann okkurt kanska gerast meira ratio- nelt ol., so eigur tað at gerast. -Men at sigla við einum skipi sum Smyrli á vetrartíð við ferðafólki tvørtur um Atlantshav er tað ráðiligt? -Taðer so sín sak. Tað var tann tíð, tá Smyril eisini sigldi upp á Noreg og Dan- mark. Nú hava vit einki samband við Danmark um veturin. Kann tað íkki vónar at vera har í nókur ár enn. hugsast, at Smyril kundi farið tann vegin aftur? Sofus heldur annars ikki, at kapping altíð er av ti besta. Hann sóknast eftir stórri samstarvi, sum hann metir sum tað besta -Nú hava vit hava stóran part av samhandli okkara við Danmark og tann vegin. Við einum føstum sambandi til Aberdeen alt árið heldur tú tað so vera náttúrligt at samhandilin henda vegin fer at økjast? -Hann er longu nógv øktur. Fólk hava eisini upp- dagað, at tað er nógv bí- ligari at keypa voru í Skot- landi. Eisini heilsølurnar eru farnar at hyggja meira eftir Aberdeen. Nógvir skúlaflokkar Men hvussu er gerandis- dagurin á skrivstovuni í Marketstreet broyttur hesi seinastu árini spurðu við Sofus? -Nógv er broytt. Nógv av tíð fer nú eisini til at hjálpa føroyskum skúlaflokkum, sum leita sær til Skotlands og Bretlands í stødugum stórri tali. Bara í hesum døgum eru seks skúlaflokk- ar á vitjan. Sofus Poulsen biðjur ann- ars skålamar um at fyri- reika seg í góðari tíð, soleiðis at tað ber til at fáa alt upp á pláss og í síðsta enda eina góða ferð. -Nú hevur verið upp á tal av og á at niðurleggja um- boðsstovuna í Aberdeen, ikki minst eftir at fiski- vinnnusamstarvið meira ella minni helt uppat. Er tórvur á eini slíkari um- hoðsstovu í framtíðini? -Tað er avgjørt brúk fyri eini umboðsstovu. Talan er ikki bara um samhandil. Her er so nógv annað. Sofus Poulsen dylur ikki fyri, at heldur enn at tosa um at niðurleggja umboðs- stovuna, so var kanska rætt at tosa um at fáa eitt fólk aftrat, so nógv er at gera. Føroyingar væl fyri at taka móti oljuvinnu -Nú hevur tú verið við til Sofus Poulsen er 64 ára gamal. Hann hevur arbeitt á umboðsstovuni í Aberdeen síðani hann var 1 oljuráðstevnu um ekið vestan fyri Hetland. Sær tú fyri tær ein líknandi út- vikling i Føroyum sum tann tit hava verið fyri her i Skotlandi? -Tað verður ikki sama gongdin. Vit mugu minnast til, at vit i Føroyum í dag hava so nógv betri útbúgvið fólk enn t.d. Hetland hevði, tá olja kom har. Vit eru ti meira búgvin til at taka ímóti eini slíkari vinnu. Sjálvur haldi eg, at før- oyingar áttu at lagt seg eftir at lært seg enskt, tí tað er málið í oljuvinnuni. -Hví ikki skipa fyri skeið- um í Føroyum, har tilkomið fólk kunnu læra seg um eitt og annað í oljuvinnuni. T.d. kundu maskinmenn fingið málsliga útbúgving um tað, sum hetta gkið fæst við í oljuvinnuni. Vit vita, at í oljuvinnuni skal nakað henda her og nú. Tí er sera umráðandi at skerpa frá- læruna júst í enskum. -Men tola vit sum eitt lítið samfelag eina oljuvinnu - hava vit brúk fyri henni? -Ein hoyrir hetta: tola vit at fáa nakrar fremmandar oljumenn til Føroyar! Undir krígnum vóru einir 6-7000 bretskir hermenn í Vág- oynni. Síggja vit nakrar ringar avleiðingar av ti í dag? Í Orknoyggjunum, sum er nógv minni enn Føroyar, høvdu tey nógvar túsund hermenn undir krignum. Sofus Poulsen heldur, at vit eiga taka alt nýtt og sum kann skapa arbeiði og virði til Føroyar sum nakað gott. -Fiskurin gevur ov lítið, og vit mugu tí royna tað, sum vit kunnu. Tað unga fólkið eitt prýði Nú havi kent føroyingar í nógv ár, og tá ein er uttan fyri landoddarnar, so sær ein betri, hvussu eitt fólk er. Eg kenni meg ikki gamlan, og kann bert siga, at tað 2? ( o 7 år. Hann