leygardagur 29. oktober 1994síða 9

Tíðindablaðið (SM Psykiatri 25 ar Fyri 25 árum síðan varð psykiatri sum fak sett á stovn í Feroyum. Nakað áðrenn vóru nøkur fólk sett at rekja tað psykiatriska ekið innan Landssjúkrahús- ið, men í byrjan av oktober 1969 vórðu tey fyrstu starvsfólkini sett við sjálv- støduga psykiatriska deild, og vid endan av oktober 1969 komu teir fyrstu sjúk- lingarnir til viðgerðar. Hvussu gingið hevur ver- ið um psykisk sjúk fólk fyrr í Føroyum vita vit lítið um, søgan er ógvuliga tigandi um hetta. Ivaleyst hava tey mest sjúku verið innistongd heima, soleiðis sum Gula- tingslógin og Christian S'lóg loyvdi tí. Onnur við ødrum mildari og period- iskum psykiskum sjúkum hava kanska bara ligið heima, til tað ringasta hæs- aði av. Eftir = árhundraðskiftið verða psykisk sjúk send av landinum til donsk statsho- spital, men bæði tað gamla Færø Amts Hospital niðri við núverandi skipasmidj- una í Havn og Dronning Al- exandrines Hospital høvdu serlig råm til brådfeingis sinnissjúk, sum vóru ørlig. Túrurin niður hevur ivaleyst mangan verið ótespiligur fyri sinnisliga sjúk, og langt var tað at fara burtur tá í tíðini. Staturin hevði tá átik- ið sær at byggja fleiri stór statshospitalir, har sinnis- sjúk kundi viðgerast og kanska blíva búgvandi í mong ár. Slík statshospital vóru sum ein bygd fyri seg vid verkstødum, landbrúki, frítíðarítrivi, o.s.fr. Tað at staturin átók sær hetta, hev- ur ivaleyst botnað í, at tey lokalu plássini ikki fingust at taka sær av tí. Eisini var hetta ein tíð, hvar nógvir aðrir samfelagsstovnar vórðu uppbygdir á sama hátt, t.v.s. við stórum cen- tralum stovnum og bygn- ingum, eitt nú fongsulsves- inið og skipanin fyri tey evnaveiku. Hugsanin var tá, at best var at samla slíkt, bæði fyri at samla kunn- leika og væl saktans eisini fyri at skaffa tey burtur úr dagligdegnum, sum viku frá tí vanliga. Fram til seinna heims- bardaga vórðu flestu úr Føroyum innlegd á Oringe við Vordingborg. Undir krígnum varð hetta stóra statshospitalið tíkið og brúkt av týskinum, og før- oyingar, sum har vóru, vórðu fluttir til statshospi- talið vid Nykøbing Sjæl- land. Undir krígnum er fyri so vítt psykiatri eitt fakøki inn- an viðgerð í Føroyum við tað, at fólk við slíkum trup- ulleikum vórðu innløgd í Klaksvík, har ein deild var til tess. Nøkur av teimum, sum tað var ov trupult at hava har, vórðu send til Skotlands til viðgerðar. Eftir kríggið verða fólk aftur send niður til Nykø- bing Sjælland; onki ynski sæst tá um, at halda fram við slíkari deild í Klaksvík. Fleiri almennar nevndir fingust við at planleggja statshospitalir, og ætlanin varð tå, at í 5S0'unum skuldi staturin lata upp slíka deild her í Føroyum. Onki varð tó av hesum fyrr enn fram ímóti endanum av 60'unum. Sum sagt frå varð so av ålvara byrjad i okto- ber 1969, fyri nå 25 årum síðani. Arni Olsen, sum varð fyrsti yvirlækni á deildini, er farin frá vegna aldur. Onkur av teimum, sum byrjaðu hetta pionérarbeiði, er farin av landinum, og onkur er farin frá okkum. Annars eru Signhild Johannesen, yvir- sjúkrasystir, Tordis Jo- hannesen, skrivari, Jan Eh- lers, pleygari, Jonhard Eg- holm, pleygari, Marin Sa- muelsen, sjúkrasystir og Margreth Niclassen, deild- arsjúkrasystir, framvegis við á holdinum. Viðurskiftini sum heild eru nógv broytt, tí nú er kunnleikin um psykiskar sjúkur og problemir nógv størri = millum læknar, heimasjúkrasystrar, o.s.fr. Uttanfyri deildina eru fleiri bústovnar fyri psykisk sjúk, og onkur eki, td. misbrúks- ekið, verður fyri ein stóran part røkt á heilt ødrum stovnum. Deildin er ikki meira eitt hospital hjá statinum, men ein partur av Landssjúkra- húsinum. Tað