mikudagur 18. januar 1995síða 16

ss te > at fá diskuteret dette spørgsmål yderligere. især ønsker vi at få belyst, om Førova Bankis økonom- iske situation allerede på daværende tidspunkt kunne have givet anledning til. at á ombyiningen skete ul et andet forhold end et ul et sami hvilken betydning et andet byiningsforhold ville have nuværende suua- sknvi dagf. 16. aug 1993 frå Figgingargrunnin Førova Landsstyn ður svarað soleiðis uppá llem Den Danske Bank náen tog Den Danske Bank udgangspunkt i, al Førova Banki s aktier kraft af bankens reserver beregningsmæssigt havde en højere indre værdi end aktierne í Sjóvinnubankin Under dreftelserne kunne Fonden. med bistand fra Finanstilsynet, henvise til. at dette forhold blev op- vejet af forholdsvis større hensætielser — set over en årrække — i SB end í FB. hvorefter man nåede frem til omveksling af stort set I SB aktie med ] FB aktie. Da aktiekapitalen nu er tabt í begge banker ville et andet ombytningsforhold ikke have ændret resuliatet« Samb. notat ul fundin vid Figgingargrunnin tann 18 aug. 1993, ger landsstynd hesar viðmerkingar ul partabrævaumbýuð »Som helhed er det vanskeligt for landsstyret at forstå. at man i Føroya Banka nu pludselig har en viden. der medfører usæd- vanlig store hensættelser. som man ikke havde på det uidspunkt. da Financier- ingsfonden overtog aktie- majoriteten i banken. .« Samb. fråsøgn frå fundi tann 18. aug. 1993 millum landsstýrið og Figgingar- grunnin frå 1992, hevði Richard Mikkelsen hesar viðmerkingar ul parta- brævaumbýtið í lutfallinum 1:1 »»Man har dengang byttet nogle aktier, der er nú. værd« Den Danske Bank vildi hava meira fyri partabrevini i Feroya Banka. men Fíggingar- grunnurin kannaði rokn- skapirnar tey seinastu 5 árini. og tað vísti seg, at »i de 5 ár var hensættelserne relativt større í Sjóvinnu- bankanum Marita Petersen. lég- maður. spurdi: >Har vi købt katten i sækken? « Richard Mikkelsen svar- aði: »Selv synes jeg det ikke. Det var den bereg- ning, man kom ul. Uden hensyn til aktierne, ville resuliatet blive det samme« Finnbogi Ísakson spurdi. um Den Danske Bank heyði latið Fíggingargrunninum meirilutan av pariabrøv- unum »for at redde sit eget skind Richard Mikkelsen svaraði: »Det kan jeg ikke udelukke«.« Landsstýrið góðkendi á fundi tann 18. aug. kl. 23.15, at bankarnir vórðu lagdir saman. Í frágreiðingini frá lands grannskodaranum dagf 24.09.1993 verður gjørd ein roynd at meta um fíggjar- ligu fortreyurnar fyri sam anleggingini við at gera ávísar samanberingar av roknskapunum hjá Sjó vinnubankanum og Føroya Banka fyn árnm 1988 1992 Á s. 8. í frágreiðingir stendur m.a 1 viðlagda gongdin í búðum bankun um viðvíkjandi uliånum abyrgdum avskrivingum og burturleggingum hevur verid sera meinlik, burtur sæd frå 1992 Lwuifallid ímillum bank- arnar er at kalla eins øll árini. Tølini i Føroya Banka eru umleið ein irid- ing størri enn í Sjóvinnu- bankanum. og burturlegg- ingar og avskrivingar fylgja á leið hesum lutfall burtur sæð frá 1992 Um tað í roknskapinum fyri Føroya Banka fyri 1992 vóru gjørdar lut- falsliga somu burturlegg- ingar og avskrivingar sum í Sjóvinnubankanum, skuldu hesar verið umleið 550 mið. kr. stærri ella umleið tað dupulta=. Endaliga uppgerðin av út- reiðslunum og samlaða kostnaðinum av banka- bjargingunum efur saman- leggingina í 1993 er nærn tilskilad í skrivi dagf. 28. okt 1993 frá Fíggingar- grunninum ul Feroya Landsstyn. Brotið í skrivinum hesum viðvíkjandi er soljóðandi: »Underskuddet i Før- oya Banki er ved regn- skabsaflæggelsen pr. 30 september 1993 opgjort til 1.448,7 mill. kr. og Sjó- vinnubankin til 958,7 mill. kr. Egenkapitalen i de to banker henholdsvis 436,2 mill. kr. og 397,4 fidindabladid + 5“ Í! mill. kr., d.v.s. ialt 833,6 mill. kr. er herefter tabt. Kapitalforholdene i bank- erne og fordelingen af tabene fremgår af bilag 1. Det