leygardagur 26. juli 2003síða 11

20 Nr. 140 - 26. juli 2003 Nr. 140 - 26. juli 2003 21 Hóast boringin hjá italska oljufelagnum ENI enn ikki er liðug, so verður mett sum givið, at brunnurin fer at verða turrur tá avtornar. 4. BRUNNURIN Jan Müller Italska oljufyritøkan ENI hevur eftir øllum at døma onga olju funnið í 4. brunn- inum, sum verður boraður á føroyska landgrunninum. Hóast boringin ikki er heilt liðug enn, so veit Sosialur- in frá álítandi keldum í oljuverðini, at brunnurin er turrur. Tó skal tað fyrivarni takast, at tað framvegis verður borað, og at man í hesi løtu ikki kann siga við vissu, at eingin olja verður funnin á botninum á hol- inum. Sum skilst nærkast brunnurin 4000 metrar dýpi og tí eru helst nakrir fáir hundrað metrar eftir at bora. Ætlanin er at røkka niður á 4250 metrar. Keld- urnar, sum blaðið hevur tíð- indini frá, vilja vera við, at ENI hevur borað niður ígjøgnum tað, sum var høvuðsmálið, og har var einki at finna ella síggja. Sama er galdandi fyri hini málini (targets), sum felagð hevur havt á síni arbeiðs- skrá. Boringin byrjaði 15. juni og hevur verið borað í um- leið 40 dagar. Eftir ætlanini skuldi borast í einar 50 dag- ar ella so. Tað kundi tí bent á, at boringin heldur fram í eina viku aftrat. Men tað eru ikki stórar vónir til at raka við kolvetni hesar seinastu hundrað metrarnar skilst. Tað er heldur ikki sum í boringini hjá Ame- rada Hess samtakinum, at man metti seg hava fatur á onkrum longur niðri, tá borað var niður á botn í sjálvum arbeiðsprogramm- inum. Sosialurin hevur roynt at fáa viðmerkingar frá Olju- málaráðnum. Men har vilja tey einki siga. Tey biðja okkum bíða til almenna frá- boðanin um úrslitið av bor- ingini kemur út. Tað verður helst nakað eftir ólavsøku. Heldur ikki hjá bori- operatørinum ENI vilja tey gera viðmerkingar til bori- úrslitið. Luca Dragonetti, sum stendur á odda fyri boringini var stæddur á fundi í Aberdeen fríggja- morgunin. Hann sigur, at talan er um »a tight h ole« tvs. at ongir upplýsingar verða latnir til almenningin sum er. Og tá tað verður gjørt er tað upp til føroysku oljumyndugleikarnar, nær og hvat verður upplýst. – Keldur Sosialurin hev- ur tosað við siga, at tað eftir øllum at døma verður talan um ein turran brunn! – Keldur kunnu vera beinar, tær kunnu vera skeivar. Eg havi ongar við- merkingar sigur Luca Dragonetti. Eniboring um at verða liðug: Hava onga olju funnið Brunnurin Marimas hjá ENI sum helst er turrur er neint norðan fyri Marjunfundið í loyvi 002. Eftir at bora í Gullhorninum eru nú fýra brunnar, BP hevur tveir í 004, Amerada Hess ein í øki 001 og Statoil ein í øki 003. Stóri framtíðar áhugin verður helst at finna longur norðuri framvið markinum og inni á 9 ára loyvunum hjá Agip og Statoil, ljósabláa og myrkareyða økið fyri norðan. Beint hinumegin markið er so Cambobrunnurin (204/9&10), har olja helst er staðfest. Ein brunnur aftrat skal gera av, um talan er um stórar nøgdir. Kort og kelda: Statoil og Sosialurin Boriskipið Belford Dolpin dróg »svart« í hesi fyrstu boring síni á landgrunninum Úrslitið av teimum fyrstu fýra brunn- unum á landgrunn- inum nýtist als ikki at vera so dapurt, sum tað kann sýnast í fyrstu atløgu. Tað fær oljufeløgini og føroy- ska