hósdagur 24. juli 2003síða 13

24 Nr. 138 - 24. juli 2003 Nr. 138 - 24. juli 2003 25 Jústinus Leivsson Eidesgaard Sosialurin, Klaksvík: Navnið, ið Jógvan Kjøl- bro valdi til sína fyrsta trolara seint í 1933 og sum nú hevur verið navn- ið á ikki færri enn fimm trolarum í Klaksvík sær ikki út av nógvum. Hví hann júst hevur valt navnið Skálaberg, er ikki eydnast at fáa uppspurt enn. Staðarnavnið Skála- berg er ikki annað ein ein lítil klettur við bryggjuna á Oyri og hetta lítiðlætna berg hevur lagt navn til nøkur av frægastu fiski- førum okkara í sjeyti ár. Men fiskiligt man staðar- navnið Skálaberg hava verið og kanska onkur seiður er syftur har á leiðini. Næsta trolaranavnið tekur Kjølbro eisini av Oyri. Tað er Næraberg, sum eisini er so lítið, at millum menn verður tað ikki roknað sum nakað berg. Næraberg varð bumbusprongdur undir krígnum. Hann kom í 1939 og sakk í 1941 So verður farið úr í Svínoy eftir triðja navni- num. Tað er Dragaberg og hesin trolarin kom til Føroyar í 1946. Fjórðu ferð Kjølbro keypir trolara og hetta er samstundis fyrsti ný- bygningurin verður farið til Hattarvíkar og higani kemur navnið Sjúrðar- berg. Fimta trolaranavnið hjá Kjølbro kemur av Viðoynni. Tað er Sunda- berg syðst á Viðoynni inn í Sund. Fyrsti Sundaberg varð keyptur í 1964 úr Vestmanna og at Jóhann- es Fonsdal. Teir trolarar sum síðan hava hoyrt til Kjølbro hava verið endurtøkur av nøvnunum Skálaberg, Sjúrðarberg, Sundaberg og Næraberg. SKÁLABERG Jústinus Leivsson Eidesgaard Sosialurin, Klaksvík: JFK-trol hevur ongar ætl- anir um at selja Sundaberg, nú nýggi Skálaberg er komin við so stórari orku, at hann lættliga kann fiska kvotuna hjá báðum skipun- um í Barentshavinum. - Okkara reiðarí hevur ikki altíð havt góðar roynd- ir av at selja skip. Sjúðar- berg varð seldur, tá tað sá so svart út í Barentshavi- num seinast í sjeytiárunum. Fiskiloyvi hjá hesum skipi- num er enn virkið í sam- felagnum og hevur fram- leitt stór virðið seinastu 25 árini. Hesin trolari skuldi ongantíð verið seldur. Vit fara at behalda bæði skipini og fara at finna nýggjar veiðumøguleikara fyri Sundaberg, tá hann ikki eru eystanfyri, sigur Hanus Hansen, stjóri á JFK-trol. Hanus Hansen er ein maður við dirvi og tað eru stór tøl hann arbeiðir við. Og hann er ikki bangin fyri at ganga nýggjar leiðir. Næraberg er eitt dømi. Ein risatrolari, sum mannliga stríðist fyri tilverugrund- arlagnum alt eftir hvar í svartkjafturin er staddur her í landnyrðingspartinum av Norðuratlanshavi. Skálaberg er júst komin til landið. Hann er ein av heimsins størstu, um ikki størsti toskatrolarin og hetta skipið er spekkað við nýhugsan og næstan ein framtíðardreymur at líta á. Hanus sær troyttur út, nú hann situr í skiparakamar- inum umborð á Skálaberg, mánakvøldi og skipið hev- ur ligið tveir teir fyrstu tím- arnar við Kósabrúnna og hvílt seg eftir moyggjaferð- ina heim. Fyri løtu síðan stóð hann á brúgvaveingin- um og talaði til stóra mann- fjøld, sum var samankomin at taka móti nýggja Skála- berg, akkurát líka sum í 1957, 1976 og 1989. Hann segði millum annað: - Í 1976 fór eg á fyrsta sinni í Barentshavið og framtíðarvánirnar vóru alt annað enn góðar. Eg minn- ist enn hvussu ofta sagt varð, "hetta er liðugt". Vit føroyingar skulu liva av fiski so ella so, eisini í vánaligum tíðum. Og eg vóni til Hin almáttuga, at vit ongantíð koma til ta niðurstøðu at "her fiskast ikki meir". Tá verður svangligt. Tað sum eisini ger at vit stíga fram í treysti, er fólkið sum er knýtt at reiðarínum bæði á sjógvi og á landi. Fleiri av monnunum hava ein førn- ing við sær, sum ikki kann keypast. - Vit eru avgjørt bjart- skygdir