hósdagur 24. juli 2003síða 5

8 Nr. 138 - 24. juli 2003 Nr. 138 - 24. juli 2003 9 Koppseting ímóti ILA er onki gandaorð, men tvíeggjað svørð. Onki góðkent kopp- ingarevni er og talan verður um eitt slag av royndarætlan. Eisini eru tað bert Canada og USA, sum kopp- seta, so alarar á okk- ara leiðum nýta kanska møguleikan at sleppa av við ein kappingarneyta, sigur landsdjóralæknin um støðuna í alivinnuni. – Halda vit, at bert vit koppseta fisk, so er alt loyst, so verða vit skuffað, sigur Bjørn Harlou ALIVINNA Dagfinn Olsen Um ES gevur loyvi til koppseting ímóti ILA, so hendir tað í fyrsta lagi eina- ferð í heyst, men so gongur rúm tíð, áðrenn koppsett smolt kann setast út, so tað er ikki fyrr enn einaferð komandi vár, at vit tosa um veruligu ávirkanina. Hetta sigur Bjørn Harlou, landsdjóralækni, sum legg- ur afturat, at vónin er, at loyvið frá ES kemur í heyst, men at hetta sostatt ikki er heilt víst. Ikki gandaorð Hóast tað síðstu tíðina hev- ur ljóðað frá kreppuraktu alivinnuni, sum er koppset- ing ímóti ILA-sjúkuni ein- asta loysn og eitt satt gandaorð, so er hetta ikki veruleikin, sambært lands- djóralæknanum. Men um koppseting ikki er veruleiki fyrr enn kom- andi vár, hvussu nógv er tá eftir av alivinnuni í Føroy- um. – Trupuleikin vit hava er ILA-sjúkan og ein trupul- leiki, sum vit hava havt longri enn ILA, nevniliga BKD, ið er eitt slag av nýrasjúku, sigur Bjørn Har- lou. – Nú skal eg ikki koma við eini fíggjarligari met- ing, tí tað er ikki til mín at meta um, men støðan er ikki ljósareyð, sigur Bjørn Harlou. – Men koppseting er ikki nøkur loysn í sjálvum sær, men er bert eitt amboð, sum vit kunnu taka í nýtslu, sigur landsdjóralæknin, sum harvið skumpar av vegnum allar vónir um koppseting sum eitt satt gandaorð og endaliga loysn. – Koppseting merkir ikki, at fiskur ikki gerst sjúkur ella kann smitta annan fisk, altso eru smittuberari, men fiskur doyr tó ikki, er hann kopp- settur.Esini er munur á sjúkum og á koppsetingar- evnum, so hetta er ein fløktur trupulleiki, við- gongur Bjørn Harlou. – Halda vit, at bert vit koppseta fisk, so er alt loyst, so verða vit skuffað, sigur Bjørn Harlou. – Talan er í veruleikanum um tvíeggjað svørð, tí sjálvsagt bøtir um at kopp- seta, men við koppsetingini er eisini verri at vita, hvar smittan er, so koppsett verður helst í tveimum fremleiðsluumførum og so verður mett um, sigur Bjørn Harlou. Onki góðkent koppingarevni Vit hava útflutt sjálvdeyðan fisk til ES, sum skal góð- kenna koppsetingina í Før- oyum. Fær hetta ávirkan á støðuna? – Teir, ið taka avgerðirnar eru helst somikið at sær komnir, at teir gera tað á sakligum grundarlag, men eg vil siga tað soleiðis, at hetta fremur ikki okkara søk, staðfestir landsdjóra- læknin. – Tað er bert í Canada og í USA, at koppsett verður innan alivinnu. Tað er tí ikki óhugsandi, at framleið- arar á okkara leiðum fara at nýta møguleikan at sleppa av við ein kappingarneyta. Harafturat finst onki góð- kent koppingarevni, so vit mugu gera eitt slag av verk- ætlan, talan verður um eina stóra feltroynd og tí mugu vit eisni vera varin og ikki gera okkum ov høgar vónir, tí ongin kennir útfallið, sig- ur Bjørn Harlou, lands- djóralækni. – Koppingarevnið í Can- ada til dømis, er gjørt