hósdagur 29. desember 1994síða 12

|} Síða 12 Nr. 248 — 29. DESEMBER 1994 Afturgóngdin í fiskivinnuni heldur fram: Kørini eru farin suður til Vags! Jólaaftan bórust tey tíðindi ( Pressuskriv úr fiskivinuumsitingini) at Føroyar neyvan existerað sum fiskaútflytandi land. Sambært eini kanning sum danska fiskimálaráði hevur latið gjórt, telja Fóroyar ikki sum fiskivinnutjóð uttan í okkara egna hugaheimi Sum eitt slag av staðfesting av hesum tiðindum bórust boð frá gólvuppboðssóluni, at nú var skjótt fari undir at takað fisk inn á uppboðsdeildina suðuri í Vági. Sagt var frá at Kørini nú vóru farin suður. Ei undir í at vit ikki telja vid tá vit ikki eru komnir eftir at kørå einari uppboðssólu mest sannlíkt hevði ført til at keparar høvdu vent kørunum bakid og høvdu leita sær adrastadir å uppbodssølu. Hvørji tíðindi ið eru meira hugstoytandi er tað ikki so lætt at gerað av: Kørini ella pressuskrivi frá fiski- vinnuumsitingini! Men at tíðindini um kørini er or- søkin til tidindini um ok- kara kappingarføri og at hesi fyribrygdi hanga neyvt saman tað eru tað tíanverri ikkisomong, ið gera sær greitt. At Føroyar ikki telja við - ikki existera - í handils- ketuhøpi er sjálvandi hug- stoytt og tað man verað orsøk til undran hjá mong- um og koma ovvart á hjá ødrum. Spurningurin, ið stingur seg fram er hesin, um vit ikki nú ikki verað fóðra við samaslag av tíðindum, sum fyri árum síðani sannførdi allar føroyingar um, at so nógv tann størsti parturin av útfluttning- inum ( og sostatt sjálvandi av framleiðsluni) vóru borðklárar vørur, um hetta ikki afturnú fer spøkjandi aftur við borðinum, ruran- di almenningin (politikk- arar inclusive) í eina líka so trygga stóðu av sannfør- andi (Tú mást ikki lúgva men tað er ikki alt tú mást siga) propaganda sum tcir- ri, ið var send út av Føroya Fiskasølu, ið varð, eina ferð um mánaðan í 21,5 ár Hvat er annars orsøkin til, at danska fiskimálaráðið kemur til eitt kanningar- úslit, ið er so út av lagi vánaligt, sum tað her er talan um?. Tað kann tykjast, sum um alt hetta tosið um vánaligan handilssáttmála vid EF og og stórir framleiðslukost- naðir (lønir serliga) einans hevur verið eitt slag av tokutosi, helst ætlað at geva fólkið (politikkerum serli- ga) eina fatan av, at fiski- vinnan hevur heilt aðrar tru- pilleikar at dragast við, heldur enn teir aktuellu, veruligu og sera stóru trupilleikarnar, ið vinnan réelt dylur yvir : Hetta, at vit støðugt ikki hava fingið loyst trupileikarnar við dygdini á tí fiski, ið virkað verður burturúr: Hetta slag av trupilleikumsum upp- bodssølu tíðindini heilt greitt bera boð um: Hesu tíðindi, um at tað í sambandi við uppboðssgluvirksemi á Toftum, verður latin ein uppbodssøludeild upp suð- uri i Vågi. Tidindini (ella fråbodanin) var henda: "Kørini eru farin suður"! ( til Vágs) Hjá fólki, ið ikki vita nakað serligt um hvat van- liga verður sett í samband við eina uppbodssølu, er hetta ivaleyst positiv tid- indi, men hjá fólki, ið hevur innlit í og vitan um, hvat ein fiskauppbodssøla vanliga er synonym við, tá er hetta ikki góð tíðindi. Tvørtur ímóti, hetta sigur frá, at vit í Føroyum als ikki hava nakað, ið bara nærnámindis líknar nakrari fiskaauktión í vanligari merking. Tað, ið ein setur í samband við eina fiskaauktión ella uppbodssølu er fyrst og fremst dygd, góðska, ella kvalitetur. At hugsa í og at goyma/- flyta fisk í kórum er ikki tað, ein setur í samband við kva- litet. Tað er akkurat tað 9- vugta: Um fiskur er koyrdur íeittkar (í hesu merking ein flossutur = gulligur 800 1000/12-1500 punds kassi av plastikk), tá er hann í be- sta føri vorðin til eina aðru— helst tridjarangsvøru. I hesum førinum, eina vøru, id ikki sambart kan- ningini hjá danska fiski- málaráðum, rgkkur nær nåmindis søludiskunum hjá handilsketunum, hvar tær enn standa, i Europa, USA Japan