um hetta skip. Sundaberg veiddi í fjør fyri góðar 92 milliónir krónur. Hetta skipið skal veiða fyri 65 milliónir fyri at standa seg. Rentustøðið er metlágt í løtuni er niðri á fimm pro- sentum. Tá Skálaberg kom í 1989 var rentan uppi á 14 prosentum. Tað er stórur munur á at reka skip við so lágari rentu, sigur Hanus Hansen. - Nýggi Skálaberg gevur okkum eisini munandi betri møguleikar at fáa munandi meira burtur úr fiskinum. Tað snýr seg ikki bara um at fáa nógv tons, tað snýr seg um at fáa so nógv sum gjørligt burturúr hvørjum tonsi. Eitt nú hevur Skála- berg eina sera stóra verk- smiðju, sum slett ikki er liðugt útbygd enn. Har eru nógvir framtíðarmøgu- leikar. Eitt nú kunnu vit gera 120 tons av krapaísi um dagin og fyrstiorkan er stór. Hetta skipið kann fiska hvar tað skal vera í heiminum. Tað er ísfor- styrkt í høgum klassa og tað hevur aircondition so vit kunnu fara í tropurnar um tað skal vera, sigur Hanus Hansen. - Vit eru eisini sera spent- ir upp á at vita hvussu trí- trolið fer at roynast. Hetta er heilt nýtt innan toska- veiðu og her liggja stórir møguleikar. Flótitrolið víðkar eisini um møgu- leikarnar hjá bátinum. Skálaberg hevur verið ein tungur burður. Fleiri trupulleikar hava verið undir bygging og skipið er seinkað nógv. Reiðarin heldur ikki at hetta fer at nerva framtíðarmøguleik- arnar hjá trolaranum. Sjálv- ur hevur hann lagt allar sín- ar royndir á sjónum bæði sum maður, stýrimaður og skipari í nýggja skipið. - Skálaberg er eitt team- work frá a-z. Fólkið hevur verið trúfast hjá Kjølbro og vit hava fólk við einum førningi, sum ikki kann keypast. Og tað er okkara dugnaliga fólk, fleiri av teimum hava brúkt alt vaksna lívið umborð á okkara trolarum, sum hava saman hava skapað nýggja Skálaberg. Hann er gjørdur eftir okkara høvdið og tað eru nógvir sum hava havt eina meining og sum hava havt ávirkan meðan skipið hevur verið í gerð, sigur Hanus Hansen. SKÁLABERG Sosialurin, Klaksvík: Tað er eitt lop upp á 70 ár og 166 milliónir millum tann fyrsta Skálaberg og nýggja Skálaberg sum júst er farin til fiskiskap. Tá J.F. Kjølbro og Chr. Holm Jacobsen í 1933 keyptu fyrsta Skálaberg úr Onglandi kostaði hann klárur at sigla 66.000 krónur. Tá var hann 20 ára gamal, bygdur í 1913. Hann var eitt tað fremsta fiskifar í landinum og hann var í reiðarínum í 18 ár til hann mátti lúta fyri høgu kolprísunum fyrst í fimtiárunum. Hann varð seldur aftur til Onglands í 1951. Nýggi Skálaberg kost- ar góðar 165 milliónir krónur. Tann næsti Skálaberg, sum kom til landið 22. desember 1956 kostaði 4,8 milliónir krónur. Hetta var hildið at vera ovurhonds nógv og tað vóru fleiri sum roknaði við, at hann fór ikki at standa seg. Søgan hjá hesum skipi vísti nakað heilt annað. Triði Skálaberg, sum kom til landið í 1976 kostaði 29 milliónir krónur. Hetta var í teim døgum, tá Thulesen ráddi hjá Kjølbro. Fjórði Skálaberg, sum kom til landið í 1989 kostaði 103 milliónir krónur. je Fyrsti Skálaberg kostaði 66.000 kr. Skálaberg sær ikki út av nógvum Reiðarin: Tveir trolarar í Barentshavinum Hanus í skiparastólinum á Skálaberg mánakvøldið tá skipið kom til landið Mynd Jens Kr. Vang SKÁLABERG Jústinus Leivsson Eidesgaard - Eg havi verið við til at ført tríggjar nýbygningar til Klaksvíkar, so eg veit hvussu tað kennist hjá reiðaranum og manningini, nú hesin veldigi trolarin er komin til landið, sigur 71 ára gamli Jaspur Klakkstein úr Klaksvík Áðrenn nýggi Skálaberg legði at á Kósabrúnni mánakvøldið, sást ein heldur lágvaksin maður ganga uttanfyri brúnna umborð. Hann var í hvítari skjúrtu, eitt sindur reyð- dæmdur og hevði ein grøn- an veiðuhætt á høvdinum, ein av teim