fríggjadagur 12. mai 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 91 - 12. mai 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 91 - 12. mai 2000 Neyðugt at fáa leiðslubygn- aðin á deildunum at virka Ein framskriving av játtanini til Landssjúkrahúsið vísir eitt hall uppá 2,5 mió. kr. upp á ársbasis. Tiltøk eru tó sett í verk og metast má, at játtanin fer at halda, sigur Helena Dam á Neystabø m.a. í svari til fyrispurning ÓLAVUR Í BEITI Kristian Magnussen, løg- tingsmaður, spurdi al- manna- og heilsumálaráð- harran, Helenu Dam á Neystabø um eina meting av samlaðu nýtsluni við- víkjandi almanna og heils- umálum, og um játtanin fór at halda. Og um landsstýr- ismaðurin ikki metir, at játt- anir koma at halda, hvørji stig ætlar hann so at taka fyri at tryggja, at hesar halda? spyr Kristian Magn- ussen. Landssjúkrahúsið Í svarinum nevnir Helena Dam á Neystabø nakrar konti, har iva er um, um játt- aninar koma at halda, uttan at neyðug tiltøk verða sett í verk. – Ein framskriving av játtanini til Landssjúkrahús- ið vísir eitt hall uppá 2,5 mió. kr. upp á ársbasis. Til- tøk eru tó sett í verk og met- ast má, at játtanin fer at halda. Tað er tó ikki innan fyri verandi játtan pláss til at seta tær nýggju deildar- leiðslurnar á stovn á Lands- sjúkrahúsinum. Skulu hesar setast á stovn í ár, verður neyðugt at søkja um eyka- játtan til endamálið. – Neyðugt er at fáa leiðsl- ubygnaðin á deildunum at virka sum skjótast, og fer tí at gera eina roynd at útvega neyðuga peningin til enda- málið, umleið eina hálva millión krónur til tað, sum restar í av hesum árinum, sigur Helena Dam á Neyst- abø. Hotel Tórshavn Viðvíkjandi »Serviðgerð uttanlands«, sigur Helena Dam á neystabø, at henda konti er sera trupul at gera upp, tí tað ikki er lands- stýrismaðurin, sum hevur heimildina til at áseta nýtsl- una, men tann einstaki yv- irlæknin, sum sambært sjúkrahúslógini hevur rætt til at senda sjúklingar utt- anlands. Landsstýrismaður- in fer at halda neyvt eyga við hesi konto og um neyð- ugt biðja um eykajáttan. – Ein fyribils uppgerð frá Hotel Tórshavn vísir ein stóran vøkstur í seingja- nýtsluni fyrsta ársfjórðing ár 2000 í mun til fyrsta árs- fjórðing 1999. Í fyrsta árs- fjórðingi 2000 eru 4.497 seingjardagar nýttir, meðan sama tal fyri 1999 var 3.072 seingjardagar. Orsøkin til henda stóra vøkstur verður mett at vera, at tey, sum fyrr búðu aðrastaðni enn á Hotel Tórshavn, nú, tá ið hotellið er gjørt betri, eru flutt inn her. Heldur gongdin áfram, fer meira at verða brúkt til Hotel Tórshavn enn ætlað, sigur almanna- og heilsu- málaráðharrin. Dagstovnar Vivíkjandi hesi konti, sigur Helena Dam á Neystabø, at um verandi virksemið um alt landið heldur fram eins og nú, koma at mangla um 7 mió. kr. í á hesi høvuðs- konto. – Greitt er frá hesum í teimum lógaruppskotum sum liggja til viðgerðar í tinginum um avtøku av lóg- ini um býtið av almannaút- reiðslunum eins og í lógar- uppskotinum um dagstovn- ar. Eftir tí, sum skrivað er í fíggjarlógini, er hædd ikki tikin fyri teimum broyting- um sum hendu 1. januar ár 2000 og sum koma at henda, tá ið lógin um býtið av almannaútreiðslunum verður tikin av og lógin um dagstovnar kemur í gildi. – Verða lógirnar ikki sett- ar í gildi fyrr enn 1. juli ár 2000, verður tørvurin um- leið 3 milliónir krónur størri, sigur Helena Dam á Neystabø. ÓLAVUR Í BEITI Heðin