fríggjadagur 16. desember 1994síða 16

Síða 16 Nr. 241 — 16. DESEMBER 1994 A Karpov - Ur gomlum døgum "Kasparov hevur fleiri ferðir mutrað russiskar stórmeistarar", segði Karpov tá hann vitjaði í Íslandi um mánaðar- skiftið april-maj í ár. Slíkt er sjálvandi tor- ført at prógva. Líka so torført tað verður at fáa ynskið uppfyllt, tá hann sigur: "Eg vil fegin leika ein dyst ímóti Bobby Fischer." Hendan seinasta av- bjóðingin kemur tíverri 4 19 ár ovseint. Bobby á: Fischer uppgav sjálvur , sitt HM heiti i 1975, ti FIDE, tað sovjetiska talvsambandið og Kar- pov ikki vildu ganga hansara krøvum á móti. Karpov var í Íslandi og telvaði = sjónvarpsdyst. Karpov vann Ólafsson, Petursson og leikti javnt við Stefansson. GM Margeir Peturson, segði: "Karpov er nú betri enn nakrantíð áð- vøllin. Og, jú, skil er i handilsskapinum, ti ur." Karpov fær stóran vinn- Fáar dagar framman- ing eftir undan hevði Karpov ver- ið í suðurspanska Dos 31. - Kxe5 Hermanes, har hann 32. Fxe4+ Kxe4 leikti Hvíta fólkið móti Svørtum, bulgaranum, Veselin Topalov, id helst er hin sami, sum 33. Réel+ Kf5 34. Réx e8 Kjarnin er - at bædi Bc8 vann á Kasparov herfyri og Bf8 hanga, og alt á OL-leikunum í Mosk- endar vid at Karpov er va. frammanfyri við einum kvaliteti. . 4718 "| AA É . Róx xa2 1 4 á 36. Róc8 ! v wW Svartur gavst. Karpov vann kortini ikki kappingina. = Gelfand 4 vard fremstur 6 stig og | == ; Karpov nr. 2 vid 6stigum 3. Epishin 5,5 stig 4. | HVITUR leikar! Topalov 4,5 5.-8. Judit 30. Rif6!! Kxf6 Polgar, Lautier, Gulko 31. Be5+ og lllescas allir 4. | Morovic 3,5 10. Rivas, 3. | Tvey óvanlig magnet- offur fyri at lokka Kong- an hjá Topalov fram á kelda: Bjarke Kristensen í Det Fri Aktuelt Besta føroyska OL- talvúrslitið Føroyar-Libanon 3,5—0,5 var úrslitið í 13. og næstseinasta umfari við talvolympisku leikirnar í Moskva. Eftir hálvan annan tíma spæl í 14. og seinasta umfari leikaðu Føroyar— Irak. Í Útvarpi Føroya hoyrdu vit í í morgunsendingini „Góðan morgun, Føroyar« lidleidaran Jákup Mikkelsen í telefon- samrødu við Suna Merkistein. Føroyingarnir høvdu góðar vónir um at røkka 50 %oskoru, ið hevur verið minsta málið frammanundan kappingini. Seinastu tíðindi á døgurda í gjár vóru, at Føroyar vunnu 4-0 á Irak og hervið tryggjaðu teir besta talvolympiska úrslitið hjá Føroyum higartil. Bókin sum Sigert í Kirkjubó skrivaði um Sibiriuferð sína 1889— 1985 er nú komin á fóroyskum! UNGU FØROYAR geva út. Sigrid av Skarði Joensen føroyskadi. A ferð í Sibiriu er 363 síður, innbundin í dimmreytt, hevur leyskápu í litum og myndirnar úr upprunaligu útgávuni. Hon kostar 420 kr. Tá ið bókin kom út í 1901 — upprunaliga á donskum — vakti hon stéran ans. Sera litil ålitandi vitan var tå til taks um Sibiriu, og bókin gjørdist ein tydningarmikil heimild um tað veldiga landið: Um landslag og veðurlag tess, samferðslu- vegir, f6lkasløg og búset- ing, náttúruríkidómi og vinnuvegir, lívsháttir og siðir, mál og mentan. Bókin varð væl fagnað í føroyskum, donskum og svenskum bløðum. : Dimmalætting skrivaði 27. 10.1900 um 1. heftið av bókini. Tingakrossur skriv- aði 16.1.1901 um 4. heftið, og Fuglaframi skrivaði 26. 