leygardagur 26. juli 2003síða 14

26 Nr. 140 - 26. juli 2003 Nr. 140 - 26. juli 2003 27 Á ólavsøkuframsýn- ingini hjá Føroya Ellisakførum ber til at síggja fyrsta bilin, sum kom til Føroyar í 1922 TÍÐINDASKRIV Á ólavsøkuframsýningini hjá Føroya Ellisakførum, sum er í framsýningar- høllini hjá P/F Wenzel í Havn, ber til at síggja tann fyrsta bilin, sum kom til Føroya. Ella næstan… Tann fyrsti bilurin í Før- oyum, sum kom til landið við DFDS-skipinum "Is- land" hin 6. mai í 1922, er tíverri burtur. Men Hans Elmar Poulsen í Vatnsoyr- um hevur ein sama slag bil, ein Ford TT frá 1922. Hetta er fyrstu ferð, at hesin bilurin verður at síggja á ólavsøkuframsýninginin hjá Føroya Ellisakførum, sum letur upp leygardagin 26. juli kl 15. Framsýningin er opin leygardagin, sunnu- dagin og báðar ólavsøku- dagarnar frá 15-20. Í síðsta mánaði vórðu liðin 100 ár síðani, at Ford verksmiðjan varð stovnað. Tí verður dentur lagdur á Ford á ólavsøkuframsýn- ingini. Har ber m. a. til at síggja tveir Ford T, tann fyrr nevnda, sum var hin fyrsti í Føroyum, og ein eldri Ford T persónbil frá 1915 – hann er átøkur bil- inum hjá Bedstemor And, sum vit kenna so væl. Síðani eru tríggir Ford A frá umleið 1930. Tveir teirra í allar fínasta standi, ein luxusbilur, Ford T Coupé við "svigermor"- setri aftanfyri, og ein Ford T persónbilur við tveimum hurðum. Eisini verður ein Ford T frá 1930 við fýra hurðum, sum ikki er settur í stand, at síggja. Her ber til at síggja ein bil – ella tað, ið eftir er av bilinum, sum einaferð verður eitt vakurt ellisakfar. Hendan bilin hevði Finnur Johansen við sær úr Danmark fyri fleiri enn fjøruti árum síðani. Hann hevur ikki koyrt sein- astu 30 árini, men hevur verið væl varðveittur. Av "nýggjaru" Fordbilum kunnu nevnast Ford Anglia, Ford Capri og Ford 20 M, sum vóru vanligir í seksti og sjeytiárunum. Eisini verður høvi at síggja ein spildur nýggjan StreetKa – tað er ein sera snøggur Ford Ka Cabriolet sportvognur. Aðrir bilar verða eisini at síggja, eitt nú gamlir brand- bilar, m. a. 70 ára gamli Triangelbrandbilurin hjá Tórshavnar Sløkkiliði, ið er settur í upprunastand. Hann er sera sjáldsamur og ógvu- liga hegnisliga umvældur av sløkkiliðsmonnunum. Av øðrum bilum kunnu nevnast ein Austin Seven hjá Derek Brockie, sum verður settur í stand, tveir Mercedes Benz, annar frá 1961 og hin frá 1966, Volvo 144 frá 1971, Volvo Ama- zon frá sekstiárunum og Fólkavognar frá fyrst í sjeytiárunum. Eisini verður onkur Opel Kadett og Opel Rekord, ein MGA, tveir Triumph Spitfire og ein Opel Blitz lastvognur frá fimmtiárunum. Afturat hesum verður ein Ferrari frá 1982 eisini at síggja. Ellisakfør eru ikki bara bilar – motorsúkklurnar eru helst fleiri í tali. Út við 30 motorsúkklur og knallertir verða at síggja. Har verða fleiri BSA, eitt nú onkrar, ið keyptar vórðu frá eingilskmonnunum aftan á kríggið, har verða nakrar Triumph, Harley Davidson frá 1962, Nimbus frá 46 og 52, ein Sunbeam og nakrar nýggjari súkklur so sum Yamaha, Kawasaki og so nakrar knallertir so sum Puck Maxi, Kreitler, Tempolet o. s. fr. Hóast tað hevur verið siður at Føroya Ellisakfør sýna fram akførini á ólav- søku, so eru nøkur ár síð- ani, at framsýning var sein- ast, og tí eru nógv "nýggj" ellisakfør at síggja hesa- ferð. Saman við atgongu- merkinum fæst eisini blaðið hjá Føroya Ellis- akførum, sum nú eitur "Hjólið", sum hesaferð er givið út í sambandi við framsýningina. Umframt ellisakførini verður stór myndafram- sýning