leygardagur 19. juli 2003síða 15

28 Nr. 135 - 19. juli 2003 Nr. 135 - 19. juli 2003 29 Hendan mánaðin sýrnir Frits Johannesen í Fuglafirði fram í Gallerí Oynni á Tvøroyri LIST At vera í tí tóma rúminum við einum pensli, kanst tú tulka í litum, har hugskotið til málningin kann takast úr luftini, líðunum, homrun- um, gjáunum, fjallatind- unum úr eygunum á børn- um og Snjósóljugentuni - árla og síðla. Í gjáarmunn- anum er tignarligt. Ljósið spælir sær kring fjalla- greinirnar og leggur seg á vágna í ymiskum dragi, sum pensilin fangar í strok- um. Hetta er í løtum, sum tú tíðum vendir aftur til. Ovast uppi er ljósið - sum spælir sær t. d. í gjáar- munnanum í Mansgjógv uppi í Blábjørgum , og end- urspeglar sær í einari kvinnu við einari cello - ein skulpturur, sum er at undrast yvir. Henda mussika løtan, sum ljómur í litum - er spæl í tónum, har Snjósólju- gentan í Mansgjógv er ein undurføgur standmynd, ið spælir á eina cello, ið ber tónar og løg kring tann víða heim. Hon er eitt kosmiskt fyribrygdi, sum fevnir um alt í ljósi, í tónum og spæli. Lívið í gjáum er ein poetisk tilvera, sum øll undrast yvir, ja, sjálvt Snjósóljan og mortítlingurin eru undir- givin hesari útsøgn. Cello- spælarnir í hinum gjáunum eru samdir við snjó-sólju- gentuna og mortítlingin í hesum. Alt hetta kundi eisni verið á Gøtu sandi, nú G- fagnaðurin er í ljósmála. Poppsangarin í Hagagjógv (Grand Prix) er so skulptu- rellur, at hann er sum høgdur úr einum palli, men hann er í einari gjógv ovast uppi og letur sínar tónar fara út um tann víða heim- í flyrrandi tónum og heilsar G- fagnaðinum. Myrkalagt er í Múla, men hóast tað, er ljósið í summ- ar-, heyst-, vetrar- og vár- løtum tað sama. Húsini eru standmyndir, sum standa ritaðir í fjallasíðurnar - hella seg aftur at fjallinum og eru eitt við megnar standmyndina fjallið. Sjálvt Fjallatussin á Gjógv-ara- áfjalli er ein einfaldur tón- leikari, sum eftir eina stravna konsert ovast uppi, smýlist og samtykkir tað, at fjallið er ein standmynd - ja, at fjøllini eru stand- myndir, og hjartans hugsan og trá teirra rópar til himm- als í ævigum tónum, sum fjallatussin hevur tulkað á sínum ljóðføri. Kenslusomu myndirnar Divotu er 1 og 2 eru jødar, sum leika á ljóðføri og spæla Mozart. Teir eru staddir í Auschwitz og Birkennau. Orkestur-leið- arin í Divotu 2 er kross- festur við einum vindli í munnvikanum. Hann stýrir øllum orkestrinum, er gerandisligur og so ómetaliga líkasælur við sigarett í munninum. Tað at týna og verða týndur kann gerast so vanligt, - ja, so vanligt, sum at hava eina sigarett í munninum, og fer hetta farm dag og dagliga um tann víða heim. Á krossinum er skyldrið:WWW. Tá ið gingið verður hús- anna millum í einari gaml- ari føroyskari bygd, síggjast bert hálvir skjøldrar og hálv vindeygu. Skjøldrarnir eru fullkomin skap og somu- leiðis vindeyguni, men alt fer um tíðina, sum melur í stýrinum ella hjólinum um ein húsavegg ella kirkju- vegg. Húsini, sum eru standmyndir - gera bygdina til eina heild, hóast eygað bert sær hálvar skjøldrar, hálv vindeygu, hálvar skor- steinar og hálvt stýri. Hetta er eitt úrdrag, sum er so rót føroyskt, sum tað kann vera. Sluppmanningin og út- róðrarmaðurin eru livandi standmyndir, sum eru høgdar út úr tí føroyska umhvørvinum. Keppurin er tann føroyski " skulptur- urin". Eingin er líka, og hava teir fingið sítt per- sónliga skap eftir høvur mansins. Hann er ein av- spegling av hansara sál. Tað hevði verið nóg mikið bert at mála kepparnar. Tað hevði eisini gjørt málning- in. Næmingarnir eru spyrj- andi og leitandi. Tá ið teir vóru so "snúsfornuftigur" var tað, tí at abbin var so klókur. Hin vegin, tá ið tað reystaði nakað í, so var orsøkin, at lærarin var so vánaligur. Men næminga- eyguni leitaðu eftir tí, sum teir hildu var nóg mikið til hetta