vil bemærkes, at i modsætning til tidligere betragtes også den rester- ende private aktiekapital som tabt. Ved at fordele rådig- hedsbeløbet på 1.860 mill. kr. med 1.185 mill. kr. til Førova Banki og 675 mill. kr. til Sjóvinnubankin vil begge banker opfylde bankernes mindstekrav til søliditeten med en — lille margen som støde pude, jfr ligeledes bilag 1 =. Vidmerkjast skal, at fort skrifuna í endurgevingun um frammanfyri hevur Rættameyndin gjørt Viðurskifu, sum Rættar nevndin leggur alstóran dent á verða kannað nærri, eru 1) Leiklutur og ábyrgd hjá Figgjareftirlitinum í sambandi við bjargingina av teimum føroysku bankunum og ávirkan tess á partabrævaumbyt- ið tann 22. mars 1993. Í hesum viðfangi eigur at verða lagdur dentur á hesi viðurskifti: Longu á fundinum tann 2 oktober 1992 verður staðfes av Figgjareftirliunum, alt tørvurin á avscungum og nýggjum kapitali og likvidi- tet í Sjóvinnubankanum fer at vera munandi stórri enn tær kravdu 500 mill. kr. Fíggjareftiriuð váttar enntá á fundi tann 4. okt. 1992, at veruligi tørvurin á nyggjum kapitali fer at vera 1,5 milliard í Sjóvinnu- bankanum og ikki 500 mill. kr. Tá bankarnir í øllum lut- um eru sera meinlíkir, er rættiliga nærliggjandi at halda, at um somu meuingar vóru dar og somu krøv sett til Føroya Banka sum til Sjóvinnubankan, so hevði Føroya Banki um hetta mundið í veruleikanum mist alla sína eginogn og var farin á húsagang. Haldgóð grund er ti ul at seta Íram spurningin um hver orsøkin er ul at annar framferðarháttur var nýttur í sambandi við virðisset- ingina av avseungum og burturleggingum i Føroya Banka enn í Sjóvinnubank- anum longu á heysti í 1992, serstakliga við atliti ul tað sum landsgrannskoðarin farir fram um, at roknskap- mir eru so at s1gå >para lellir« við undantak av 1992 Landsgrannskoðarin farir neymiliga fram, at vøru somu megimreglur fyri av etingar og burturleggingar nýttar í báðum bankunum fyn 1992, so hevði tørvurin á avscungum i Førova Banka verið 550 mill. kr stórri. Samb. roknskapin hjá Sjóvinnubankanum pr ulumo 1992 eru tapsav- setingamar 31,6% av saml- aðu útlánunum, meðan av- seungamar í Føroya Banka bert eru umleið helvun. Um so er, at orsøkin til nevnda frávik í metingar- hátti er, at Den Danske Bank óformliga stendur sum ábyrgdari, er tað av al- stórum týdningi at fáa eina nærri frágreiðing um hest viðurskifu, og um Figgjar- eftirlitið samb. lógini hevur heimild til at víkja frå gald- andi meginreglum um virðissetingar, bert tí talan er um, at ein stórri banki er meirilutapartacigari í við- komandi banka. Eigil Mølgaard, stjóri í Figgjareftuirlitinum, hevur samb. fundarfråsøgn 2. okt. 1992 boðað frá, at Knud Sørensen vegna Den Danske Bank hevur givið eina tilsøgn um, at bankin vildi standa við sínar skyld- ur mótvegis Føroya Banka og í hesum sambandi veita neyðugan — kapital og likviditet. Henda avtala er ongantid formliga váttað av Den Danske Bank, og visir seg seinni als ikki at halda, tå bankin hótti vid at taka seg år Føroyum, um ikki parta- brævaumbytid fekst í lag. 16 | Nr. 12 — 18. JANUAR 1995 álitið um dómarakanningina Hóast hetta, so var nevnda tilsøgn ein rættuliga avgerandi fortreyt fyri av- gerð landsstýrisins um at bjarga Sjóvinnubankanum tann 6. okt. 1992 við nýggj- um kapitali uppá 500 mill. kr. Nærliggjandi er tí at fáa svar uppá spurningin um, á hvønn hátt nevnda tilsøgn var givin, og um Fíggjar- eftirltid hevur rætt ul at nýta eitt slíkt 6formligt lyfu um eina haldgóða uygd undir Føroya Banka, og har við sum eim týðandi próv grund undir samráðingun um um at endurreisa Sjó vinnubankan Tad sæst greitt av framm anfyri umrødda brævaskifu og frágreiðingum, at Fíggj arefurliuið i framhaldi av bjargingini av Sjóvinnu- bankanum tann 6. okt. 1992 og 1. febr. 1993 hevur lut- tikid í og havt eina rættiliga avgerandi ávirkan á tað partabrævaumbyud, sum fór fram