til canadisku virusstammuna, sum er heilt øðrvísi virus, enn tað vit síggja her hjá okkum. Talan er um nógvar ótryggar faktorar, tá vit tosa um ILA-sjúku og koppseting, sigur Bjørn Harlou, sum staðfestir, at koppseting í sær sjálvum er ikki endalig loysn og als einki gandaorð. – Koppseting í sær sjálv- um ger ikki munin. Onnur tiltøk eru av stórum týdn- ingi. Tá smitta er, so er skjót útslakting neyðug, so smitta ikki verður millum ættarliðini. Brúkini mugu liggja brakk, talan má vera um tað, ið tey aðrastaðni kalla »alt út, alt inn«. – Hví verður tað ikki gjørt í dag, um tað er hetta, sum hevur størsta týdning- in? – Tað verður gjørt,men alibrúkini liggja síðu um síðu og ymsir eigarar eru, og tað er ikki altíð, at ging- ið verður í takt, sigur Bjørn Harlou, landsdjóralækni. ILA-koppseting er ongin loysn Halda vit, at ILA-koppseting er endalig loysn í sjálvum sær, verða vit skuffað, sigur Bjørn Harlou, ið vísir á, at mótvegis teimum ábendingum, ið hava verið, so krevst meira enn bert koppseting fyri at koma ILA-sjúkuni til lívs Mynd: Savnsmynd Føroyska alivinnan er í vanda og síðstu vikurnar hevur ILA-koppseting verið søgd at verða bjargingin, men sambært landsdjóralæknanum er koppsetingin í sjálvum sær einki gandaorð Myndaviðgerð: Jens Kr. Vang NØVN Í VIKUNI Telefon 311820 - Fax 314720 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. Dagurin 24. juli. Kristin. Eftir halgisøguni er talan um eina ellivu ára gamla gentu, sum verður tikin av døgum, av tí at hon breyt nakrar skurðgudamyndir og gav teimum fátæku gullið og tað dýra tilfarið, tær vóru gjørdar av. Annars hava tvær halgar kvinnur 24. juli sum minningardag, Sankta Kristina úr Týrus og Sankta Kristina úr Bolsena. Tað vóru eini tung boð at fáa, tá tú mín elskaða systir so brádliga doyði. Eg visti væl, at tú var sjúk, men vónaði allatíð- ina, at tú fór at gerast frísk. Sjálv hevði tú so gott mót, og uggaði okk- um øll við tínum lætta sinni. Vit vóru ógvuliga góð- ar systrar, vit vóru altíð saman og søgdu hvørjari aðrari alt. Vit búðu sam- an í Havn og hjálptu hvørjari aðrari við øllum. Tú var altíð í góðum lag, og tað var altíð stuttligt at vera saman við tær. Saknurin er sera stórur, og tað er ringt at koma víðari, men eg veit, at nú hevur tú tað gott. Takk fyri alt tú var fyri meg. Hvíl í friði góða systir. Joan Minningarorð um systir mína Synnøve 17.01.1976-24.03.2003 Skjótt tjúgunda árið á rað gevur Landsverk- frøðingurin út bók- lingin »Ferðslan«, sum gjøgnum tíðina hevur verið eitt hent amboð hjá myndug- leikunum í teirra ar- beiði og framtíðar- ætlanum. Hjá Lands- verkfrøðinginum siga tey, at áhugin fyri bóklinginum er støð- ugt vaksandi. TÍÐINDASKRIV Landsverkfrøðingurin Síðan mitt í 80’unum hevur Landsverkfrøðingurin giv- ið út bóklingin »Ferðslan« – ein upp á seg lítil bók- lingur, men við eini ør- grynnu av áhugaverdum hagtølum og upplýsingum av ymiskum slagi, sum øll hava við ferðslu at gera. Í formælinum verður sagt, at frágreiðingin er í høvuðs- heitum upplýsingar um ferðsluna á landsvegunum og viðkomandi upplýsingar um landsvegakervið. Í bók- linginum eru eisini upplýs- ingar um ferðsluóhappini á kommunalu vegunum. Har eru upplýsingar um t.d. ferðmátingar, ferðsluteljing- ar, millumlanda