jarðiska lívið. Flestu næmingarnir eru blivnir góðir samfelagsborgarar... og tað liggur í eygunum ella undir keppatútinum, sum tú sært. Málningaframsýningin røkkur um fjallagreinar í tónum og løgum, sum ljóma úr einum cellokassa, men undrandi standa vit, tá ið brimið stendur í grasi, og ódnin reikar um bygdir og firðir, sum myndin av Hvalbiareiðið ber boð um. At standa oman brim og ikki kunna flota bát, kenna føroyingar til. Hetta røkkur um nes og tangar frá norðasta oddi í Føroyum til Akraberg. Hetta eru tónar, sum eru tulkaðir í skald- skapi, tónleiki og myndum. Hetta var ein lítil lýsing av myndunum hjá Frits Johannesen, sum hevur listaframsýning í Gallerí Oynni til 31juli. Vert er at støkka inn á gólvið í Gallerí Oynni og fara eina ferð í myndum hansara, sum eru poetiskar og skulpturellar. Tær verður ynskt eina góða ferð, saman við málning- unum í tí tóma rúminum. Frits í Oynni á Tvøroyri Snjósóljugentan Snjósóljugentan uppi í Mansgjógv á Blábjørgum Snjósóljugentan á Gjógvaráfjalli við Kallinum í baksýni Tíðindaskriv Undir yvirskriftini ‘Ørs- kapur’ fór kamarkórið Mpiri í vár undir eina nýggja konsertferð. Eftir tvær væleydnaðar konsertir í Århus Kunstbygning og Rundatorni í Keypmanna- havn leggur kórið nú leið- ina til Føroya. Kórið hevur samansett eina konsertskrá við verkum, ið á ein ella annan hátt hava okkurt ørt í sær. Ein svakur tekstur, eitt vitleyst tónaskald ella líknandi. Konsertirnar í Føroyum verða: Týskvøldið 22. juli kl. 19 í Fríðrikskirkjuni á Nesi. Mikukvøldið 23. juli kl. 19 í Kommunuskúlahøllini í Havn. Mpiri hevur sum eitt av aðalmálum sínum at virka fyri at fáa til vega nýggjan føroyskan kórtónleik. Hetta mál hevur kórið tikið í álvara og hevur seinastu árini bílagt fleiri nýggj verk frá føroyskum tónaskøldum so sum Kára Bæk, Paula í Sandagerði, Kristiani Blak og Tróndi Bogasyni. Trónd- ur Bogason syngur tenor í kórinum og hevur, síðani kórið varð stovnað, skrivað 7 verk til kórið. Frumfram- førslur hava tí verið javnan at hoyra á konsertum kórs- ins. Ein frumframførsla er eisini á skránni á konsert- ferðini. Tað er verkið 'Tanngulilalei' hjá Tróndi Bogsasyni. Heitið er ein góð ábending um, hvat kann væntast til konsertir- nar hjá Mpiri. Umframt hetta verkið syngur kórið verk eftir øra italska fúrst- anum Carlo Gesualdo da Venosa, sum livdi í rene- sansuni, og sum gjørdist svakur eftir at hava myrt konu sína og elskara henn- ara. Restina av lívi sínum brúkti hann til at pína seg sjálvan og skriva løgnan tónleik. Gesualdo var tó samstundis ótrúliga dugna- ligur, so hesin tónleikurin verður í dag mettur sum nakað av tí mest spennandi og nýskapandi úr seinni helvt av renesansuni. Eisini eru verk við, sum danska tónaskaldið Per Nørgård hevur gjørt til tekstir hjá sveitsiska fjøl- listamanninum Adolph Wölfli, ið mesta av lívi sín- um var læstur inni á sinnis- sjúkrahúsi. Tekstirnir eru vakrir og vitleysir í senn og tað sama er tónleikurin, ið er settur til. Kórleiðari er danin Gorm Larsen, ið er úbúgvin kór- og orkesturleiðari á Konga- liga Danska Tónleikakon- servatoriinum. Hann hevur eisini lært á Royal College of Music í London og lisið Tónleikavísund á Universi- tetinum í Århus. Í sambandi við konsert- irnar ber eisini til at keypa nýggju fløguna hjá kór- inum fyri 100 kr. Fløgan ‘Asbest’ savnar tann før- oyska nýskrivaða tónleikin, sum kórið hevur sungið hesi 5 árini, tað hevur verið til. Lesið meira um kórið á h e i m a s í ð u n i www.mpiri.org . Myndir av kórinum til fjølmiðlar (í ymsari stødd og upploysingi) eru at finna á heimasíðuni undir 'annað'. Fyri meira kunning um konsertirnar/fløguna, skriv- ið til danial@mpiri.org (ella ringið: 508023. Mpiri konsertir í Føroyum SANGFERÐ Tíðindaskriv Kórið Sólarmagn, sum er mannað av sangarum av Velbastað og úr Kirkjubø, skal