mikudagur 6. august 2003síða 7

12 Nr. 145 - 6. august 2003 Nr. 145 - 6. august 2003 13 Búi Dam er ein av okkara fremstu gittarleikarum. Seinastu hálva árið, hevur hann búð á Kuba, har hann hevur fingist við tónleik. Í drúgvari samrøðu, greiðir havnarmað- urin frá lívinum á Kuba. Hann gevur eisini eitt sindur ilt av sær, og fílist á, at tón- leikarar í Føroyum verða ikki virðis- mettir fyri teirra arbeiði TÓNLEIKAÚTISETI Páll Holm Johannesen Beint undan ólavsøku kom ungi havnarmaðurin, Búi Dam, aftur av forvitnislig- ari ferð á Kuba. Búi hevur seinasta hálva árið búð á Kuba, har hann hevur fing- ist við tónleik. Ferðin á Kuba steðgaði tó brádliga, tí havnarmaðurin fekk gø í handliðið, og hevur tí ikki spælt tónleik teir seinastu tveir mánaðirnar. Hann ætlar sær kortini ikki at sleppa ætlanini um at fara til Kuba aftur, og so skjótt, handliðið fær tað betri, verður ryggsekkurin pakkaður aftur, har ferðin aftur gongur til oynna uttanfyri Floridafjørðin. Savnaði íblástur Spurdur, um hví ein sum tónleikari fer til eitt fjar- skotið land sum Kuba at spæla, svarar Búi, at honum savnaði tónleikaligan íblástur í Føroyum. – Eg hevði avgjørt, at eg skuldi royna nakað nýtt. Millum møguleikarnar var Kuba, USA, India og Nepal, tí umframt tað tón- leikaliga, so hevði eg sett mær fyri, at eg eisini skuldi fáa nógv burturúr tí mentanarliga, greiðir Búi Dam frá. Í februar mánað í ár pakkaði so ungi havnar- maðurin ryggsekkin, har leiðin gekk til Kuba. Fígg- ingin til ferðina kom í lag við stuðli frá Mentanar- grunninum, umframt at hann sjálvur eisini hevði savnað pening. Fyrstu mánaðirnar búði hann hjá einari familju stutt uttanfyri høvuðsstaðin Havanna, og seinastu tíðina hevur hann búleikast mitt í Havanna. Fyri 200 dollarar í leigu um mánaðin, hevur hann goldið fyri bæði kost og vistir. Havanna er ein illa sperd- ur býur, og umstøðurnar minna ikki sørt um umstøð- urnar í triðja heiminum. Kortini var Búi heppin at finna ein bústað, ið bæði var vakur og reinur. Húsið er av sponskum uppruna, og hóast tað er illa farið, so er tað væl hildið eftir kub- anskum umstøðum. Matvanarnir á Kuba kunnu ikki samanberast við teir føroysku. Kubanar eta einki rugbreyð, og eta í staðin nógvar bønir og rís. Av tí, at kubanski innflutn- ingurin av vørum er rætti- liga avmarkaður, verður meginparturin av matinum sjálvdyrkaður. Stóra døg- urðamáltíðin er ikki fyrr enn klokkan tíggju á kvøldi, og Buí sigur skemt- andi, at tað má verða orsøk- in til, at kubanar hava so stóran búk. Fjølbroytt tónleikalív Hann greiðir frá, at Kuba sum land víkir fullkomiliga frá Føroyum. – Har er rættiliga fátækt, og tú kemur sum ein hvítur rík- maður, hóast tú ikki eigur reyvina í tær sjálvum. At ein kemur einsamallur, og at eingin kennir teg, og ei heldur eru nakrar væntanir til tín, var ein nýggj og øðrvísi kensla, frá tí tú kennir heima í Føroyum, fortelur Búi. Fólk á Kuba eru sera blíð, fyrikomandi og liv- andi. Dansur og tónleikur fyllir ómetaliga nógv í lív- inum hjá kubanum. Sum tónleikari er Kuba eitt sera ótrúliga spennandi land. Kubanska tónleikalívið er sera fjølbroytt, og saman- sett av nógvum ymiskum stílum. Tónleikastílirnir fevna eitt nú um Rumba, Salsa og Son, sum er traditionelli kubanski tónleikurin. Ser- liga er ljóðførið percussion frammaliga á Kuba. Landið er rættiliga ríkt mentanar- liga, og mongu fólkasløgini í landinum endurspegla tær mongu tónleikarøturnar í landinum. Kuba er samansett við íbúgvarum úr USA, Spania, Kina og India, og tað hevur havt við sær, at tónleikalív- ið er rættiliga fjølbroytt. Spurdur um tónleikastøðið á Kuba, svarar Búi, at tað er ómetaliga høgt, og kubanar hava eitt ótal av evnaríkum tónleikarum. – Tónleikurin er innbygd- ur í kubansku skúlaskipan- ina, og tí fáast øll kubansk børn við tónleik, frá tey eru heilt smá. Tónleikarar á Kuba verða eisini virðis- mettir høgt, sum eitt nú advokatar í Føroyum, so tað er avgjørt nakað annað, enn ein er vanur við í Før- oyum, sigur Búi Dam. Umstøðurnar á Kuba hjá tónleikarum eru ikki av teimum bestu. Stóra fátækadømi sæst eisini aftur á tónleikinum, har stórur tørvur er á ljóðfør- um. Búi greiðir frá, at tað var torført fyrstu tíðina, tí hann var ikki so kringur í sponskum. Higartil hevur hann hevur nýtt meginpart- in av tíðini til at finna rætta tónleikamakkaran, og nú tað endiliga eydnaðist, var hann so óheppin at fáa gø í handliðið. – Eg havi alla tíð leitað eftir ávísum tónleikarum, sum hava somu hugsan