tann 22. mars 1993. Tad hevur tískil týdning at fáa at:vita nær og hvussu henda ætlan upprunaliga kom fram? Hvørp stig og av hverjum, vórðu tíkin til tess at fáa ætlanina framda í verki? Ein úlgreining av grundgevingum Fíggjar- eftirlitsins fyri at mæla til hesa loysn. Orsøkin til, at landsstýrið ikki var kunnað um ætlanina fyrr enn 9. mars 1993, og hví málið tå knappliga hevði so ovur- stóran skund. Eina dygga og sakliga grundgeving fyri, at partabrævaumbýuið fór fram i lutfallinum 1 : 1, hóast Føroya Banki í 1992 átti at sett 500 mió. kr. meira av, um avsett varð í sama un sum í Sjóvinnubankanum. 2) Leikluturog ábyrgd hjá Fíggingargrunninu í sambandi við parta- brævaumbýtið tann 22. mars 1993. Í hesum viðfangi eigur at verða lagdur dentur á hesi viðurskifu: Samb. danskar fjølmiðlar hevur fundur verið um hesi viðurskifti tann 25. febr. 1993, har umboð fyri fleiri ráðharrastovur vóru mør, umframt umboð fyri Tjóð- bankan, Fíggjarefuirlitið, Fíggingargrunnin og Ráð- gevandi Nevndina fyri Før- oyar Tágrunnurin heilteyðsæð skal røkja føroysk áhuga- mál hevur tað týdning at få at vita, hvi Figgingargrunn- urin ikki kunnað landsstýrið um ætlaða partabrævaum- býtið fyrr enn tann 9. mars 1993, á fyrireikingarnar vóru komnar rættiliga væl áleiðis. Somu spurningar kunnu setast grunninum viðvíkj- andi lutfallinum millum burturleggingar og avskriv- ingar hjá Sjóvinnubankan- um og Føroya Banka, og hví Fíggingargrunnurin á hes- um grundarlag og uttan at kanna hesi ivasomu viður- skifti nærri, viðmælu upp- skotinum um partabræva- umbýtið. Eisini er tað umráðandi at fáa eina nærri útgreining av útsegnini hjá Richardi Mikkelsen um, at umbýttu partabrevini í veruleikan- um vóru 0-verd, og at man ikki kundi úthýsa møgu- leikanum fyri, at Den Danske Bank hevði úkið stig til partabrævabýtið fyri at bjarga sínum egna skinni Er hetta ein staðfesung av at skeivar og villleiðandi upplýsingar vórðu givnar føroysku myndugleikunum undan partabrævabytinum? Ahugavert hevði somu leiðis verið at:fingið at vitad hvat liggur í Utsøgnini frå Richard Mikkelsen um, at virðið á partabrøvunum i veruleikanum ongan týdn ing hevði, tá báðir bankar nir seinni korum fóru á húsagang Tað avgerandi er, um før oysku myndugleikarnir í nóg góðan mun vóru kunn- aðir, um Føroya Banki var solventur ella insolventur við øllum teimum figgjar- ligu avleiðingunum, sum hetta ber í sær. Tá Richard Mikkelsen seinni eisini viðgongur, at hann ikki kann úuhýsa møguleikanum fyri, at Den Danske Bank bjargar sær burtur úr eini fíggjarligari trongstødu, so má eisim fåast greitt at vita frá Ric- hard Mikkelsen, um hetta ikki er ein åsannan av ti Ó- skrivaðu = meginreglu í fíggjarheiminum, at em móðurbanki altíð stendur við sínar skyldur mótvegis einum dótturbanka, og at tað harvið ikki hevði verið neyðugt hjá Føroya Lands- stýri at gingið við ul parta- brævaumbyud frå 22. mars 1993 fyri at varðveita eina trygga og forsvarliga bankaskipan í Føroyum. Eisini eigur spurningurin at verða svaradur, hví Figg- ingargrunnurin loyvdi, at Den Danske Bank fram- haldandi mannaði bæði nevnd og stjórn umframt onnur lyklastørv í Føroya Banka eftir nevnda parta- brævaumbyti tann 22. mars 1993. 3) Leiklutur og ábyrgd hjá Forsætismálar áð- num, Fíggjarmálaráð- num og Ídnaðarmálar áð- num í sambandi við partabrævaumbýtið tann 22, mars 1993. Í hesum viðfangi eigur at verða lagdur dentur á hesi viðurskifu: Súgið ul samanlegging- ina av føroysku bankunum kemur eftir øllum at dóma frá Den Danske Bank samb. skriv dagf. 8. febr. 1993, sum er sent beinleiðis til forsætismálaráðið við av- riti til Ídnaðarmálaráðharr- an Jan Trøjborg. Tað skilst, at umboð fyr ymiskar = ráðharrastovur longu tann 25. febr. 1993 hava úkið upp samráðingar við Den Danske Bank. Am fúirlitið, T k- an, formenninar fyri Ráð- gevandi Nevndina og Figg- ingargrunnin um neyndu -