týsdagur 15. november 1994síða 10

Síða 10 Nr. 218 — 15. NOVEMBER 1994 Bók um ein fjøltåattadan listamann Bókadeild Føroya Lærarafelags hevur givið út megnar verk um Mikkjal Dánjalsson á Ryggi Tað tók sína tíð, men nú er hon so komin, bókin um Mikkjal Dánjalsson á Rygg). Lika sidan 1982 hava teir bådir Jåkup Reinert Han- sen, prestur å Sandi, og Heini F. Petersen, lærari i Sandoynni, arbeitt vid hes- um verki. Hetta arbeiði hava teir gjørt í síni fritid. Úrslitið er ein bók, sum telur 444 síður, og sum er ein breið lýsing av ti fjøl- táttaða listamanninum, ið Mikkjal var. Hann granskaði, teknadi, málaði og tók myndir, savnaði og skrivaði sýgur og frásagnir, yrkti sálmar, sangir og kvæði og gav út fleiri skúlabókur. Ein stórur partur av bók- ini er endurprentaðar forn- sýgur, stuttsøgur, greinir og frásagnir, tekstir um landa- læru, djór og fuglar, yrking- ar, kvæði og sálmar eftir Mikkjal á Ryggi. Men høv- Mikkjjal teknaðit fuglarnar í fullari stódd. Við hverja tekning hevur hann skrivað mátini á fuglinum, ið hann hevdi frammanfyri sær, íá hann teknaði undarnir hava eisini funnið fleiri tekstir, ið ongantíð áð- ur hava verið á prenti, m.a. kvæði. Fuglatekningarnar Millum tað mest forkunn- uga í bókini eru tekning- arnar, ið Mikkjal á Ryggi gjørdi av fuglum, og sum hann nýtti í Fuglabókini. Í Fuglabókini, sum kom út í 1951, vóru ikki allar hesar frálíku tekningarnar við, og Mikkjal var sjálvur mis- nøgdur við, at allar ikki vóru prentaðar í litum og ikki í rættari stødd. Sjálvur hevði han lagt stórt arbeiði í tekningamar. - Hevði tú vitað, hvat ómak eg havi gjørt mær av hesum myndum - sitid vid fuglinum å bordinum fyri mær, målt longdina å nevi, hálsi, bringu, baki, búki, veli, lørum, beinum og 3 tåum, og so breiddina å høvdi, hålsi, kroppi, ofta eisini å nevi og beinum, og so at blanda litirnar, so teir skuldu svara væl til rætta litin,… men hugtikin av arbeidinum gavst eg ikki, fyrr enn tad var gott. - Skal tað nú ikki koma fram í góð- um prenti, so má eg siga, at óhent havi eg spilt mína tíð. Soleiðis skrivaði Mikkjal á Ryggi í 1950 til Christian Matras, sum hevði við út- gávuna av Fuglabókini at gera. Christian Matras svaraði aftur, at myndimar ikki vórðu gjørdar til einkis. Myndirnar eru ein minnis- varði, skrivaði hann. Í Mikkjalsbók, sum henda bókin um Mikkjal á Ryggi eitur, kemur væl fram, hvussu stórt arbeiði lista- maðurin og granskaði legði í hesar myndirnar. Og allar eru tær prentaðar í litum. Leingi visti eingin, hvar upprunatekningarnar vóru blivnar av. Ikki fyrr enn í seinnu hevt av áttatiárunum kom Heini F. Petersen í talu við ein skyldmann hjá Mikkjali, og hesin visti at siga, at tær lógu í einum kufferti, sum var sent vestur av sanatoriinum í Hoydgl- um, har Mikkjal á Ryggi doyði av tuberklum í 1956. Aftan á deyða Mikkjals og sett til viks. Myndirnar lógu saman við gðrum tilfari, sum eisini er prentað fyrstu ferð í Mikkjalsbók. I 1979 var ein kvøldseta á Giljanesi å 100 åra degnum hjå Mikkjali å Ryggi. Heini F. Petersen var ein teirra, sum skipadi fyri kvøld- setuni, og tad var orsøkin til, at hann varð biðin um at leggja Mikkjalsbók til rætt- is saman við Jákupi Reinert Hansen, sum við lærda há- skúlan í Árhus skrivaði høvudsuppgåvu um Mikkj- al á Ryggi. Sjáldsamur maður Fremst í bókini er ein lýs- ing, sum D. P. Danielsen gjørdi um farbróðurin. Henda lýsing er í sær sjálvum eitt listaverk, og vit fáa at vita, hvussu fjøl- broyttur Mikkjal var. Sam- tíðin hevði ilt við at skilja henda mann, sum tímdi betur at granska og skriva heldur enn at gera vanligt arbeiði, men sum dugdi so væl at fáa skaldskapin og gerandisdagin til at renna saman í eina livandi mynd, sum D. P. Danielsen skriv- aði. Samstundis sum Mikkjal á Ryggi fekst við at lýsa tað timiliga var hann eisini sálmaskald. Hann gjørdi nógvar vakrar og góðar Tíðindablaðið (271 Tey trý hava lagt stórt arbeiði í at fáa hetta stóra verkið um Mikkjal á Ryggi út, høvundarnir báðir Jákup Reinert Hansen og Heini F. Petersen og Ingrid Sondum á Bókadeild Føroya Lærarafelags Hesa myndina og mangar aðrar tók Johan Elias Mikkelsen av Mikkjali.er málar hann fuglar