á kórvitjan í Írlandi í døgunum 7. til 14. august. Kórið, sum hevur vant nógv til ferðina seinastu mánaðarnar, fer í hesum sambandi at skipa fyri stórum tiltakið á Velba- staðhálsi leygardagin frá kl. 10. Um veðrið ikki verður til vildar, verður tiltakið flutt út í vakstrarhúsið í Dølum - sum liggur millum bygdirnar báðar, Velbastað og Kirkjubø. Umframt at kórið fer at syngja, er ein fjøltáttað skrá sum boðar frá for- kunnugum og hugnalig- um tilboðum til øll, ung sum gomul. Kórlimirnir hava ruddað loft og kjallarar, og savnað alskins lutir til loppumarknað. Børnini kunnu fiska sær eina gávu í Stjórutjørn, verða málað í andlitinum, sleppa ein túr á hestabaki ella hoppa í hoppiborgini. Harum- framt verður stór burtur- luting við fimmti megnar vinningum, so sum leik- um, kurvum, kjøti og mongum øðrum. Neyta- mykjukappingin, sum skuldi vera fyrr í hesum mánaðinum, verður av- greidd, og seðlar kunnu eisini keypast eina løtu leygardagin. Gerast fólk svong, fæst okkurt gott til matna av grillini, og kaffi og køkur fáast til keyps. Summarhugnin á Vel- bastaðhálsi verður nú leygardagin kl. 10 og kórið minnir fólk á at skøða seg eftir umstøð- unum. Tí, hóast summarið er komið, eru gummistivl- arnir altíð góðir, tá farið verður í hagan. Sólarmagn á kórvitjan í Írlandi Her vestan av landi teir segl lótu falla og út rann av ketum sum akkeri bar Í lyftingi stendur hann, høvding teir kalla av Skallagrímsslagnum hann ættborðin var. Tey boð tit nú skipsfelagar her hoyra fella ! Sjá her fyri framman hin blálitta hella vit taka her land og her byggja vit garð. Tá mælti hann "Egil" tit føri til landa alt tað sum á Knørrinum livandi er. Her vestan av ánni várt stórtjald skal standa, tey minnu vit reisa í nándini her. Várt fena vit reka á grasgrønan haga og lagaligt er yvir ánna at vaða sum smidlig á víkina fer Sjá fjart fyri framman seg hevjar úr dali eitt fjall fyri norðan tað ogni eg mær. Várt vartekin verða tað skal yvir vali tí Egilsfjall verður júst navnið tað fær. Tað stavnhald úr suðri tað altíð skal verða. Ein varði um ogn og várt markatal bera so leingi vit her verja garð Tað fløðir og fjarar at grávaksnum gjari, smátt skolar um grønlitta hellu og sker. Við strondina situr ein svartfuglaskari ein undrandi flokkur ið spyrjandi er tí her hevur mannamál áður ei ljóða bert brimaldan her hevur runga og sjóða og ýlandi stormar á ferð. Her mólu við strondina bular og skrokkar og ráðbleik av reka var urin at sjá her almiklar klótur og dimmlittir stokkar og siglingstrø mikil evst rokanum á á land hevði rikið sum øldirnar runnu ein fongur sum landnámsmenn hepnir her funnu og við teirra føtur hann lá Tá kyndur var eldur tann fyrsti á staðnum og dimmgráa guðan mót loftinum lá. Tá birtist tann glóð sum vit hoyra úr kvæðnum sum sigld var um havið fjart eystanífra. Tá grunda var Kvívík og enn roðar glóðin sum fedrarnir kyndu og her liggur slóðin tað søga og søgn boðar frá Her stendur várt bakland og her liggur lendi í ótald árhundrað tey húsaðust her og øld eftir øld tað á grúgvunum brendi til dagin í dag her í okkara verð. Frá víkingasynum er rót vár at rokna og ikki er eikin sjálv " Kvívíkin " hokna og valla í bræði hon fer. Vit eiga til felags at her er várt upphav og vøggan hon gekk yvir fjalunum her. Tann norrøna rót ið kom eystan av havi væl sprottin í okkum tann kvisturin er. Lat okkum tí æra tann arv ið vit fingu og fylgja tí slóð sum her fedrarnir gingu til dagur vár aftnar og fer. Tann dag ið vit seinast her fara til ferða og greinin er fallin av rótini her. Norð til várar frændir teir okkum tá bera, sum heiman vert heyggjin í Fornanum er Har sevið og grasið oss lívd skulu gerast, har vestfallið skamt undir helluni ferðast vær seinastu kvøður tá ber. Uppi í Trøð Viggo Johannesen Kvívík - Í túsund ár C M Y K 29 28