týsdagur 29. november 1994síða 3

Tíðindablaðið [ sostalurin | Nr. 228 — 29. NOVEMBER 1994 Sida 3 Atli Dam, fyrrverandi lógmaður um norsku fólkaatkvóðuna: -Ikki á leistum aftaná norðmonnum -Hvat úrslitið so enn verður av norsku fólkaatkvóðuni um ES-limaskap, fáa fóroyingar á ongan hátt lopið á leistum aftaná norðmonnum sigur Atli Dam, fyrrv. løgmaður — Hvat úrslitið so verður, fáa føroyingar á ongan hátt lopið á leistum aftaná norð- monnum. Siga teir ja, verða sera mong viðurskifti at endur- skoða hjá føroyingum og at vega hvert móti ødrum. T.d. útlitið fyri at norðmenn vónandi sleppa at hava munandi ávirkan á egna til- feingisumsiting, her fyrst og fremst fiskirikidømi og ráevnistilfeingi í undir- grund og havbotni. Harnæst mugu vit meta um hvussu samlaða tilfeingi á øllum okkara fiskileiðum og tað, sum finst á altjóða leiðum fer at verða umsitið og hvør fær samráðingarrættin hvar. Vit hava sum kunnugt sera stóran fyrimun av at gera sjålvstødugar fiski- veiðusáttmálar sum er, sig- ur Atli Dam og heldur fram: - Siga norðmenn nei, mugu vit kortini framhald- andi arbeiða við okkara samskifti við ES ella til- knýti til hetta, tí samvirkan á frægasta hátt við hetta stóra samtak er lívið um at gera hjá okkum, men í teirri stóðu hava vit betri stundir at fremja tær neyvastu kanningar og reka samráð- ingar. Atli Dam heldur, at í báð- um førum mugu vit gera okkum leys av óviðkom- andi grundgevingum, sum einstaklingar ella vinnu- lívsbólkar hava borið fram. — Taka vit td. handils- sáttmálan, vit hava í dag, er hann alt ov skeivt tulkaður. Í veruleikanum er hann nærum nóg góður, verða møguleikarnir, sum liggja í fyrivarnum og lyftisgrein- unum, troyttir, eru tað bert heilt fá tons av onkrum fiskaslagi, sum framvegis kunnu geva okkum trupulleikar. Fiskasølan og móðurfe- lagið td. hava væl stórri tørv á at fjala egið dugna- loysi við at lasta handils- avtaluna heldur enn at fáa hana at virka, tí ES lima- skapur kann á sama hátt sum um teir fáa fatur á 200 millióna grunninum verða teimum ein áralong »ku- vøsa« ella »kunstigur anda- dråttur« / heldur enn ein stóða, har vit fáa javnbjóðis kapping. Atli Dam sigur víðari, at vit sjálvsagt alla tíðina mugu meta um heimin og okkara nærmasta umhvørvi so hvert sum tað broytist og fremja tillagingar, men vit mugu sum nevnt sálda alt óviðkomandi frá áðrenn vit fremja broytingar. Innliman! Atli Dam sigur víðari, atum alt hetta er tað helst ein veruleiki, at innliman í ES beint nú einans kann gerast sum partur av Danmark, og vil tað helst siga nærum utt- an ávirkan á sama hátt sum í IWC. — At greina um Føroyar kunnu fåa tilknyti ella lima- skap igjøgnum Danmark, so danir virka vegna Før- oyar, ella eina enn sjålv- stødugari stødu er ikki løtu- verk, men neydugt at gera, skal limaskapur ella annad tilknýti enn tað verandi koma upp á tal. — Hvønn tydning heldur tå, atkvødan i Noregi hevur fyri okkum? — Atkvødan i Noregi hev- ur alstóran tydning, ja, heilt óvanliga stóran tydning sammett við tí vit hava havt at taka stóðu M í altjóða spurningum fyrr, men kort- ini fer hetta ikki at skapa broytingar frá í dag ul í morgin, so tann, sum fyri- gyklar fólki, at limaskapur vegna eina norska ja at- kvødu fer at loysa allar okk- ara verandi trupulleikar, er ikki sannur, sigur Atli Dam og heldur fram: -Sjálvur hav1 eg tað so, at kensluliga vildi eg helst kunna varðveitt eina so 6- hefta føroyska stóðu sum gjørligt, men má eg siga við meg sjálvan, at vit noyðast at viðgera allar møguleikar, sum kunnu taka seg upp, so væl, álvarsliga og opið sum gjørligt. jan Óli Samróð, vinnulivsumbod i F elagsnevndini Føroyar-ES: Vit mugu sum skjotast fåa eina betri avtalu Verandi avtala vid ES er koyrd føst Líka mikið hvat norðmenn velja, skal okkara avtala endurnýggjast og betrast. Ein polit- isk avgerð má takast um hvussu sigur Oli Samróð Vit spurdu Óla Samróð, sum er vinnul.