flogferðslu og skipaferðslu. Eisini er skrá yvir tunnlar, tyrlupall- ar, landsvegir og vega- longdir. Ein sera hentur bóklingur við nógvum við- komandi upplýsingum. Keldurnar eru: Løgreglan, Bileftirlitið, Ferðaráð Før- oya, Statens Luftfartsvæs- en og Tórshavnar komm- una. »Ferðslan 2002« svart upp á hvítt Sigurd Berghamar farin Í dag verður Sigurd Berg- hamar borin út úr Ebenezer. Hann andaðist mánadagin 21. juli, 92 ára gamalur og mettur av døgum. Nú er kapitli í hugnaliga heim- inum á Dalavegnum ella Dalatúni, sum tað nú eitur, liðugt. Tinna, konan, sum var ættað av Toftum, doyði í 1994, og húsini, sum tey lótu byggja nakað eftir kríggið, eru farin á aðrar hendur. Húsini vóru karm- ur um gudsóttandi og gesta- blítt heim, har Tinna var miðdepulin og altíð inni, og har skyldfólk og vinfólk hjá teimum eldru og yngru komu og fóru. Sigurd vísti øllum teimum vitjandi áhugað, og á sín serstaka hátt var hann skemtingar- samur, spældi við orð og vendingar og var so ógvu- liga beinrakin. Tinna og Sigurd fingu fýra børn: Gunnvør, Øssur, Rúna og Erla. Tær búgva allar í høvuðsstaðnum, og Øssur býr í Keypmanna- havn. Sigurd var sonur Mariu, sum var ættað úr Havnini og varð nevnd Maria hjá Konradi og var lærarinna, og Jóhannes Joensen, sum var ættaður av Selatrað og vaks upp á Trøllanesi og varð nevndur Jóhannes á Nesi. Tey fingu trý børn, sum øll bygdu við Dalaveg- in í Havn: Conrad, Sigurd og Jóna. Sum heilt ungur fór Sig- urd á skrivstovuni hjá Kjøl- bro. Hetta var seinnapartin av tjúgunum og fyrst í tredivunum, tá virkið hjá J.F. Kjølbro vaks við nógv- ari ferð. Eftir at Sigurd var fluttur til Havnar, var hann í Sjó- vinnubankanum, sum sá dagsins ljós í 1932. Eftir kríggið fór Esmar Fuglø at selja olju, og Sigurd var frá tí fyrsta við í Føroysk Olju- søla, sum felagið hjá Esm- ari nevndist. Í endurminn- ingum sínum sigur Esmar, at hann helt sjálvur fram at sigla, og at Sigurd tók sær av Føroysk Oljusøla frá byrjan av og gjørdi tað til lítar, og at nógv hvíldi á Sigurdi, sum var bókhald- ari og var einsamallur heima og fekk alt at ganga. Tá ið Esmar seldi sítt felag til Esso og gjørdist stjóri har, fór eisini Sigurd í tænastu hjá Esso, og har var hann, inntil hann varð pen- sióneraður. Sigurd Berghamar hevði stóran áhuga fyri og kunn- leika í føroyska málinum. Áhugan fyri málinum mundi hann hava fingið frá mammuni, sum segðist hava gott tak á føroyska málinum. Máloyrað og áhugin saman við hjartalagi og trúfesti hansara fyri orði Guds og virkseminum í brøðrasamkomunum hevði við sær, at tað rann saman millum Sigurd og Victor Danielsen, sum arbeiddi við bíbliuumseting og út- gávu og við at umseta og yrkja sangir og at geva teir út. Í 1985 gav Hin Føroyski Bíbliugrunnurin út Bíbliu- orðabókina, sum Sigurd Berghamar hevði skrivað. Hana fekk hann M.A. Jacobsens virðisløn fyri. Í formælinum til Bíbliu- orðabókina greiðir høvund- in soleiðis frá: »Øll míni barnaár og nakað upp í ár- ini hoyrdi eg orð Guds kunngjørt á móðurmál- inum, meðan tað, sum lisið varð upp, var á donskum ella norskum, tí føroysk bíblia var eingin. Tá ið Victor Danielsen hevði umsett Nýggja Testa- menti til føroyskt – tað kom út í 1937 – kom eg eitt sindur uppí við rættlestri o.