ella í SNG. Kør og kvalitetur "hoyra" sostatt slett ikki saman. Tað sum kør, helst fyri 80-90% viðkomandi, verða brúkt til her á landi (eins og í Íslandi, ið heldur somu kós móti avgrundini sum Føroyar), er fluttningur av tridja- rangsråvøru frå landingar- plássi til einhvgrja blokk- farikk herella har. (Fiskurin "flytur" stig frá annanrangs til tridjarangs við at verad holvdur í eitt kar) Har tað var vunnið nakað áleiðis og partar av flota- num vóru farnir undir at nýta kassar, har eru vit so nú komnir í tað stóðu, at niðurgerðingin, ið fór fram úti til havs, nú er flutt til Tidindabladid Gt Orðaskifti okkara framleiðsluvirkir og uppbodssølur: Tann fiskur- in, ið kostar nógv strev og knoss úti til havs at hag- reiða ( í tann mun hetta verður gjørt), verður hólv- dur i kør ( og broytist frá fyrstaflokks til annan- rangs), og har "yvirflatior- kan”, id eftir er hjå okkara fiskimonnum ( id stavar frå teimun heilt horriblu ar- beidsumstødum, íð nærum uttan undantak eru galdandi umborð á føroyska veiði- flotanum) ikki røkkur, tá tað kemur til hetta: Kon- struktivt at finnast at hesum viðurskiftum. Teir orkað tað ikki. Í hesum døgum har tað er stríð um hvørt einstakt ar- beiðspláss er í flestu fórðum frægast eisini at halda tung- una mitt í nunnunum. At vísa á og tala um at vit ikki hava borið okkum rætt at, hvorki tá tað kom til mátan at fiskað uppá ella tá tað hevur snú seg um at fara um fongin úti til havs, hevur tað ikki verið lukkuligt, at gerað --áðrenn kreppuna- og tað er tað hvaðna verri nú. At hava vænta, at broyt- andi atfinningar skuldu verið komnar frá okkara meinigu fiskimonnum hev- ur verið útilokað. At einki hevur verið gjørt av feløg- unum er at undrast á og harmast um. At ikki eitt kis hevur verið, at hoyrt frå fiskiman- nna-meistarafeløgunum og navigatørunum fer i føroy- skari søguskriving at standa sum eitt heilt serstakt ka- pitul.Tad fer at standa sum ein seratungtvegandi ákæra móti leiðslunum í hesum feløgum, ið hava latið eyguni aftur og ikki hava latist um vón, øll hesu år meðan grundarlagi undir tjóðini var skrætt upp av grunnum, meðan niðurfisk- ingin og niðurgerðingin av fiskastovnunum fór fram, meðan samfelagsins grund- kapitalur var søpladur bur- tur. Tað ferð at verað sett eitt stórt spurnaðartekin við leiklutin hjá eitt nú leiðs- lunum í arbeidarafcløgu- num hesum viðvíkjandi, ti tað hevur verið skeivt at vænta at einstøku limirnir í øllum hesum feløgum hava kunna fari longur enn teir hava gjørt, tá teir á inter- num fundum í feløgunum hava gjørt vart við sína áskoðan. Í øllum fórum ferð tað at verað legi um tað ferð at vi- sa seg at eingin, absolut eingin, kommunikatión skal hava verið millum politikkarar og fakfelags- fólk øll hesu mongu år, ið eru farin afturum bak, meðan øll tekin hava verið, í bæði sól og mána, at her bleiv ein galin endi. Atreiðarafelagið hevur tagt og latið staði ul, er skiljandi tá tað var møguligt at uyg- gja sær innigkugrundar- lagið á annan hátt, enn vid at virkað sum mest út av tí fiski, ið var tíkin. At hetta verður gjørt enn sum áður, er ikki til at skilja um íkki frágreið- ingin er tann, at at tað íð føroyskari fiskivinnu he- vur verið og er eitt nógv stórri lønsemi enn tað, ið alment er komið fram? Saneringarnar og efturver- andi íløgustudningurin eru so langt frá nóg stórur til at kompenserað fyri teim heiltævintýrligu uphæddir- num, ið vóru lætnar í stud- ningi? Framvegis er fiskivinnan partur av løgtungsins fig- gjarlóg og sambart kan- ningini hjá danska fiski- málaráðnum er tað íkki nakað útlit til at hetta kann broytast í bræði, tí so leingi okkara verur ikki røkka handilsketunum so er eyð- sæd at tær heldur ikki fáa handilsketuprís. Og tá okkara verur ikki kunnu brúkast í handils- ketuhøpi, so er tað ti at tær ikki kunnu kappast vid tílíkar = verur: Grummi