Mortensen, løgtings- maður, setti Høgna Hoydal tveir spurningar, har tann fyrri er um ríkisborgararætt- in hjá føroyingum, um so verður, at Føroyar gerast fullveldi, og hin er um, hvat ítøkiligt landsstýrið ætlar at gera, fyri at føroyskir sjó- menn ikki skulu missa rætt- indini til at sigla sum skip- arar í danska handilsflot- anum, um føroyingar missa danska ríkisborgararættin? Eingin rættarvenja Í svarinum til fyrra spurn- ingin, sigur Høgni Hoydal, at í útgangsstøðinum verður føroyskur ríkisborgararætt- ur skipaður, tá Føroyar ger- ast fullveldi. – Ongin sjálvsøgd rætt- arvenja er tó fyri, hvussu ríkisborgaraspurningurin meira neyvt verður skipað- ur, tá lond fáa fullveldi. Tí hevur tað ógvuliga lítla meining at siga nakað meira neyvt um, hvussu viður- skiftini vera á júst hesum økinum, ella á onkrum øðr- um øki. – Málið hjá samgongu og landsstýri hevur ikki verið at fáa felags ríkisborgara- rætt, men at vit skulu hava sínámillum javnbjóðis rætt- indi í tjóðskapi á flestøllum økjum, eisini hesum. Undir samráðingunum annan mai, vísti danska stjórnin til norðurlendsku sáttmálarnar, men segði seg sinnaða at finna loysnir sum ganga longur, á ávísum økjum, m. a. á hesum økinum, svarar Høgni Hoydal. Eingin broyting Viðvíkjandi seinna spurn- inginum, sigur sjálvstýris- málaráðharrin, at gongst sum landsstýrið ætlar, verð- ur ikki nøkur broyting í hes- um rættindum, tí hetta verð- ur fevnt av ásetingini um javnbjóðis rættindi í tjóð- skapi. – Tá ið samráðingarnar millum landsstýrið og donsku stjórnina eru komn- ar longur áleiðis, verður sjálvsagt greitt, hvussu hesi viðurskifti kunnu skipast, og landsstýrið ynskir, at før- oyskir sjómenn skulu hava trygg viðurskifti at útinna sítt starv. Tá eitt sáttmála- uppskot er liðugt og góð- kent millum partarnar, verð- ur gjørligt hjá løgtinginum og øllum veljarum at taka støðu til úrslitið, sigur Høgni Hoydal m.a. í svari sínum til Heðin Mortensen. Ikki felags ríkisborgararætt Í útgangsstøðinum verður føroyskur ríkisborgararættur skipaður, tá Føroyar gerast fullveldi, sigur sjálvstýrismálaráðharrin í svari til fyrispurning Tørvur kundi verið á at orða ein yvirskipaðan politikk fyri fiskivinnuna, ið skapar greiðar karmar bæði á sjógvi og landi, heldur Ar- beiðsgevarafelagið Í seinasta tíðindabrævi frá Vinnuhúsinum verður sagt, at Vinnumálastýrið hevur orðað yvirskipaða politikk- in sum stýrt verður eftir inn- an vinnugreinir sum t.d. havbúnaðin. Hetta ger tað nógv ein- faldari hjá vinnuni, og karmarnir eru kendir og støðugir. Eisini merkir hetta, at polittikarar og um- siting ikki uttan víðari kunnu bróta við tær megin- reglur, ið settar eru, og sum vinnan hevur góðkent. Nú oljuvinnan er við at taka seg upp, er eitt stórt arbeiði gjørt við at leggja greiðar karmar um hesa nýggju vinnu. Yvirskipaðan politikk Fiskivinnan er og verður okkara høvuðsvinna. Tí heldur Arbeiðsgevarafelag- ið, at tørvur kundi verið á at orða ein yvirskipaðan politik fyri fiskivinnuna, ið skapar greiðar karmar bæði á sjógvi og landi. Nógvar ábendingar hava verið um, at ávís tilvild ræður innan umsitingina av fiskivinnuni, t.d. viðvíkj- andi útskriving av fiskiloyv- um. Áhugavert er at sam- anbera loyvispolitikkin í komandi oljuvinnuni, við tær kendu vinnurnar sum troyta náttúruríkidømi okk- ara. Fyri at fáa eitt loyvi til leiting eftir olju, skulu virkir prógva dugnaskap, royndir og sínar ætlanir. Ilt