leygardagur 18. februar 1995síða 16

Weekend-avísin vitjar foroyingar í Hirtshals: Hjálpið Danmark, takið ein føroying Fólkaflvtingin úr Føroyum hevur nú fingið talið av førovingum í Hirtshals at vaksa upp móti túsund. Førovingarnir klára seg væl ÉR fáa skjótt arbeiði, mein heilt uttan trupulleikar fella foroyingarnir ikki til í tí fremmanda Eftir Egon Balsby, tekning: Palle Pio, týtt hevur Andrea á Regni, praktikantur Og har stóðu tey so. Tann 17. jumi í fjør. Á kenni í Es bjerg eftur ein siglitur uppá tvey Tórshavn Elsebeth og Poule: Daniel sen og teirra seks børn fimm dreingir og ein genta Offur yvir fyn skrædlinum í førovska búskapinum., sum so harðliga hevði tugað tep pið undan teirra ulveru Allar ognirnar høvdu tey í nøkrum kuffertum. Alt búgvið var efur í Føroyum so her var talan um rætuliga at byrja av nýggjum. Vinir úr Føroyum í Esbjerg hjålptu ul ta fyrstu tíðina, men skjótt lógu framtidar- ætlaninar hjá hjúnunum klárar Eftir timum vikum syrgdu tey fyri at nøkur grundleggjandi ting komu i rætt lag, so tey kundu byrja ein nýggjan lívshátt, ólíka tí fyrrverandi lívinum úti á oyggjunum á Atlantshavi- num At tey valdu júst Hirts- hals, var kanska tilvildar- ligt, men , familían valdi kortini eitt kent umhvørvi, við at búseta seg í tí norður- júdska fiskibýnum, ið tey síðstu árini hevur ukið ímóti nøkrum hundrað før- oyingum, so at hetta niður- setuland av ti norður- atlantiska fólkinum nú hev- ur rundad tey 900, sum ger Hirtshals til tann bý i Dan- mark, ið lutfalsliga hevur flest føroyingar. Og teir eru vælkomnir Tillaga seg lættliga. Finna sjáldsama lætt teirra pláss á arbeiðsmarknaðinum „hóast eitt arbeiðsloysi, sum er degn ur yvir midal i landinum. Og tr eru em mett arbeiðskraft „ið sermerkist bæði sum álítandi og frøl táttaðir Beiskleikin yvir búskap arliga skrædlinum í Føroy um hjá famihun, er við at hvørva. Tógloymurein ikki so lætt, at húsin: vóru seld á tvingsilsuppbodsølu í sam band við at virksemið ett bilverkstað fór á húsagang Líkasum tað enn er tortørt at góðtaka, at tey vóru seld til bróðir ella systurdóttir bankastjóran, sum snaraði lyklinum um- ul tann pris, sum lá fleiri hundraðtúsund krónur undir bodnum, hjúnini sjålvi bóru fram. Bakar heima Men farið er farið, og Elsebeth gleðir seg í staðin yvir, at hon hevur eitt gott arbeiði á Rahbæks fiska- virki, sum ger at hon kan breydføda familjuna, og hon gremir seg ikki um at dagurin byrjar kl. 545 Maðurin koyrir hana ul arbeiðis, og síðani vendir hann heim aftur ul Skagen Landevej, haðani børnini verda send i skula ådrenn hann sjálvur koyrir til skúl- an í Skagen. Familjan er samlað aftur kl. 16.30, og tann seinna- part, tá »Weckendavisen« vitjaði familiuna, var Else- beth í fer við at baka tað dagliga breyðið. Við seks børnum setast tað stór krøv til útgerðartrygdina, og tá familían fyritrekkir tað vanliga hvíta, føroyska breyðið, verður alt bakað h . øgt heima líkafrá = stórum breyðum, bollum ul køkur Tað berliga, men reina heimið luktar tí av heima baking, meðan bermini flykkjast um borðið, tå Elscbeth greiðir frá fram tíðarútlitunum Eg vænti, at vit verða verandi her í Danmark. Tað einasta óvissa, er bórnini. Ti eg hevði ikki klára at noyðst at sent tey aftur ul Føroyar um tey ikki fella ul her. Men tíbetur týðir alt uppá at tey klára seg. Vit eru so heppin, at tey ganga all annaðhvort skúla ella barnagarð, sama stað. So eg kann vera vís i, at tey eru undir umsjón. Fyri Elisabeth er tað ikki so umráðandi, at knýta seg til føroyingamar í Hirtshals, tó ganga børnini í skúla í føroyahusinum Malta, men annars er stødan greið Familjan býr nú í Danmark, undir donskum teytum og millum kenningarnar telj- ast eisini danir Søgan hjá Danielsen familjuni er cydkend, fyri teir føroyingar 18 tey síðstu árini, eru fluttir til Hirtshals, har annars nógv mál verða nýtt. 14 tjóðir liva lið um lið, við heilt góðum heildar- politikki. Soleiðis eru 300 vietnamesarir, á sama hátt sum føroyingar, á arbeiðs- marknaðinum. Og vinnu- stjórin í bynum, hevur hesa