í sýnir ferðslu og akfør í gomlum døgum, til ber at keypa sær okkurt til matna og okkurt leskandi í sølubúð, og til ber eisini at bjóða upp á onkur av ellisakførunum, sum verða lýst til sølu. Føroya Ellisakfør hevur 130 limir, og endamál felagsins er at skapa um- støður og karmar til at varðveita gomlu ak- førini í uppruna standi. Síðani fe- lagið varð stovnað eru nógv akfør fingin til vega, og lógir og reglugerð- ir eru broyttar so- leiðis, at t. d. einki avgjald er á inn- fluttum akførum, sum eru eldri enn 25 ár. Fyrimunar- lig avtala er eis- ini við Trygging- arfelagið Føroy- ar um trygging, og ellisakfør rinda ikki veg- skatt. Eitt av enda- málunum við hesi framsýn- ing er at savna pening til verkætlanina at seta gamla vatnbrunnin undir Gráasteini í Havn í stand til eitt tekniskt savn. Atgongumerkið kostar 50 krónur, og børn sleppa ó- keypis inn saman við vaks- num. Kom og síggj fyrsta bilin í Føroyum Ford Anglia: Vanligur bilur í sekstiárunum. Sermerktur var hann við tí øvuta bakrútinum, sum helti aftureftir Hetta er ein Ford A Coupé frá 1931. Ein sportútgáva av tí traditionella Ford A Ford Capri: Hesir vóru vanligir seinast í sekstiárunum og í sjeytiárunum.Ein vakur sportbilur Hetta er ein Ford A frá 1930. Hann hevur tvær hurðar, og var hann ein vanligur bilur tá á døgum. Vinstrumegin sæst Ford TT lastbilurin frá 1922, sum var hin fyrsti í Føroyum Ford T 1915: Elsti bilur í Føroyum. Hesin er 88 ára gamal, og var hann longu "gamal", tá bilaøldin byrjarði í Føroyum í 1922 Hjólið, nýggja limablaðið hjá áhugafelagnum Føroya Ellisakfør, sum øll tey ið vitja framsýningina fáa ókeypis Kristina Háfoss Løgtingskvinna fyri Tjóðveldisflokkin Viðmerking mín til Johan Dahl og ikki minst til manglandi nýskipanina í nýskipanaruppskoti Sam- bandsfloksins fekk eftir øllum at døma umboð Sam- bandsfloksins at vakna við kaldan dreym. Ikki bert Johan Dahl svaraði aftur, men somuleiðis formaður Sambandsfloksins - Lis- beth L. Petersen. Eg fari hervið at gera nakrar við- merkingar til aftursvar teirra. Heimastýrisskipanin - eitt leikhús Sum væntað vísa tey bæði á, at tað er Tjóðveldisflokk- urin, ið "spælir sjónleik", meðan Sambandsflokkurin grundar alt á „veruleikan". Okkurt skulu tey jú siga - men við hesum hava tey misskilt ta mynd, ið varð nýtt í undanfarnu grein míni. Tá sipað varð til, at før- oyingar fremja tann leiklut, ið okkum verður tillutað og at hetta gongur fyri seg í einum leikhúsi, har danska stjórnin er leikstjóri - ja, so myndar hetta tann søguliga veruleikan, ið hevur víst seg seinastu mongu árini. Heimastýrisskipanin er sum eitt leikhús, har føroy- ingar meta seg hava nakað at siga, men í veruleikanum er hetta alt ein óveruligur sjónleikur. Tí tá á stendur er tað tann leikur og tann kós, ið danska stjórnin vil hava at føroyingar velja - ið vald verður. Hetta varð eitt nú 1946 eitt dømi um, og er avlýs- ingin av fólkaatkvøðuni nýggjasta og greiðasta dømið um hetta. Sambandsflokkurin fjalir veruleikan Tá sambandsfólk vórðu umtalað sum klappandi ás- koðarar í leikhúsinum varð hetta ein mynd av, at sam- bandsfólk - úr alskyns flokkum - taka undir við hesi gongd, har tað er danska stjórnin, ið setur dagsskránna, meðan føroy- ingar fylgja henni. Og hesin leikur heldur áfram, so leingi valt ikki verður at fara út um heima- stýrisskipanina - leikhúsið - og seta føtur undir egið borð. Tá kemur veruleikin til sjóndar. Tann veruleiki - at føroy- ingar eru fult líka