er at síggja, at hugt verður eftir slíkum innan fiskivinnuna. Ávís tilvild ræður í umsitingini av fiskivinnuni Umsitingin í Vinnuhúsi- num hevur tosað við fleiri virkir sum siga, at ein av størstu størstu forðingunum fyri at fólk flyta heimaftur, er vón- leysa støðan viðvíkjandi barnaansing, serliga í Tórshavn Gongd er av álvara komin aftur í føroyska samfelagið, og innan vinnuna eru fleiri virkir sum merkja fløskuhálsar viðvíkjandi arbeiðsmegi, skrivar Vinnuhúsið. Handverksvinnan manglar fólk, partvís tí at fleiri handverkarar enn eru uttanlanda. Ein annar stórur trupuleiki sínist at vera ov lítið av teldukøn- um fólki. Bæði teldufyr- itøkurnar og onnur virkir, sum tørva teldukøna ar- beiðsmegi, mangla fólk. Eisini innan onnur øki sær tað út til at vera trup- ult at fáa væl útbúgvna arbeiðsmegi. Fitt av vælútbúgvnum føroyingum eru uttan- lands, t.d. fólk við út- búgvingum innan kunn- ingartøkni. Tað vísir seg hinvegin at vera trupult at fáa fólk heimaftur. Virkini klaga Umsitingin í Vinnuhúsi- num hevur tosað við fleiri virkir sum siga, at ein av størstu størstu forðingunum fyri at um- røddu fólk vilja flyta heimaftur, er vónleysa støðan viðvíkjandi barn- aansing, serliga í Tórs- havn. Trupuleikarnir av væntandi barnaansing merkjast ikki bara, tá tal- an er um at fáa útbúgvi fólk at flyta heimaftur. Alt slag av virkjum – fiskavirkir, handlar o.o. - klaga um henda trupul- leika. Føroya Arbeiðsgevara- felag heldur tí at tað er neyðugt, at bæði lands- og komunalpolitikarar taka henda trupuleika í álvara, verður sagt í tíð- indaskrivinum frá Vinn- uhúsinum. Vónleys støða viðvíkjandi barnaansing Lesið eisini Sosialin á Internetinum www.sosialurin.fo Sosialurin - 311820 Tel. 317500 Mammudagur á Hotel Föroyum frá kl. 12.00 Borð kann bíleggjast á tel. 317500 Børn undir12 ár 1/2 prís Kostnaður kr. 175,- Til Matna ❉Aspargessúpan við heimabakaðum breyði ❉Lambssteik við grønmeti, sós og eplum ❉ Íscocktail Líka víst summartekin sum flytifuglurin eru tey stóru, fremmandu ferðamannaskipini, sum vitja okkum á hvørjum sumri Nú byrjar summarið Summarið byrjar av álvara, tá fremmandu ferðamannaskipini koma, og Norr- øna er farin undir sína summarsigling. Norrøna kemur fyrsta túrin í summar- siglingini mánamorgunin, og á hvítusunnu kemur tað fyrsta fremmanda ferða- mannaskipið EDVARD JOENSEN Mánadagin byrjar summar- siglingin hjá Norrønu. Tá kemur hon fyrsta túrin úr Hanstholm. Við verða um- leið 300 ferðafólk og 72 bil- ar. Áki Jespersen á Smyril Line sigur, at ferðafólka- talið í ár teknar til at blíva á leið tað, sum var í fjør. Í fjør flutti Norrøna 72.000 ferðafólk og 18. 200 bilar millum londini. Siglingin byrjar heldur fyrr nú, enn hon plagdi fyrr. Í fjør varð summarsiglingin víðkað við tveimum vikum, sigur Áki Jespersen. Í ár er hon flutt eina viku orsakað av, at Norrøna skal í dokk í heyst. Siglingin byrjar, sum sagt, komandi vikuskifti og endar tann 9. september. Tá fer Norrøna í dokk í ein mánað, áðrenn hon fer aftur í vetrarsigling við farmi. Meðan Norrøna er í summarsigling, hevur Smyril Line leigað eitt farmaskip at sigla ta rutuna, sum Norrøna røkir um vet- urin. Hetta skipið eitur Tango og er størri og skjót- ari enn Clair, sum røkti hesa rutuna í fjør. Ferðamynstrið er tað sama, sum tað plagar at vera við Norrønu. Føroyingar og týskarar eiga stóra partin av ferðafólkunum. Áki Jesper- sen