leygardagur 18. februar 1995síða 15

Nr. 35 - 18. FEBRUAR 1995 tidindabladid SØSFAT 15 uni, og eina stóra midsavn ing av valdinum i vinnuliv inum, uttan at hetta hevur fingið nakra veruliga polit iska viðgerð. Tað er tí Ó gvuliga umráðandi at gera greitt, hverjar tær poliusku grundgevingarnar eru fyri eimi dómarakanning Grundgevingarnar fyri dómarakanningini Í ú fyrsta uppskounum frá løgungsins rættarneynd um eina dómarakanning, tókt ist tað sum endamálið bert var at:leggja eitt møguligt endurgjaldskrav måu Den Danske Bank og stjørnini i samband vid partabræva umbyud. Grundgevingin fyri at krevja eina dómara- kanning vóru fyrst og fremst bygdar á juridiskar smáluur, og kjakið snúði seg bert um teir teknisku fyrimunimar við eini dóm- arakanning Men tå løgtingid av- gjørdi, at leiklutunn hjá landsstýrinum og teimum fyrrverandi leiðslunum og grannskoðarunum í før oysku bankunum etin skuldi kannast, fekk málið knappliga eima heilt aðra vend. Nú gjørdu st førov sk ur hankapoliuikkur og tey poliusku viðurskiftni mill um Føroyar og Danmark ein partur av kanningar setninginum. Hetta gav nakrar heilt aðrar gevingar fyn eini dómara kanning, enn tær fyrstu jundisku peutessurnar Vit fingu nú eina stóðu, har lagungið áleggur lands stýrinum at:biðja ta donsku stjórnina um eina dómara kanning av einum máli, har bæði landsstýrið og tann lanska stjórnin eru in volveraðir partar í málin Í á um. Hetta svarar u' at biðja tann mistonkta um at reisa ákæru móu sær sjålvum samstundis sum tann mis tonku ersini skal taka stig til kanningina av sær sjálvum Og her ganga tey poliusku áhugamálin hjá donsku stjórnin sjálvsagt beint í móti ynskinum hjá løgting inum um dómarakanning ina Grundgevingarnar fyri dómarakanningini áttu tí beinanvegin at verðið bygd ar á tey politisku viður skifuini í málinum 1. Einasti háttur at:fáa eima óhefta kanning av einum máli, har tey poliisku áhugamálini hjá Danmark og Føroyum ganga ímóti hverjum ðrum, og har myndugleikar hjá báðum pørtum eru beinleiðis in volveraðir, er at fáa danskar hægstarættardómarar — at standa fyri kanningini. Her kundu vit víst ul $6 í Heimastýrislógini, har tað júst verður víst ul danskar hægstaræuardómarar sum óheftar konfliktloysarar í 6 semjum millum ríkispartar- nar 2. Ein dómarakanning er tann cinasti kanningarhátt urin, ið kann skapa trúvirði í ti føroyska samfelagnum um, at kanningin ikki verd ur styrd av poliuskum og peningaligum åhugamålum i Føroyum og í Danmark 3. Ein dómarakanning er tann einasu kanningarhátt urin, ið kann tryggja eima grund Knud Sørensen skjýtur upp, at føroyingar stevna Den Danske Bank. Man tað vera klókt at fylgja ráðunum ilt viðvíkjandi gongd, har í rður málinum lagt fram fyn almenningin 4. Trúvirðið í eimi dómara kanning er ein fyritreyt fyr semm at kunna huskar og/ella rættarligar avleiðingar av ti, sum kem ur fram í málinum Tad var sostatt ein bjarna tænasta fyn føroyingar, at teir fremstu talsmennini fyri dómarakanningini snaraðu øllum tosinum inn á juridiskar smáluur og tekn- iskar grundgevingar. Hetta gav stjórnini møguleika til at viðgera tað