myndugleikar at vísa økjunum fyri norðan og vestan størri týdning. Stóri struktarnir her kunnu benda á stór oljufelt undir basalt- inum OLJULEITING ANALYSA Jan Müller Eftir øllum at døma verður 4. brunnurin á landgrunn- inum turrur og er tí enn ein vónbrot fyri tey, sum høvdu vónað og roknað við, at før- oyska oljuøldin skjótt gjørdist veruleiki. Tað er so útlitið í løtuni, nú ENI er um at vera liðugt at bora. Risastóra boriskipið Bel- ford Dolphin hevur neyvan havt eydnuna við sær fyrstu ferð í føroyskum sjógvi og má metast, at møguleikar- nir eru smáir fyri at gera eitt fund, nú borað er ígjøgnum høvuðsmálið utt- an at síggja nakað til olju. Men man skal ongantíð siga ongantíð, og tí kann ikki sigast við 100 prosent vissu her og nú, at brunnur- in verður eitt vónbrot, fyrr enn borurin steðgar og verður tikin uppaftur. Um vit ímynda okkum, at brunnurin er turrur, sum nógv tykist benda á, so merkir tað samtíðis, at tað, eftir at helvtin av teimum 8 brunnunum eru boraðir, ikki er staðfest lønandi fund. Kortini eru kolvetni staðfest í føroysku undir- grundini. Og tað hevur al- stóran týdning fyri víðari leiting. Um úrslitið hjá BP varð sagt, at har vóru »good oilshows«, um úr- slitið hjá Statoil varð sagt, at har vóru »traces of oil« og um úrslitið hjá Amerada Hess varð sagt, at tað var eitt »discovery«. Um brunn- urin hjá ENI fer at koma undir nakra av hesum kategorium er ilt at siga. Men sum støðan sær út í løtuni er svarið noktandi. Góðu tíðindini frá teim- um fyrstu brunnunum eru, at vit hava fingið staðfest, at tað finst ein virkin kol- vetnisskipan í føroysku undirgrundini. Men enn hava vit so ikki staðfest nakað lønandi fund. Her goymir seg so enn møgu- leikin fyri, at Marjunfund- ið kann vera lønandi, og her resta fleiri kanningar til at kunna gera eina endaliga niðurstøðu. Eftir hvat skilst, sita serfrøðingarnir hjá Amerada Hess samtak- inum júst í hesi løtu og tulka úrslitið av teimum seinastu seismisku kann- ingunum. Hesar skulu so gera av, hvar og nær Hess fer undir enn eina boring til tess at kunna staðfesta, um Marjunfundið er lønandi oljufelt ella ikki. Fyri fólk í oljuheiminum kemur tað neyvan óvart á, at Marimasbrunnurin hjá ENI og Føroya Kolvetni helst er turrur. Ein ávísur ivi tók seg upp eftir, at hinir tríggir brunnarnir vórðu boraðir eitt nú út frá jarð- frøðiligu modellunum vit kenna úr bretska granna- lagnum, har tey bæði olju- feltini Foinaven og Schiehallion liggja. Upp- runaliga løgdu oljufeløgini, sum fingu loyvi á land- grunninum, seg eftir at brúka hesi kendu feltini sum jarðfrøðiligt leiti- grundarlag, hvat síðani hevur víst seg at vera óhaldbart. Trupulleikin hev- ur m.a. verið at finna neyð- ugu dekkløgini ella segl, sum kann goyma oljuna. Hyggja vit so eftir loyv- inum 002 hjá ENI (fyrr Agip), so varð hetta tann parturin av »Gullhorn- inum«, sum fægst boð vórðu uppá. Og í mun til hini økini stendur eisini bara ein brunnur til at verða boraður her í 1. loyvisum- farinum. Í hinum loyvunum er talan um ávikavist 2 og 3 brunnar. Tað hevur eisini ljóðað millum oljufólk, at lítið sannlíki varð fyri at gera nakað oljufund í OO2- loyvinum. Kortini verður eisini sagt, at ENI hevur gjørt eitt sera stórt og pro- fessionelt