6.1901, tå øll bókin var komin. Tað kenda Gåle- borgs Handels och Sjø- fartstidning hevdi ummæli 6.8.1901 og m.a. sigur, at bókin smæðir seg ikki burt- ur millum evropeiskar bók- mentir um Sibiriu; at høv- undurin uttan at hava so stórar bókmentaligar fyri- treytir hevur havt so mikið gløggari ans fyri lívinum og náttúruni, og at ómetalig orka umframt óvanliga sterk heilsa og gott, lætt lyndi hava hjálpt honum gjøgnum trupulleikar og vanda, sum flestir ferða- menn høvdu lútað fyri. Um- mælið leggur eisini dent á tann lítillátaða stilin: høv- undurin reypar ikki av brøgdum sínum, hóast tey óivað bera av teimum hjá mongum pólfara; tvørtur- ímóti loynir hann ikki, at hann ofta kendi seg bæði einsamallan og illa heitnan. Móti endanum á ummælin- um stendur, at ein sovorð- nan høvund lærir lesarin at elska, sum kendi hann hann persónliga. Eisini fyri nútíðarlesarar er tað spennandi at lesa um ferðirnar hjá Sigerti um si- birisku víddirnar við reins- djórum í gellandi frosti og mánalýsi, tjaldlegur í ýlandi stormi og kavaroki og um myggjabitaplåguna í køv- andi summarhita; fiski- skap, bjarna- og úlvaveiði, bóndabrúdleyp í Sibiriu, heiðið dýrablót og mangt, mangt annað. Hjá føroyingum er tað heilt serstakt at hava høvi til at lesa tað, sum landsmaður hevur upplivað á fyri okk- um ótrúliga forkunnugum og torgreiddum leiðum. Eitt serstakt yndi og treysti er Tíðindablaðið #77", Bók um Sibiriuferðin hjá Sigerti í Kirkjubø Sigert skrivar ikki heilt lítið um matsiðir hjá russum og sibiriskum fólkum; millum ymiskar sibiriskar rættir hanm nevnir eru eitt nú jurok, tað er turrur fiskur, og varka (samankókaður, feitur fiskur), sum varð havt til viðskera afturvið ti turra fiskinum. Pemelyer citt slag av kjøtpungum. Henda uppskriftin Times, 1993: Sibiriskt Pemely (36 3-tumma ella 60 2-tumma pemely) 1 pund av hveitimjøli (sí niðanfyri) 3/4 pund av malnum kjøti 1/2 smått saksadur leykur 1/2 teskeið av salti 1/4 teskeid av nymalnum pipari 4 koppar av kjøtsodi Í eggjahvíti . Rulladeiggið út á tunt mjølvadum borði, til tað er pappírstunt og glært. Sker í 2 ella 3 tummar stórar rundingar. . Rørsaman kjøt og leyk. Krúdda við salti og pipari og væt við 1 ella 2 skeiðum av soðnum. . Legg Í teskeið av fylluni mitt á hvønn rundingin, væt kantin við eggjahvíta og legg saman í hálv- mánar. . Lat avlopið av soðnum koma upp á kók og slepp pemelyunum niðurí. Lat kóka í umleið 15 minuttir. Pemely kann súpast í súpanini ella borð- reiðast fyri seg við smelti ella súrróma afturvið. Hveitideiggj til mjølbollar 3 koppar av mjøli og 4 egg. 1. Stoyt mjølid å bordid og ger eina kullu f midjuna. Brót eggini í kulluna. 2. Elt eggini upp í mjølid, til deiggið er sum eitt knetti. Knoga deiggið til tað er slætt og passaliga seigt. Lat tað standa í ein tíma við klæði útyvir. yvir bókini, sum kemst av, at fråsøgnin ber dám av ein- um opnum huga og av lívs- fúsum >grommum glóm- um<, sum Karsten Hoydal tekur til, at lívs- og menn- iskjatokka og er vælsignað sør fyri fordómar móti ti 6- kenda ella ótta fyri ti fremmanda. Sum landkanningarmað- ur skrásetur Sigert upplýs- ingar um veðurlag, jørdildi, málm o.s.fr., um trúgv og tjóðlív o.a.m. Men í heilum taka teir menniskjansligu spurningarnir hug hansara; t.d. tá ið hann skrivar um tey útlagnu í Sibiriu og fong- sulsvidurskiftini har, hug- leidir tær menniskjansligu avleiðingarnar og ber sam- an við viðurskifti í Evropu. Sigert kom heim av Sibiriuferð síni seint í 1895 og