føroyska bankamálið sum eitt vanligt avgreiðslumál, uttan at taka stóðu ul tey politisku viður- skifuni millum Føroyar og Danmark Nyruper síðani komin við uppskotinum um eina kann- ngameynd, har hann bert viðger teir teknisku/jurid- isku spurningarnar. Og hann bjóðar sær enntá ul at senda juridiskar serfrøðing- ar ul Føroya, fyri at greiða føroyingum frá teimum wæknisku = spurningunum Men uppskotið hjá Nyrup um eina kanningarneynd gongur beint ímóu oman- fyrinevndu grundgevingun- um fyri eimi dómarakann- ing: — tey politisku vidur- skiftini verða als ikki um- rødd onki skal leggjast fram fyri almenningin (tagnar- skylda) serfrødingar skulu gera sínar egnu niðurstøður og harvið er málið avgreitt Hetta er heilt greitt ein roynd at køva tað politiska vandamálið, sum stríðið við føroyingar er vorðið ul Landsstýrið og løgungid eiga ú beinanvegin at:leggja stórsta dentin á ta politisku áluiskreppuna, sum he-ur laka po ukið seg upp millum ríkis partamar Í hesum sambandi eiga løgung og landsstyn at um hugsa møgulcikarnar at venda sær beinleiðis til Hægstarætt, fyri at fáa dóm aramar inn í málið. Hetta við tí grundgeving, at málið snýr seg um sjálvan ríkis felagsskapin. Men hettar er tann møgu leikin, og hann skal ti nýtast vid skili. Avleiðingin av hesum stigi kann gerast ein sonevnd "forfatningskrise slíka hevur Dan mark ikki verið uu fyri síðan 1920. Ti varisliga fram allarseinasu og cina eigur at: larast Teir feroysku meguleikarnir Í løtuni er tað sonevnda "Feroyamálið" vid at elva ul ta ålvarsligastu krepp una, sum Nyrup-stjórnini hevur verið fyri. Nyrup er fullgreiður um, at jållar hann eini dómarakanning, er vandi fyri at hann sam stundis fremur politsikt sjálvmorð. Um ein dóm arakanning kann vísa á, at Nyrup hevur goymt upp- lýsingar fyri landstýrinum, løgunginum ella fólka tinginum, so noyðist hann at:leggja frá sær alt fyri eitt Samstundis hevur Nyrup sagt seg arbeiða fyri at fáa moral inn í danskan politik aftur, og hesum kann danska pressan fáa nógv burturúr, um ein dómara kanning avdúkar strateg- iskar æðanir mótvegis Før- oyum. Afturat hesum kann danska stjórnin og danski fíggjarheimurin alsiíkki liva við, at ein dómarakanning skal endavenda donskum politikarum, embætis monnum og stórsta figgjar stovninum i landinum i kanska tvey ár fyri eygunum á bæði donskum og útlendskum fjølmiðlum Vit hava m.a. longu sæð, at bæði A.P. Møller og Den Danske Bank eru farnir akuvt út í fjølmiðlamar í eini roynd at steðga nega uvari umtalu av teirra leikluti í málinum Um vit veruliga ynskja emadómarakanning og ikki bert rok og øsing, so er besti trumfurin hjá føroyingum at tryggja sær, at støðugur rør ingur er um málið — bæði í donskum og førøyskum fjølmiðlum. Um málið dovnar burtur í fjølmiðl! unum verður tað bert ul gagns fyri donsku stjórnina Men um tann danska stjórn in verður sett undir eitt støðugt trýst frå fjølmiði unum, so er væl hugsandi at teir smærru flokkarnir i stjórnini = broyta stæðu Summir limir í samgonguni eru longu byrjaðir at vingla Afturat hesum kunnu vit nýta altjóða fjølmiðlarnar Um útlendska pressan