forarbeiði undan boringini. Tí má eisini met- ast, at hóast brunnurin er turrur tá avtornar, at bor- ingin kortini fer at hava týdning fyri metingina av øllum økinum sum heild og tískil eisini fer at hava virði fyri framtíðar leiting á før- oyskum øki. Alt hetta kann fáa okkum at broyta fyrr gjørdar metingar og niður- støður og fáa okkum at síggja við øðrvísi eygum uppá eitt nú komandi leiti- øki fyri norðan og vestan. Bora á basaltinum! Nú eru fýra brunnar eftir at bora í tí sokallaða »Gull- horninum« . BP tveir og Statoil og Amerada Hess hvør sín. Teir skulu so verða boraðir innan 2006, so man kann siga, at »góð« tíð er. Spurningurin er so bara, hvat henda »góða« tíð fer at verða brúkt til! Kann tað hugsast, at eitt felag sum BP, ið hevur satsað sera nógv uppá teir báðar brunnarnar báðumegin markið, Svínoy og Assynt, heldur enn at bora tveir brunnar aftrat í sama øki á landgrunninum, er sinnað til at taka onkran annan váða á seg, sum føroyskir myndugleikar eisini halda vera skilagóðan, nevniliga at bora longur norðari og møguliga inni á basalt- inum! Hetta eru so enn spekulatiónir, men tær kunnu kortini hava hald í tí veruleika, at føroyskir myndugleikar og oljufeløg- ini sjálvi vilja fegin vita, hvat er undir basaltinum. At bíða til seismikkurin hevur loyst basaltgátuna kann koma at taka ov langa tíð. Man kann kanska siga, at tað hevur verið »vanlukk- an« við fyrstu leitingini á føroyskum øki, at hon øll endaði niðri í tí eina og av- markaða økinum, sum fekk heitið »Gullhornið«. Men orsøkin var so tann, at her er einki ella lítið basalt, og hetta økið lá tætt upp at verandi framleiðandi felt- um á bretskum øki, og tí varð eisini mett, at her vóru bestu møguleikar at finna kolvetni. Við verandi og nýggju vitanini kann hugs- ast, at oljufeløgini fara at endurskoða sínar arbeiðs- hættir og ætlanir. Tað nýtist tí als ikki at vera allari leit- ing eftir olju við Føroyar til stóran skaða, at 4. brunnur- in helst er turrur. Tað kann vera, at bæði oljufeløg og føroysku myndugleikar so smátt eru farnir at venda eyguni norðureftir. Og helst verður tað eisini her norðuri, at komandi leitiloyvi fara at verða latin. Tí eigur ein ikki at síggja ein turran brunn hjá ENI sum nakra van- lukku fyri framtíðar olju- leiting við Føroyar. Hann kann tvørturímóti hava við sær, at vit fara at royna nýggjar leiðir tvs. brúka vitanina vit hava fingið við verandi brunnum til at skilja onnur øki betri. Hetta er so ein partur av tí vísind- ini og kynstrinum, sum eit- ur oljuleiting. 9 ára loyvini Bæði Statoil, Agip og Ana- darko eru í løtuni í samráð- ingum við Oljumálaráðið um at leingja 9-ára loyvini. Hetta merkir, at feløgini hava als ikki slept vónunum at finna olju heldur tvørtur- ímóti. At feløgini vilja brúka fleiri pengar til kann- ingar her kann merkja, at tey hava eina ella aðra vón um at gera fund undir basaltinum í sínum 9 ára loyvum. Man kann eisini siga, at fyri oljufeløgini, sum nú hava lisið av jarð- frøðina í Gullhorninum, er tað nú uppaftur meira áhugavert at fara undir basaltið fyri norðan og vestan. Hetta kom eisini til sjóndar á oljuráðstevnuni í Norðurlandahúsinum her- fyri, har umboð fyri Statoil gjørdi vart við, at tað kunnu fjala seg