stílaði fyri sjónleiki, sum hann sjálvur hevði skrivað á føroyskum, í Klubbanum um ferðina. Velbastaðfólk spældu. — Hann var ikki leingi heima, men fór burtur aftur at síggja meira av verðini. Tá ið hann doyði, hevði hann í meira enn 40 ár livað at kalla alla tíðina á ferðandi fóti. Hann var fleiri ferðir aftur í Russlandi og Sibiriu, sum hann hevði serligan tokka til millum gll londini hann hevði sæð. Í februar 1931, sama ár sum hann doyði, skrivaði Sigert í blað sítt Verdens- skriftet: Í eystur og vestur, suður og norður bóru longsil og kunnleikatrá mín meg. Eru ferðir mínar ofta tor- førar vandaferðir, tær eru altíð læruríkar og fródligar, og manga góða løtuna havi eg liv- ad./.../ Eg mátti. Mátti læra verðina at kenna, víðka sjónarring mín, há- lova vakurleikan í teirri skiftandi náttúruni, vak- urleikan í kynstrinum hjá ymsum félkasløgum, men fram um alt vakur- leikan hjå yndisligastu mannabørnum, sum ferðir mínar lótu berast fyri vakurleikayndandi eygu míni. Sigert í Kirkjubø UNGU FØROYAR geva umframt Sibiriu-bókina hjá Sigerti í Kirkjubø nú eisini út bók um Sigert. Turið Sig- urðardóttir hevur skrivað bókina, sum er 138 síður við myndum, innbundin í dimmreytt og hevur leys- kápu við liumynd av Sigerti eftir Karl Einarsson Dunga- non. Bókin kostar 220 kr. Hetta er bók um ein av heimsins størstu ferða- monnum. Fyrsta ferð hans- ara gekk gjøgnum Vestur- sibiriu, bæði norðarlaga og sunnarlaga. Seinni fór hann nógvar aðrar langar ferðir, men Sibiriuferðina vita vit mest um, tí um hana skriv- aði hann stóru bók sína. — Seinni skrivaði hann aðrar bøkur og rit. Tá ið hann hevði ferðast um tær enda- leysu víddirnar í Sibiriu var Evropa honum sum ein heimrust, hóskandi til styttri stuttleikaferðir — eitt nú fór hann ákosakkrossi úr Keyp- mannahavn til París á heimsframsýningina ár 1900. Hetta er bók um ferða- mann, fødilandsvin, rødara, hugsjóna-, ævintyramann og droymara. Um hugsanir hansara um veraldarríkið sum einastu leið til frið mill- um øll lond og tjóðir. Um vakurleikahallir til røktan av kroppi og sål. Um ómett- andi eygu og livshug. Hetta er bókin um Sigert, sum var sín egin. Bókin er býtt sundur í 5 Í fyrsta parti er ævisøga Sigerts søgd á 43 síðum, frá tí hann varð føddur í Kirkju- bø 15. oktober 1969, til hann varð jarðaður har 29. september 1931. Sagt er frá lívi og ferðum hansara í tíðarrað; stundum bara, at hann var í einum ávísum staði tá ella tá, og stór glopp eru í fråsøgnini; men stund- um er sagt nærri frá við stødi í hansara egnu skrivum. Annar partur, Ritverk (s. 55-98), er um tað, sum Sig- ert hevur skrivað, ella tað av ritverki hansara, sum hend- ur hava fingist á og upplýs- ingar hava fingist um. Part- urin er býttur sundur í skrá yvir verk eftir Sigert og um- róðu um tey ymisku verkini: Sibiriubókina, bókina Gen- om Ryssland under revo- lutionen, bókina Kurórty Kavkåza og at enda eru bóklingarnir ella smáritini hjá Sigerti umrødd. Triði partur, >Aðrir rit- høvundar um Sigert< (s. 99 102) nevnir, at triggjar minnisyrkingar eru til um Sigert eftir Janus Djurhuus, Hans Andrias Djurhuus og Karl Einarsson Dunganon. Síðan eru stutt umrødd try dómi um, at aðrir rithøv- undar hava skrivað um Sigert; 2dømi í skaldsligum formi, nevniliga eftir ís- lendingarnar Halldór Lax- ness og Bjørn Th. Bjørns- -