mikudagur 23. juli 2003síða 3

4 Nr. 137 - 23. juli 2003 Nr. 137 - 23. juli 2003 5 Arbeiðsloysið er nú 2,7 % Eftir, at almenni arbeiðsmarknaðurin hevur verið til sam- ráðingar í heyst, er rættiliga sannlíkt, at lønargjaldingarnar í Føroyum verða enn hægri enn tær eru í løtuni. Hóttanin um stóru kreppuna í alivinnuni kann tó tálma hækkanin av lønargjaldingunum LØNARGJALDINGAR Páll Holm Johannesen Samanborið við fyrsta hálvár í fjør, so eru lønar- gjaldingarnar í Føroyum hækkaðar. Fyrsta hálvár í vórðu í alt 2.911,3 milliónir krónur goldnar í lønum, samanborið við 2.895,3 milliónir krónur fyrsta hálvár í fjør. Einki er at ivast í, at lønarhækkanin á privata arbeiðsmarknaðinum er høvuðsorsøkin til hækkan- ina. Hevði tað ikki verið fyri kreppuna í alivinnuni, so hækkanin helst verið enn størri. Lønargjaldingar í alivinnuni er nevnliga lækkaðar við 13 % hetta tíðarskeiðið. Í heyst skal almenni arbeiðsmarknaðurin til samráðingar, og nógv bendir á, at feløgini ikki fara eftir minni lønar- hækkan, enn privati arbeiðsmarknaðurin fekk í fyrr í vár. Lønargjaldingarnar í Føroyum eru hækkaðar í mun til sama tíðarskeið í fjør. Høvuðsorsøkin er lønar- hækkanin hjá privata arbeiðsmarknaðinum. Hóttanin um kreppu í alivinnuni kann tó tálma nakað av hækkanini í lønargjaldingunum Mynd: Savnsmynd Lønarhækkanin á privata arbeiðsmarknaðinum sæst aftur Síðan skeiðini í Før- oyum, hevur Mette Fønss arbeitt við at umseta eina bók, ið lærir fólk at leggja av at roykja. Bókin er sera vælumtókt í Skandianavia, og í løtuni liggur bókin nummar eitt á sølu- listunum í Noregi ROYKING Páll Holm Johannesen Danska kvinnan, ið roynir at fáa føroyingar at leggja sigarettirnar á hillina kem- ur aftur til Føroya at halda fleiri skeið. Mette Fønss fer um mánaðarskiftið aftur at eggja føroyingum v at við gevast at roykja. Skeiðið verður í Havn í døgunum 31.7, 1.8, 2.8 og 4.8. Fólk kunnu boða frá luttøku á telefon +45 51 90 35 36 ella á heimasíðuni www.easyway.dk. Umsett eina bók Mette Fønss hevur síðan skeiðini í Føroyum umsett bókina "The Easyway to Stop Smoking" saman við Alexander Elgurén. Danska heitið á bókini er "Endelig ikke ryger". Bókin er í alt umsett til 20 mál, og hevur selt yvir 4 millónir eintøk kring allan knøttin. "Endelig ikke ryger" er komin á bókahillarnar í Danmark, og føroyingum verður eisini givið møgu- leika at ogna sær vælum- tóktu bókina, tí hon verður eisini til taks í bóka- handlunum í Føroyum. Í Noregi liggur "The Easyway to Stop Smoking" nummar eitt á sølulistu- num, og Mette Fønss er sum verða man spent um, hvussu bókin fer at verða móttikin í Danmark og ikki minst í Føroyum. Mette Fønss fer um mánaðarskiftið aftur at eggja føroyingum at leggja sigarettirnar á hillina. Mette Fønss aftur til Føroya Framvegis er arbeiðs- loysið í Føroyum rættiliga lágt, men hóttanin um hópupp- sagnir í alivinnuni kunnu hava við sær, at talið av arbeiðs- leysum hækkar komandi árið ARBEIÐSLOYSIÐ Páll Holm Johannesen Seinasta fríggjadag boðaði leiðslan í ALS, at ALS- gjaldið frá 1.september í ár veksur úr 0,5 % til 0,75%. Ein av orsøkunum til hækkanina var, at fleiri føroyingar vóru blivnir arbeiðsleysir, og tí var útgjaldið størri enn væntað. Nýggjastu hagtølini vísa, at arbeiðsloysið í Føroyum er vaksið við einum pro- sentstigi. Sama tíðarskeið í fjør varð arbeiðsloysið 2,6 % av samlaðu arbeiðs- styrkini, og í fyrsta hálvár í ár er talið 2,7 %. Arbeiðsloysið er nógv lækkað, síðan tað var í hæddini í 1995, tá arbeiðs- loysið var 14,7 %. Ymiskt bendir tó á, at møguliga fer arbeiðsloysisprosentið at hækka aftur. Fara virkir av knóranum, merkist tað rættiliga skjótt, tí prosent- tølini eru so lítil í løtuni. Hóttanin um hópuppsagnir í alivinnuni kunnu skjótt hava við sær, at talið av arbeiðsleysum í Føroyum