stórir strukturar undir basaltinum, men enn er ov tíðliga at staðfesta tað, tí tørvur er á meiri og betri seismikki. Tann sann- roynd, at Statoil sum fyri- støðufelag fyri 9 áraloyvið saman við Anadarko, Shell, Petro Canada og Dong, í løtuni er í gongd við at skjóta seismikk á 9 ára loyvinum, ber eisini boð um hesar vónir. Eisini 9 ára loyvið hjá Agip í sama øki tykist at vera sera áhuga- vert. Stóri spurningurin mill- um jarðfrøðingar í dag er, nú ein virkin kolvetnisskip- an er staðfest, hvar oljan í føroysku undirgrundini er »migrerað« tvs. hvar er hon farin og hvar hevur hon lagt seg. Fleiri og fleiri jarðfrøðingar meta eftir teir fyrstu brunnarnar á føroy- ska landgrunninum, at olja er runnin norður og vestur- eftir og er at finna undir basaltinum. Hóast ringt er at síggja gjøgnum basaltið við verandi seismikki hóm- ast stórir strukturar, sum kunnu vera stór oljufelt. Fyri at koma víðari her krevst betri seismikkur og boriteknikkur at bora gjøgnum basalt. Bæði í 9 ára loyvunum hjá Statoil og Agip fyri norðan hómast meira klass- iskir oljustrukturar enn teir leitað hevur verið eftir í Gullhorninum, og bendir nógv á, at brunnurin beint hinumegin markið, Cambo, 204/9 og 10, (sí tekning) har Amerada Hess er fyri- støðufelag, er ein struktur- ur av slíkum slag. Tað ljóð- ar, at úrslitið av tí boringini er so mikið áhugavert, at ætlanin er at bora ein av- markingarbrunn. Hesin kann fáa stóran týdning fyri 9 ára loyvini í føroyska øki- num. Stórar vónir eru eftir øllum at døma til hesi 9 ára loyvini. Tað er uttan iva eisini ein av orsøkunum til, at Føroya Kolvetni var sinnað at fara úr 7% upp í 25% av ENI-loyvunum. Framtíðin Tað er ringt at meta um framtíðina fyri oljufundum á Atlantsmótinum. Men vit vita, at tað krevur tíð, orku og tol til at finna lønandi oljufelt í einum nýggjum leitiøki. Og fyri tað at fýra brunnar ikki hava givið nakað endaligt lønandi fund, so eru ikki allar súðir syftar. Fyri okkum hevur tað eisini týdning, hvat hendir í bretskum øki. Og longu mánaðarskiftið juli- august fara BP og Shell at seta borin í Ben Nevis pro- spektið har norðuri í bretsk- um øki miðskeiðis millum Føroyar og Noreg. Jarð- frøðingar og oljufeløg eitt nú í Føroyum fylgja hesi boring við stórum áhuga. Bæði tí at hon kann goyma stórar nøgdir av gassi í løg- um, sum sannlíkt er finnast á føroyskum øki eisini, og tí at borast skal gjøgnum um- leið 300 metrar av basalti eisini. Slík boring gjøgnum basalt hevur sjálvandi stórt virði fyri tey feløg, sum í framtíðini fara at bora gjøgnum basalt á land- grunninum. Við hesum fýra brunn- inum er brúkt meira enn ein milliard krónur til oljuleit- ing í »Gullhorninum«. Og hóast eingin føroyskur olju- dropi enn er komin til høld- ar, so verður hildið fram við at gera kanningar og leita – til tað er staðfest, at olja og gass eru at finna í lønandi nøgdum í undir- grundini. Gott nokk vil ein turrur brunnur skapa mis- treysti millum mong, her ikki minst politikararnar og teir stýrandi her á landi, sum helst høvdu sett sítt álit á eina skjóta oljuvinnu. Hinvegin er tað eisini ein staðfesting av tí veruleika, at oljuleiting krevur tíð og tol. Helvtin borað í »Gullhorninum«: Fara helst at hyggja norðureftir C M Y K 21 20