so væl fyri sum øll onnur sjálv- støðug fólk at leiða og taka ábyrgd av egnum landi. Hetta er ein veruleiki, ið Sambandsflokkurin ikki kann broyta - men roynir at fjala. Tí sambært Sam- bandsflokkinum er tað eftir øllum at døma betur fyri føroyingar at lata føroyska fullveldið til danir umsita. Óskiljandi. Sambandshugburðurin Sambandshugburðurin kemur ikki minst til sjóndar í aftursvarinum frá LP. Tí LP skrivar m.a. at tað er betur at danir umsita før- oysku rættarskipanina tí annars verður rættartrygdin sett í vanda. Enn eitt dømi um sambandshugburðin, ið tykist at verða grundaður á, at onnur kunnu gera alt bet- ur enn vit. Hetta er ikki sørt "fornermandi" mótvegis føroyingum. Um Sambandsflokkurin ikki hevur álit á sær sjálv- um og álit á, at føroyingar kunnu skapa teir karmar sum skulu til í einum fram- komnum vælferðar- og rættarsamfelagi - ja, hvussu kann hesin flokkur tá bjóða seg fram at leiða eitt land ? JD sigur at enda í grein síni, at " The show de- finetely need to go on - but with more serious players than the present." JD er vælkomin at halda áfram við framførslunum, tí sum sagt varð í fyrru viðmerk- ing míni, so eru øll hini - ið hava alit á, at føroyingar klára at leiða hetta landið sjálvir - farin at taka leik- tjøldini niður og fyrireika seg til eina sjálvstøðuga framtíð. Hví rinda fyri danskt NATO-limagjald ? Viðvíkjandi NATO-lima- gjaldinum, so vísir LP á, at vit áttu kanska at verið errin av, at vit eru við til at rinda okkara part. Her verður helst skipað til okk- ara part av danska lima- gjaldinum í NATO. Men Lisbeth - tíbetur eru fólk, ið ynskja einar sjálvstøðugar Føroyar, ikki errin av hesum. Tað hevði hinvegin glett okkum um leiktjøldini vórðu tikin niður og veru- leikin kom til sjóndar. Tann veruleiki - ið vísir, at ríkis- stuðulin, ið verður sendur landskassanum á hvørjum ári er ein nógv, nógv minni upphædd enn tann, ið vit missa við at vit ikki um- boða okkum sjálvi í altjóða samfelagnum. Hvør dagur er ein møguleiki LP sigur at enda í grein síni, at "vit vilja ikki for- koma teim møguleikum vit hava og spæla við lagnu føroyinga." Men hetta er tað júst tað, ið gjørt verður, tá føroying- ar verða forðaðir, ið at velja millum teir møguleikar, sum øll sjálvstøðug lond hava, og so leingi "spælt" verður við lagnu føroyinga sum altjóða viðurkend tjóð. Fyri hvønn dag vit bíða við at taka fulla ábyrgd og leiðslu í hesum landi - missa vit møguleikar og spæla við lagnu føroyinga. Hinvegin eru vit í tí góðu støðu, at hvør dagur ein møguleiki at velja øðrvísi - at velja framburð, frælsi og framtíð framum ríkisrættar- ligt status quo og fortíð. Hvør dagur er ein møguleiki VIÐMERKINGAR TÍÐINDASKRIV Ólavsøkudag kl. 14.00 verður kappríðing á ríði- breytini uppi í Marknagili. Hetta er tann triðja av fimm FM kappríðingum í ár. Enn er spenningur í topp- inum. Sólvindur hjá Maritu Askham, og Rán hjá Krist- fríð Jacobsen eru púra jøvn við hvør sínum 12 stigum. Nærmast teimum er Lokk- ur hjá Rólant Reinert við 7 stigum. Tey seks fremstu rossini fáa stig í FM kappingini. (7,5,4,3,2,1) Eisini tey ungu kunnu ogna sær stig í hesi somu kapping. Afturat FM kappingini eru eisini ymisk ferðasteyp, ið kappast verður um, bæði millum tey ungu og tey vaksnu. Kappast verður í tvíspor í trimum bólkum: Ung, 2. flokkur og 1. flokkur. Kappast verður eisini í travi. Møguleiki verður at keypa sær ein køkubita og okkurt drekkandi afturvið. FM-kappríðing á Ólavsøku C M Y K 27 26