fær frænir av at Tann danska stjórnin verur Den Danske Bank mótvegis Ísroymgum Heimastýrislógin reelt er sett ul viks Stjórnin hevur beinleiðis heitt á donsk felag um at bjóða seg fram at lena eftir olju vid Føroyar Soer ikki langt ul at Dan mark kann åkærast fyri at føra neo-kolonialisuskan politik mótvegis Føroyum Og er tað nakað danir ræð ast, søer tad at verða skyrdir kolonmialistar Vandamålini Føroyskir poliukarar mugu gera sær sjálvum greitt at teir hava skapt eina kreppa fyri donsku stjórnina, sum kann elva til at hon fellir Saman við stjórnini stendur tann sterkasti danski figgjarstovnunn, sum har umframt hevur nógv tað stórstu donsku vinnufyri tøkuna aftanfyn seg. Hesi sterku mótpartar eru ul reiðar at nýta allar møgu leikar fyri at sleppa sær undan poliuskan og figgjar ligari ábyrgd Av somu orsøkum er undrunarvert at førovingar hava verið samdir so leingi hóast danir hava gjørt fleiri royndir at spjaða partarnar Hinvegin er málið vorðið so álvarsligt í donsku fjølmiði unum, at ein veruligur møguleikier fyri, at stjórnin noyðist at:slaka Sigur stjórnin ja ul eina dómarakanning, hava før oyingar ikki vunnið meira enn fyrra hálvleik. Stjórnin fer at gera alt til tess at gera ein kanningarsetning, sum forðar fyri, at dómararnir sleppa fram at teimum mest viðbreknu vidurskiftunum Føroyskir politikarar mugu ti fyrireika seg ul enn eitt stríð við danir um sjálvan kanningarsctningin. Í eimi slíkari stóðu cr tað um ráðandi at halda fast um tann kanningarsetningin sum løgungid longu hevur samtykt — og leggja denun á, atleikluturin hjá almennu myndugleikunum í Føroy um og í Danmark er altum ráðandi at fáa kannadan Hetta er heldur ikki tað einasta vandamálið. Aðrar krefur í Danmark royna at leppa undan eimi kant við at royna at lokka løroy ingar ul at:leggja sak moti Den Danske Bank. Scinasta P royndin varð gjørd av sjálv um Knud Sørensen, sum í danska mælu ul hetta. Hetta er ein loysn, sum er nógv verri enn sjonvarpinum ein serfrødinganevnd, ú tå dettur sambandið millum almennar myndugleikar og privalar fy p burturímillum. Og bara tað at Knud Sørensen kom við uppskounum ) "if tl rtøkur SKUIdI ver nog gru hjá føroyingum fyrr ikkr at leggja sak, áðrenn nøkur kanning er gjørd Um føroy ar yY | dómara ng, er ad ráðandi framvegis at standa hetta krav Samstundis er eisini t{ ogvuligå um saman um OPID ER HVØNN Altid væl- SUNNUDAGS- DØGURDI SUNNUDAG v/3rættum kl. 12:00—15:00 EINANS 135,- kl. 18:00—21.30 Hotel Få dt 3 II em at ein dómarakanning ikki loysir nakrar trupullcikar hjá Lí føroyska samlela; num. Hon kann í besta før VISA kkum á nakrar av trupulleikunum men loysnirnar mugu vit fram sjålvi finna YCRIS Høgni Hoydal Gestur Hovgaard Ronnie Thomassen BATA REGULERINGAR * Kobolt regulering- ar og kåplar (1/4" gev ) x Ultraflex reguler- ingar og káplar (M5 gev.) Passa til flestu smáar boksir Longdir 8—24 fót Vit gera alt vani. SMIDJUARBEIDI & MASKINARB. - planslípa toppstk. - SMIDJAN Í GØTU Tlf. 41089 Fax. 41691 utvegast til FLEST ALLAR BILAR Fa. BILLUTIR Ti Fax. 21666 | | | 21605 Tlf. 17500 útsýninum ar = Tlf. 17500