skotsku sum Sofus Poulsen, umboðs- maðurin plagar at ganga við. Og við at spyrja eitt sindur á brúnni, fekkst at vita at talan var um gamla fiskimannin Jaspur Klakk- stein úr Klaksvík. Løtu seinni eydnaðist tað okkum at fáa tal á mannin inni í salongini umborð á Skála- berg. - Hendan bátin havi eg mót um. Tað er heilt sikk- urt, at hetta fer at ganga. Var eg ungur í dag, so hevði eg eisini torað undir hetta verk. Trolarin hevur stóran motor og tað hevur alt at siga, sigur 71 ára gamli Jaspur Klakkstein og hann veit hvat hann tosar um, tá hann tosar um skip. -Í 1964 fingu vit fyrsta Nónhamar. Hann var línubátur og bygdur á Skála Skipasmiðju. Í 1968 kom línubáturin Borgarin og í 1976 kom saltfiskatrolarin Nónhamar. Eg haldi, at reiðaríið hevur gjørt rætt at gera so nógv burturúr hesum trolaranum. Her verður gott at vera við. Eg havi verið við yviri í Noregi eftir bátinum. Bara verið við sum gestur. Hanus bjóðaði mær við og eg tók av beinanvegin. Eitt stás- skip, gekk 17 míl og so er sjálvbetjening umborð tá vit skaffa, sigur Jaspur Klakkstein og ristir undr- andi við høvdinum. Hetta er sum eitt fínt hotell. Hann hyggur kring seg í salongini. Her síggjast allir trolararnir hjá Kjølbro sandblástir inn í glas. Hann minnist teir allar, teir eru meitlaðir inn í ta tilvitaðu søgufatanina hjá hvørjum einasta klaksvíkingi, íð hevur nakað upp á seg. - Eg byrjaði hjá Kjølbro í 1950. Fór við Sjúrðaberg, sigdi 12 ár við Kaj Jo- hannesen, áðrenn eg fór umborð á skip, sum eg sjálvur var parteigari í.Var eg ungur í dag, so hevði eg gjørt tað umaftur, sigur Jaspur, meðan fólkið hygg- ur eftir stásiliga skipinum. SKÁLABERG Jústinus Leivsson Eidesgaard Sosialurin, Klaksvík: Tá íð morgunvaktin umborð á Skálaberg kemur upp og fer út á gongina er deymurin av nýbakaðum bollum ella rundstykkjum tað fyrsta sum rekur fyri nasarnar og soleiðis verður tað hvønn morgun, stendur tað upp til 26 ára gamla Hans Paula við Misá úr Vági, sum er annarkokkur umborð á Skálaberg. Hann er upp- runaliga bakari og hevur verið kokkur við Enniberg í fýra ár. Nú er hann saman við Heina Ósá, sum er fyrsti kokkur og teir kenn- ast, báðir hava siglt við Enniberg. Teir hava kokkast eina viku umborð á nýggja Skálaberg og tá lesarin lesir hetta, eru teir ordiliga farnir til arbeiðis, tí tá skuldi Skálaberg verið á veg í Irmingarhavið á kongafiskaveiðu millum aðrar stórar trolarar, russ- iskar, polskar, íslendskar og aðrar. - Her er arbeiðsligt og her liggur væl fyri, sigur Hans Pauli við Misá og vísir runt í galluni. Vit hava ikki enn roynt galluna í rulli, men tað kann ikki vera verri enn við øðrum skipum, sigur hann. Teir báðir kokkarnir skulu syrgja fyri at mann- ingin fær góðan mat, men teir skulu eisini ansa eftir at maturin ikki er ov dýrur. - Vit hava loyvi at gera mat fyri 80 krónur pr. mann um dagin. Men so nógv brúka vit sjálvdan. Provianturin fer av felags áðrenn býtt verður. Hendan túrin proviantera vit bert til ein mána. Vanliga, tá vit eru eystan- fyri, so verður provi- anterað til tríggjar mánaðar, sigur Hans Pauli við Misá. - Manningin á Skálaberg vil hava ordiliga mat, og teir leggja lítið í grønmeti. Vit baka eisini at tað van- liga, sum tú kann keypa í einum bakaríi og køkurnar ganga sum heitt breyð, sigur Hans Pauli við Misá og er um at gerast í ørviti av øllum gestunum. Nýbakað hvønn morgun Báðir kokkarnir umborð á Skálabergi. F.v. Heini Ósá og Hans Pauli við Misá Mynd: Jens Kr. Vang Hevur siglt tríggjar nýbygningar á Klakksvík Hatturin situr á 71 ára gamla Jaspur Klakkstein úr Klakksvík, sum hevur ført tríggjar nýbygningar til Klaksvíkar Mynd: Jens Kr. Vang C M Y K 25 24