sigur, at tað sær út til, at danirnir fækka eitt sindur í ár, men einki merkisvert kortini, heldur hann. Hin- vegin væntar hann fleiri før- oyingar. Og teir eru ofta heldur seinni at bíleggja enn onnur, so tað kann koma okkurt aftrat enn. Herfyri fóru flogfeløgini at kappast um ferðafólkið við bíligum ferðaseðlum á ávísum túrum. Hetta hevur ikki ávirkað ferðafólkatalið við Norrønu, sigur Áki Jespersen. Men greitt er, at ferða- fólkatalið loftvegis er økt mundandi í seinastuni. Í apríl ferðaðust 21,1% fleiri ferðafólk um flogvøllin í Vágum, enn í apríl í fjør. Hesin vøksturin stendst tó ikki av tilboðunum frá Maersk Air og Atlantsflog, tí tey komu ikki í gildi fyrr enn tann 28. apríl. Men á flogvøllinum í Vágum vænta tey at fara at síggja hesi tilboðini aftur í ferða- fólkatalinum komandi mán- aðarnar. Hinvegin verður flogið fleiri túrar um vikuna í ár, enn gjørt varð í fjør. Páskir- nar fullu í apríl í ár. Handils- stevnan Tórrek var eisini, og tá vórðu gjørdir fleiri eykatúrar millum Ísland og Vágar. Og slíkt telur alt við, siga tey á flogvøllinum. Eitt annað víst summar- tekin eru tey stóru, fremm- andu ferðamannaskipini, sum koma á styttri vitjanir. Vanliga eru tey her nakrar tímar, meðan ferðafólkini gera útferðir í landinum. Hetta tykist vera nakað, sum vindur upp á seg, sigur Mia Cameron á havnar- skrivstovuni í Havn. Í ár eru 29 av hesum skip- unum fráboðað, og tað er met. Eisini væntar Mia Cameron, at ferðafólkatalið verður tað hægsta nakran- tíð. Í fjør vitjaðu knappliga 9.000 fólk hendan vegin við hesum skipunum. Í ár vænta tey, at talið fer at nærkast teimum 12.000 ferðafólk- unum. Tað eru fleiri gamlir kenningar millum teirra, sum hava boðað frá vitjan í summar, sigur Mia Came- ron. Men eisini skip, sum ikki hava verið fyrr, eru á listanum. Eitt nýtt fyribrigdi í hes- um sambandi tykist vera, at alt fleiri av hesum skipun- um seta fólk út í smáum gummibátum, sum gera ferðir undir bjørgini. Til dømis skal fyrsta skipið, sum kemur hendanvegin í summar, til Mykinesar og Vestmanna. Hetta skipið var eisini her í fjør, og tá sigldu tey millum annað inn á Hólmgjógv í Mykinesi. Og slíkar túrar ætla tey at gera aftur í summar, skilst. Føroyingar fara suðureftir Føroyingar ferðast dúgliga til heitaru londini at halda summarfrí. Faroe Travel í Havn var tann seljarin, sum samanlagt seldi næstflestar charterferð- ir fyri kenda donska ferðamannafelagið Tjæreborg í apríl Av ferðaskrivstovuni Faroe Travel í Havn verður sagt, at tey hava úr at gera við at selja ferðaseðlar. Nógv tann størsti parturin er millum Vágar og Kastrup, sigur Er- land Rasmussen á Faroe Travel. Ein partur kemst av teim- um bíligu ferðaseðlunum, sum flogfeløgini hava at bjóða júst nú. Og á Faroe Travel hava tey merkt eina veruliga framgongd, síðan hesi tilboðini komu. Men hesi tilboðini eru bara gald- andi fram til 19. juni, og eisini uttan fyri skeiðið, hesi tilboðini eru galdandi, verð- ur væl selt. Eisini eru teir lesandi før- oyingarnir utanlands mill- um teirra, sum fylla væl í hagtølunum hesa ársins tíð. Erland Rasmussen sigur, at serliga eru tað charter- ferðirnar suður eftir, sum ganga væl í ár. Faroe Travel var í apríl næststørsti selj- arin hjá kenda danska felag- num Tjæreborg. Og her tosa vit um talið á ferðafólkum og ikki í prosentum av fólkatali í økinum, har sølu- skrivstovan liggur, sigur Er- land Rasmussen.