var kanska í byrjanini serliga brúk fyri at hýsa teimum sjúku, sum komu úr Danmørk, eini 40 í tali. Tey seinnu árini er seingjartalið nógv minkað, men virksemið annars við dagviðgerð og ambulantari viðgerð nógv ekt, bæði í Havn og eisini runt um í landinum. Hetta, at knýta viðgerðina til heimstaðar- ekið, verður rópt økispsy- kiatri. Hetta hevur fyri so vítt altíð verið hugsanin, og í Feroyum hevur heilt frå byrjan verið eitt opið sam- starv vid heilsu- og al- mannaøki. Við aðrar stovn- ar, sum td. Kriminalfor- sorgina er eitt leypandi samstarv, soleiðis, at ongin føroyingur, sum er dømdur til viðgerðar vegna sinnis- sjúku og kriminalitet, er sendur av landinum tey seinnu årini., Psykiatri verður helst ongantíð ein tænasta, sum nakar rópar hurra fyri. Tað hevur altíð verið og er fram- vegis ringt at fáa góðtikið manna millum, at sinnið kann svíkja. Hetta skuldi annars verið hugsandi, tí hetta fína og innviklaða sy- stemið kann væl, so mikið meira sum meira einkul sy- stemir, svíkja bæði í sínum Framhald á síðu 17 MÁNADAG Kl. 15% 1600 Kl. 16%—17% Kl. 179%—17% Kl. 178-18% Kl. 18%—19% Kl. 219-229 Kl. 16%-17% TÝSDAG Kl. 22239 MIKUDAG. Kl. 15%-169 Smådreingir Piltar Pinkulingar: 5-6 år Pinkulingar: 7-8 år Gentur: 10—14 år VENJARAR Sigfríður Heðin Egil / Óli Egil / Óli Helga / Eydvør Gentur: 14—17 ár og kvinnur Pinkur: 6-10 ár (HB-húsið) Dreingir Småpiltar Bjarni /Høgni Mikkjal Jåkup / Påll Nyggir limir eru vælkomnir! Innandura venjingartíðir | iHøllini á Hálsi - galdandi frá 31. okt. 94 til 1. apríl 95 TELEFON 11923 1 1978 / 1 9874 11978 / 1 9874 1 1923 1 7925 / 1 6139 171 88 1 7458 SL LSRE5 Nr. 207 — 29. OKTOBER 1994 Síða 9 Dekk- og lykta- kanning 1994 Dekk- og lyktakanningin 1994 byrjar månadagin 31. oktober og seinasti dagurin er friggjadagin 4. november. Å hesum stødum og til hesar tidir: I SUDUROY Mogens Petersen, Bilverkstadid, Tvøroyri tlf. 71466 Si lýsing á verkstaðnum Finn Andreasen, Qravíkarlíð tif.71208 Sí lýsing á verkstaðnum ISANDOY Steintór Fagradal, bilverkstad, Sandur tif. 61754 Si lýsing á verkstaðnum Ásmund Johannesen, Bilverkstað, Sandur tif.61101 Sí lýsing á verkstaðnum Í VAGUM Sandavágs Bilverkstað, v/ Una Svabo Joensen, mik. og hós. frá kl. 18—21 tif.32527 friggjad. frákl 16-19 Í EYSTUROYNNI Statoil í Leirvík, Bilverkstað, Leirvík tif. 4336 mán.-fríggjad. frá kl. 16—19 Steinbjørn i Lambanum, Bilverkstað, Fuglafjørdur tlf. 44978 Si lýsing á verkstaðnum Óla Chr. Danielsen, Saltangará tif. 47200 Si lýsing á verkstaðnum A BORÐOYNNI Shell Quick Service, v/ Dáva Joensen, Klaksvík tif.56166 Sí lýsing á verkstaðnum Elmar Zachariasen, Bilverkstað, Bumshamar, Klaksvík tif. 56878 Sí lýsing á verkstaðnum John Heinesen, Bilverkstað, Klaksvík tlf. 56959 Si lysing å verkstadnum I HAVN Bilfridkan, v/ Ludvig Petersen, Velbastadveg. tif. 17300 Sí lýsing á verkstaðnum P/t Meinhard Arge, Staravegur 15 tif. 16161 Sí lýsing á verkstaðnum Eydbjørn Hansen, Vardagøta 75 tlf. 13375 Si lýsing á verkstaðnum P/f Reyni Service, Vegurin Langi tif. 13040 Si lysing å verkstadnum M.C.M. Service, Hoyviksvegur tf. 16018 - 15489 Sí lýsing á verkstaðnum P/f D. B. Bilar, J. Broncksgøta 15 tif. 10600 Sí lýsing á verkstaðnum P/f Saab Service, Yviri við Strond tif. 15054 Si lýsing á verkstaðnum P/f Brødur Petersen Bilar, Hoyvíksvegur 61 tif. 14360 Si lysing å Verkstadnum Bilasølan, v/ Øssur Johannesen, Vegurin Langi tlf. 15354 Si lýsing á verkstaðnum Bilverkstaðið Hjá Gunnleivi Danielsen, Uppi á Brekku, Hoyvík tif. 10407 Si lysing å verkstadnum Statoilstødin i Gundadaldali, Hoydalsvegur 44 tif. 14771 Si lýsing á verkstaðnum FF Kanna bilin áðrenn løgreglan 11 ger tað! FERÐSLUTRYGD