aftur fer skeivan vegin Seinnu árini er fólka- talið hækkað á hvør- jum ári. Nýggjastu hagtølini hjá Hagstovuni vísa, at fólkatalið framvegis hækkar. Tað búgva pr. 1.juli í ár í alt 48.117 fólk í Føroyum FÓLKATALIÐ Páll Holm Johannesen Sambært seinastu hagtøl- unum hjá Hagstovu Føroya búgva í løtuni 48.117 fólk í Føroyum. Tølini eru grund- að á hagtalstilfar fyri fyrsta hálvár í ár. Seinastu árini er fólkatalið hækkað á hvør- jum ári. Eftir at fólkatalið toppaði í 1989, tá 47.738 fólk búðu í Føroyum, gekk niðureftir, og botnurin var í 1995, tá 43.500 fólk búðu í Før- oyum. Síðan 1995 hevur gingið framá, og nú fyrsta hálvárið av 2003 er lagt afturum eru vit farin upp- um tey 48.000. Samanborið við sama tíðarskeið í fjør eru bæði fleiri børn fødd, og netto- tilflytingin til landið er størri. Fyrsta hálvár í ar eru í alt 343 børn fødd, og 284 fleiri fólk flutt til Føroya, enn flutt av landinum. Vit eru hálvt fimta túsund fleir enn í 1995 Fólkatalið í Føroyum hækkar framvegis. Hagtøl frá fyrsta hálvári í ár vísa, at í alt búgva 48.117 fólk í Føroyum. Tinganes stongt Stjórnarskrivstova landsins hevur stongt í summar. Tað kemst av, at tørvurin á sam- skifti er nógv minni um summ- arið, sigur Barbara á Tjaldrafløtti, deildarstjóri. SUMMARFRÍ Ingi Rasmussen Einki samband er við skrivstovuna hjá Føroya løgmanni um summ- arið. Løgmansskrivstov- an hevur stongt í tríggjar vikur og letur uppaftur 1. august. Sostatt tekur eingin telefonina á landsins stjórnarskrivs- stovu. Víst verður kort- ini til eitt telefonnumm- ar, og Sosialurin ringdi á nummarið, fyri at fáa eina frágreiðing. Barbara á Tjaldrafløtti, deildarstjóri, tók tele- fonina. Vit spurdu hana, hví Tinganes steingir um summarið. – Tað er fyri at fáa restina av árinum effekt- ivari. Á hendan hátt sleppa vit undan, at summarferian breiðir seg yvir ein stóran part av árinum, sigur Bar- bara á Tjaldrafløtti. Eisini Løgmálaráðið, sum hevur loyst frá løg- mansskrivsstovuni, hevur stongt í hægstu summarferiutíð, og eftir ólavsøku fer Menta- málaráðið eisini í summarferiu. Einki verður svarað ella av- greitt. Løgmansskrivsstovan royndi fyri fyrstu ferð í fjør at hava stongt í hægstu summarferiutíð, greiðir Barbara á Tjaldrafløtti frá. – Hetta er eitt deydligt tíðarskeið. Telefonin ringir nóg illa hesa tíð- ina, landsstýrismenninir eru í feriu og aðrir stovnar, sum vit sam- starva við, eru eisini í feriu. Nøkur eru kortini til arbeiðis hjá okkum, og vit uppgeva eisini altíð eitt telefonnumm- ar, sum tú kanst ringja til, um tú hevur átrok- andi boð, sigur Barbara á Tjaldrafløtti. Eini 20 fólk starvast á Løgmansskrivstovuni. Fyrstu ummælini, sum solofløgan hjá Teiti Lassen hevur fingið, eru góð. Teitur er eisini spakuliga farin at merkja, hvussu tað er at vera »stjørna« í USA og er noyddur at svara al- skyns løgnum spurn- ingum – eitt nú hvønn hann síðst klemmaði FLØGUÚTGÁVA Ingi Rasmussen Optimistisk og kenslu- borin, eru millum orðini, sum longu eru knýtt at fløguni hjá Teiti Lassen, ið bert hevur verið á markn- aðinum í fáar tímar. Í gjár, 22. juli, gav Universal Records »Poetry and Aeroplanes« út í USA. Enn er ov tíðliga at siga, hvussu hon verður móttikin, men longu nú hevur okkurt rós- andi ummæli verið at sæð. Tónleikatíðarritið Slant Magazine er ikki pírið við stjørnunum til unga nýling- in úr Føroyum. Teitur fær fimm stjørnur av seks møguligum frá ummæl- aranum Sal Cinquemani, sum skrivar fyri blaðið. – Borið av kenslum, væl ljóðblandað og hegnisliga søtað við skuggum av op- timismu, spælir fyrsta solo- fløgan hjá Teiti Lassen sum eitt ljódligt postkort frá einum fjakkandi lista- manni, sigur hann. Sorgblítt huglag Blaðið hevur fingið fløg- una frammanundan til um- mælis og hevur sína greiðu fatan av, at talan er um