ívsumboð í Felagsnevndini millum ES og Føroyar, hvønn tydning norskur limaskapur í ES fær fyri fiskivinnuna í Noregi. Hann sigur, at norska rækjuvinnan verður mun- andi betri fyri. Í dag er høgur tollur á bæði pilkaðum og heilum rækjum til ES-marknaðin. Eisini tá talan er um laksa- og roykivinnu verð- ur Noreg betri fyri við lima- skapi. Sama er galdandi fyri feskfiskaframleiðsluna her serliga fyri feks konga- fiskafløk. T Kunngjert verður fyri ætt, vinum og kenn- ingum, at okkara elskaða kona, systir, mamma, vermamma og omma MARIANNA MIKKELSEN Sydrugøta andadist i heiminum 27. november. Jarðarferðin verður úr Gøtu kirkju miku- dagin 30. november, kl. 13. Fyri tey avvarðandi Niclas, Marjun, Eghild, Jórun og Sunrid Tey, ið vilja lata blómur ella krans, kunnu í staðin lata eina gávu til Nýggju kirkju í Getu. Síðani verða eisini tær virdisøktu vørurmar nógv betri fyri vid limaskapi. Tridjalands- fiskurin Oli Samróð sigur víðari, at tað sum kanska verður mest umráðandi fyri norðmenn við limaskapi er, at teir fyri 3-landsfisk koma at hava fria atgongd fyri lidnu vøruna. Teir skulu tå bert gjalda ES-toll á råvøruni. Hetta vil siga, at teir koma at hava eina lógliga atgongd til russiskan fisk. Hvat víðvikur teimum hålvlidnu vørunum, ídnað- arfiski og saltfiski, so verð- ur stødan tann sama. Men hvat nú um norð- menn ikki fara upp í ES? -Tá fer tað at vera sera áhugavert, hvat fer at henda viðvíkjandi svenska marknaðinum. Sveriki er tann eini av teimum stóru heimamarknaðunum hjá Noregi, og tí verður spenn- adi at síggja, hvussu tað verður við avtalunum við Svøriki í sambandi við fisk við fremmandum uppruna. Óli Samróð sigur, at hetta fer so eisini at ávirka okkum. Fyri tað fyrsta skulu vit hava eina nýggja avtalu við Svøriki. Hamæst verður stødan tann, at Noreg missir ein stóran m arknad fyri ræk jur og laks og lidnar vørur burtur år flaki og feskum fløkum. Fáa norðmenn so ikki upprunarættindini og missa teir marknadaratgongd til Svøriki, verður trystid á amerikanska — marknadin størri. Tvs. at verður tað eitt nei, fer tað at hava ávirkan á alternativu = marknaðunum hjá okkum sum USA, og verður tað eitt ja, so koma vit at hava nógv verri stóðu á ES-marknaðinum. Við ødrum orðum verður stóða okkara verri undir báðum umstødum, men leggur Óli Samróð aftat: eitt norskt ja er nógv verri fyri okkum enn eitt norskt nei. -Men er eitt norskt ja so ringt fyri okkum, at vit mugu umhugsa limaskap? -Aðrenn ein tekur til slík stig, so má ein hava doku- mentatión. Tað eru so nakr- ar kanningar, um megu- leikarnar ein hevur. Ikki spurningur um ja ella nei -Men fer Noreg uppí, trýr tú so upp á, at vit fáa eina avialu, sum ger okkum før fyri at standa uttanfyri? -Eg haldi, at tað er skeivt at seta orðaskiftið soleiðis upp, at tað er antin ella - ja ella nei. Eg trúgvi hvorki ja ella nei er realistiskt fyri okkara part. Heldur tnigvi eg upp á eina ella aðra assosierings- skipan, har eitt heimastýri sum okkara fær ein ser- stakan status eins og so nógv onnur heimastýri. Her hugsi eg um Aland, An- dorra, San Marino, Isle of Man osfr. Óli Samróð vísir á, at verandi avtala okkara við ES er koyrd føst. LikamikiO hvat norð- menn velja, so skal hon end- urnyggjast og betrast. Men heldur Oli Samróð, at tað ber til at fáa eina betri avtalu? -Vit mugu út til at finna út av, um tað ber til. Tað verð- ur ein politisk avgerð, hvussu tað skal gerast. Eg havi roynt at vísa á hetta síðani 1992. Óli Samróð sigur, at hetta arbeiðið hevur skund og má gerast nú beinanvegin. Nýggju londini fara longu upp í ES í januar. jan VALUTAKURSIR USA Bretland Týskland Sveríki Noreg Frakland Belgía Sveits Holland Htalia Finnland island Eysturriki Spania Dollari Pund Markur Krona Króna Gyllin Liri Markur Króna Pesetas Escudos Dollari Yen Pund Grikkaland XEU 28.11.94 Frankur Frankur Frankur Drakmur síðsta mán. 591, 30 959, 56 612,60 956,39 391,49 81,90 89, 59 113,99 19, 020 461,47 349,38 0,3780 126,88 8,92 Skillingur 55,615 4,688 3,832 445,75 6,2029 943,10 2,541 745,72 Kelda: Føroya Sparikassi