ø. Í 1949 kom hin fyrsta føroyska bíblian, og vóru vit tá nakrir við at rættlesa og saman við Victor at fylgja við prentingini. Somuleiðis var eg við til ar- beiðið við ta endurskoðaðu bíbliuútgávuna, sum kom út í 1975. – Hin bíbliuum- setingin (J. Dahl o.a.) kom út í 1961. Mær gjørdist greitt, at vit áttu at fáa føroyska bíbliu- orðabók, og vón mín var, at onkur fór undir hetta verk. Áðrenn føroysk bíblia kom, lá væl fyri at brúka norska orðabók, og hon verður vanliga brúkt enn. Men sum árini gingu og eitt ættarlið vaks upp við føroy- skari bíbliu, gjørdist tørvur- in størri at fáa føroyska orðabók. Endin varð, at eg fór at royna sjálvur at fáa hana skrivaða, og úrslitið er so her«, segði Sigurd Berg- hamar í juli í 1985. Og so legði hann afturat – og hetta lýsir væl hansara lív, hugburð og tráðan – at »bókin verður nú útgivin við bøn um, at hon kann veita bæði ungum og eldri hjálp til at koma at kenna Heiløgu Skriftirnar betur«. Eftir at Bíbliuorðabókin var útkomin, fór Sigurd miðvíst undir at savna, skipa og skriva søguna hjá brøðrunum, og í 1992 gav hann út »– men Gud gav vøkst«, (heitið sipar til tað, sum Paulis sigur í 1. Kor. 3,6) eina bók, sum snýr seg um William Sloan og fyrstu samkomurnar í Føroyum. Harvið syrgdi Sigurd fyri, at hesin parturin av søguni varð skrivaður fram til gamli Sloan doyði í 1914, ella fýra ár eftir, at Sigurd Berghamar var borin í heim. Nøvn í vikuni Kennir tú onkran … Kennir tú onkran í familjuni, á arbeiðsplássinum, í grannalagnum ella hvar tað skal vera, ið hevur ein merkisdag sum t.d. rundan føðingardag, brúdleypsdag, starvsdag ella onkran, sum hevur fingið nýtt starv ella annað, so sig okkum frá. Tú skal bara skriva navn og bústað og um gjørligt aðrar upplýsingar eisini um tann persónin tú heldur eigur at koma í blaðteigin "Nøvn í vikuni", so taka vit okkum av restini. Tú er eisini vælkomin at senda okkum nøkur orð og um møguligt mynd. Annars hava vit góðar journalistar og fotografar til slíkar uppgávur. Navn:..................................................................................................................... Bústaður:............................................................................................................. Bygd/býur:..............................................................Tel:..................................... Evt. arbeiðspláss:.............................................................................................. Merkisdagurin er: ............................................................................................ Innsendari: ....................................................................Tel:............................... Sendið lepan, í brævbjálva, til: • Postboks 76 • FO-110 Tórshavn • "Nøvn í vikuni" Eisini ber til at støkka inn á gólvið, ringja, faxa ella senda teldupost til redaktiónir okkara kring alt landið: Høvuðsstaðarøkið: tel. 311820/216135, fax 314720, teldupost: maggi@sosialurin.fo Norðoyggjar: tel. 458686, fax 458687, teldupost: solby@sosialurin.fo Eysturoy: tel. 447820, fax 449520, teldupost: vilmund@sosialurin.fo Suðuroy: tel. 375364, fax 375464, teldupost: aki@sosialurin.fo Vágar: tel. 333820, fax 333720, teldupost: edvard@sosialurin.fo C M Y K 9 8