góðsku. Farið verður ígjøgn- um fleiri av løgunum, og tú situr eftir við kensluni, at tú átti at keypt fløguna sum skjótast. – Hóast sangir sum »Sleeping with lights on«, ið byrjar ta annars a k k u s t i s k u fløguna við vill- leiðandi hip- hop rútmum, eru ljósir og fangandi, so liggur eitt sorgblítt huglag undir allan vegin, skrivar Slant Magazine, sum sigur fløguna vera fulla av løtu- myndum av longslinum hjá Teiti. Blaðið samanber røddina hjá Teiti við hana hjá Jeff Buckley, eina av mongu fyrimyndunum. Víst verður eisini til, at íblástrarkeldur- nar hjá Teiti munnu vera Suzanne Vega og James Taylor. Framleiðslan av fløguni, sum Rupert Hine hevur staðið fyri, er sevjumikil og fruktagóð, sigur Slant, men uppaftur týdningarmiklari er nær- leikin í ljóðmyndini. Upprunin hjá Teiti, sum blaðið sigur koma úr donsku oyggjunum Føroy- um, fær eisini nøkur orð við á vegnum, og blaðið heldur, at fløgan er gjørd, meðan Teitur hevur havt hjartasorg. Hvussu er og ikki. Teitur er farin á flog við fløguni »Poetry & Aeroplanes«, og næstu dagarnir, vikurnar og mánaðirnir fara at vísa, hvussu fløgan verður mót- tikin; um hon eisini selur. Føroyar sum drøgg Í sambandi við útgávuna hevur Teitur úr at gera við konsertum og sonevndum »promotions«. Hann noyð- ist at vera burtur eina tíð, og fær eitt nú ikki heilsað upp á vinmenninar á ólav- søku, sum hann hevur havt fyri vana. Tað merkir eisini meira av tí longsli, sum fløgan er so full av. Á heimasíðuni hjá tón- leikastøðini VH1 er ein fesk samrøða við Teit. Sagt verður, at tað hoyrist á fløg- uni, at Teitur er langt heim- anífrá og fløgan er fyri øll, sum hava følt, hvussu tað er at vera fremmandur í einum fremmandum landi, langt burturi frá teimum, sum tú elskar. Spurdur, hvat hann sakn- ar mest úr Føroyum, tá hann er burturi, svarar Teitur nakað soleiðis: – Umhvørvið og luftina, sum tú andar í teg. Eg sakni mest fólkini. Tú venur teg við ymisk veðurløg og onnur fólk. Men eg kenna tað, sum eg havi heimstaðin undir húðini. Eg má vera har, og eg má koma aftur. Tað er sum drøgg, sigur Teitur Lassen. Hann verður eisini spurd- ur, hvat tað løgnasta er, hann hevur sæð í USA. – New York var ein skelkur. Tá eg kom til New York varð eg tikin á bóli. Alt her er bygt. Líkamikið, hvar eg eri (í Føroyum, blðm.), so síggi eg altíð havsbrúnna. Tú sært altíð havið og ert í náttúruni. Men her ert tú í sivilisatión- ini. Tað er ein stórur munur á tí, sum eg komi frá, greið- ir hann frá. Hóast hann kanska leing- ist, so er hann kortini ikki púra einsamallur »over there«, tí við sær á konsert- ferðini hevur hann vin- mannin og ljóðmannin úr Føroyum, Jónas Bloch Danielsen. Í samrøðuni av- dúkar hann, at Jónas helst er tann síðsti, sum hevur fingið eitt klemm frá Teiti. Og so avdúkar hann for- restin eisini, at Thierry Henri er hansara yndis- fótbóltspælari. Sig so tað. Teitur fær góð ummæli Teitur Lassen tekur upp við góðum útsýni í Spania, meðan Rupert Hine lurtar Mynd: Conny Jørgensen Keyp og hoyr á netinum Fløgan hjá Teiti Lassen, sum kom út í USA í gjár, verður ikki at fáa í føroysku handlunum enn. Fløgu- handilin 3-arin í SMS upplýsir, at fløgan ikki verður at fáa í Føroyum fyrr enn fyrst í september. Eru fólk ótolin ber kortini til at ogna sær hana. Fleiri fløguhandlar eru, sum selja fløgur umvegis internetið og Teitur er eisini til sølu fleiri staðni. Teirra millum eru awarestore.com og vh1.com. Á teimum síðunum eru eisini samrøður við Teit at lesa og til ber at hoyra brot úr fløguni. Poetry & Aeroplanes 01. Sleeping With The Lights On 02. I Was Just Thinking 03. Youre The Ocean 04. Poetry and Aeroplanes 05. Josephine 06. One And Only 07. Rough Around The Edges 08. Let's Go Dancing 09. Amandas Dream 10. Shade Of A Shadow 11. To Meet You Fakta C M Y K 5 4