frágreiðing: "Principielt eru vit øll fremmand. Hirtshals er lut- falsliga ein nýggjur býur Havnin varð bygd í 1930, og tá búðu umleið 500 fólk her umleiðir. Nú eru vit um- leið 15.000, og tað er torført at finna bara ein uppruna ligan Hinshalsbågva. Øll koma vit aðrastaðni frá, og tað ger, at:vit vera meiri opin yvir fyri hverjum ødrum. Fólk fáa møguleika her uppi. So um tey vísa við verki, at:tey ætla at verða verandi her , og veita teirra stuðul ul lívið í býnum verða tey góðukin- óansæð nationalitet Søgan hjå føroyingunum i Hirtshals byrjaði i 1949, tá tann fyrstu Ísroyingumn búðsetti seg. Tað var tann í dag 65-åra gamla Herdis Thomsen, sum forelskaði seg í einum donskum "kon- serveringsmester", ið ar- beiddi í Klaksvík, haðani hon er ættað. Tey giftust, og fluttu ul Hirtshals. Og sjålvt um maðurin fyra år seinni druknadi undir fiskiskapi, hugsaði hon ikki um at fara aftur til heimlandið. Men hon følir seg sum føroying, og ætlar eisini at doyggja sum ein. Men hennara lívs- gleði sigur okkum, at tað fer ikki at henda enn á sinni. Dialektin Hon býr nú við sínum nú- verandi manni í einum hús- um uppá tvær hæddir mitt í Hirtshals, og er nøgd sum dagurin er langur. Men hennara ”introduktion” til byin, var nå ikki heilt uttan trupuleikar. Bara ferðin frå Tórshavn ul Hirtshals í 1949, var einki annað enn ein marra. Skipið kom í ódn, sum longdi um ferðina úr tveimum døgum upp í tiggju, har báturin mátt fara nn bæði í Hetlandi, og í Bergen Brotasjógvunn oyðilegði radiosambandid, og familjan hevði í roynd og veru uppgivid allar vónir um at hon enn var á lívi Hon minnist týðiliga síni fyrstu ár í Hirtshals, tá hon einfalt ikk: var før fyri, at skilja ta norðurjýtsku dia lekuna, sum førdi ul, at hon tað mesta av tíðini sat og át ís. Vekun hækkaði frá 108 ul 160 pund, og tí var hon íkki errin av. Men knappliga ein dagin tosaði hon málið, og hon hevur síðan tann dag kent seg heima í býnum , har hon eisini er eitt kent and- litSum heiðurslimur í ú føroyska felagnum, hevur hon ein breiðan og >detalieraðan< kunnleika til tað føroyska niðursetu- landið, og fylgir við menn- ingini. "Føroyingar eru ikki bangnir fyri at gera nakað til nýttu, og ti finna teir sær rættiliga skjótt arbeiði inn- an fyri fiskaidnadin, tá teir koma til býin. Teir fara frá virki ul virki, og geva ikki upp áðrenn teir hava fingið arbeiði. Tí haldi eg, at tad er órættvíst, tá onkur skrivar á føroyskar bilar: >Sparið í skatti - skjótið ein føroy- ing. »Eg haldi ikki at tað eru nógvir føroyingar, ið liggja ti danska samfelagnum til byrðu, men tað hendir, at onkur er ónggdur inn á, at føroyingar hava so lætt við at fáa arbeiði. Tað kemst helst av, at í Føroyum ikki hevur havt nakran sið fyri arbeidsmannafeløgum og stórri samfelagsligum veit- Nr. 35 - 18. FEBRUAR 1995 ingum í arbeiðsloyst, har fólk hava verið noydd at klára seg sjålvi.« Heimið hjá Herdis er merkt av ti føroyska upp runaðum. Dukkur ílatnar føroysk klæði, prýða ti stóru ruddiligu stovuna, og hon hevur sjálv seymað sær eina føroysk klæði, sum verður nýtt til veitslur, ið føroyingarnir halda, og til familju“ begivenheder" Tað er nú tann árliga veitslan í november, sum mest verður sæð fram til Her eta tey teir vanligu føroysku kjøtrættirnar, sum kunnu fåa danskarar at snerkja. Og tad verdur væl skola nidur vid smågløsum. Rød Ålborg Akvavit er nær- mast tann føroyski tjóð- drikkurin, og á hverja veitslu, verða fólk mótukin viðeinum glasið. Eisini?? Tann stóra árliga veitslan, er nærmast ein sangveitsla, hvar tað byrjar við einum góðum orðið, og Herdis er av ti åskodan, at um onkur hevur hug at berjast, kann hann sissast við hjálp av góðum sangi. Fyri føroy- ingar geldur hetta, sambært Herdis, at øll eru eins, og harvið minna tey í sinn og skinn um fiskimentannina í Hirtshals, og tað er ein av orsøkunum til, at føroying- ar trívast so væl í bynum. At allir føroyingar eru eins, er Óvíst, men at nakrir eru meiri ágrítnir enn aðrir, er Jógvan Z. Djurhuus eitt frálíkt dómi uppá. Hann kom til býin í 1989, -5