sum eg um tónleik. Kemiin skal eisini passa, og tað kann taka tíð. Eg havi nú funnið tann rætta, og vit fara aftur at spæla saman, tá eg fari yviraftur, fortelur Búi. Fingið styrki sum menniskja Spurdur, um hvat hann hevur fingið burturúr hálva árinum á Kuba, svarar Búi, at uppihaldið avgjørt hevur við til at styrkt hann sum menniskja. Hann vísir á, at í Føroyum hevur ein ofta lyndið til at missa styrki sum menniskja, tí alt er so tætt, lítið og trygt, og tí kendi hann á sær, at neyð- ugt var við broytingum. - Á Kuba gekk eg millum bumsar, fátøk og rík fólk, og tað gav mær íblástur sum menniskja, og eg styrknaði av tí, greiðir havnarmaðurin frá. Føroyski kristnidómurin avmarkar okkum Búi virðismetir kubanar høgt sum fólk. Hóast kommunisman avgjørt hev- ur havt síni negativu árin á landið, so hevur hon eisini positiv ting við sær. – Sum kommunistiskt land er Kuba rættiliga av- byrgt, og tað hevur millum annað við sær, at kubanar als ikki eru ávirkaðir av mótaheiminum, og tað gjørdi sterkt inntrykk á meg. Mentanin verður á ein hátt reinari og erligari. Konufólkini eru ótrúliga flott og bera seg heilt øðr- vísi enn føroysk konufólk. At konufólkini á Kuba dansa so nógv, sum tey gera, er við til at gera tær nógv liðiligari, fortelur Búi frá. Ungi havnarmaðurin er eisini av teirri áskoðan, at orsøkin til, at føroysk konu- fólk ofta kunnu tykjast hel- dur afturlatin seksuelt, kemur av føroysku fatanini av kristnidóminum. Hann heldur, at tað feminina og seksuella altíð hevur verið kúgað av kristnidóminum í Føroyum og verður tað framvegis, og tískil hava vit eitt afturlatið forhold til tað Evnaríki gittarleikarin, Búi Dam: -Kubanar duga veruliga at virðismeta sínar tónleikarar Fólk á Kuba eru sera blíð, fyrikomandi og livandi. Dansur og tónleikur fyllir ómetaliga nógv í lívinum hjá kubanum. Sum tónleikari er Kuba eitt sera ótrúliga spennandi land. Kubanska tónleikalívið er sera fjølbroytt, og samansett av nógvum ymiskum stílum. ” ” Sum kommunistiskt land er Kuba rættiliga avbyrgt, og tað hevur millum annað við sær, at kubanar als ikki eru ávirkaðir av mótaheiminum, og tað gjørdi sterkt inntrykk á meg. Mentanin verður á ein hátt reinari og erligari. ” ” Kubanar eru eitt rættiliga fátækt fólk og ein kemur í landið, sum ein hvítur ríkmaður, hóast man ikki hevur so nógvan pening seksuella í Føroyum. Hann vísir í sama viðfangi á, at hann ikki gudloysingur. Liva í núinum Av tí, Búi var so óheppin at fáa gø fyri tveimum mán- aðum síðan, dylir hann ikki fyri, at tónleikaliga fekk hann ikki tað optimala úr ferðini á Kuba. Undan ferð- ini gjørdi hann upp við seg sjálvan, at hann bert ætlaði at fylgja instinktinum, og setti sær ikki nakað yvir- skipað mál við ferðini. - Setur tú tær ov stórar forvæntningar, gloymir tú at liva í eygablikkinum, og tá fært tú ikki núið við. Vit sum menniskju hava tann herviliga óvana antin at hugsa í fortíðini ella fram- tíðini, og tá gloyma vit núið. Hóast ferðin endaði nakað brádliga, so eri eg glaðast fyri, at eg eri komin nærmari at læra meg at liva í núinum. Tann besti tón- leikurin verður eisini skapt- ur í núinum, tí tað er ikki nakað tú kanst planleggja frammanundan, tí hann kemur bara, tá tanka- streymarnir steðga, greiðir hann frá Einki fyri tónleikaskúlum Búi gekk ikki á nøkrum tónleikaskúla á Kuba, tí hann metir, at hann fær meir burturúr við taka tón- leikatímar, enn at verða skúlaður. - Eftir mínum tykki missa nógvir tónleikarar sína tónleikapersónligheit við at fara á skúlabonk. Tónleikararnir missa frælsi, tí teir fáa at vita júst hvat teir skulu hoyra og spæla, og tað meti eg ikki hava nakað við tónleik at gera. Orsøkin til, eg ikki fari á nakran tónleikaskúla er, at eg vil ikki enda sum nakar massaproduktións- tónleikari. Eg veit eisini fullvæl, at hetta ikki er galdandi fyri allar tónleik- arar, og sjálvsagt hjálpa skúlarnar teg við hondverk- inum, men ein má kenna seg rættiliga væl, fyri ikki at missa seg burtur, sigur Búi Dam. Tónleikarar virdir ov lítið í Føroyum Havnarmaðurin er eisini av tí áskoðan, at tónleikarar í Føroyum verða alt ov lítið virdir. – Tað var rættiliga stutt- ligt at síggja, hvussu kub- anar virðismeta teirra tón- leikarar, tí í Føroyum er støðan júst tann mótsatta, fortelur Búi Hann vísir á, at hann í so máta hevur verið sera hepp- in, tí foreldrini, ið bæði fáast við sjónleik, altíð hava stuðlað honum við tónleikinum. Búi dugir kortini væl at síggja, at so er ikki statt hjá øllum før- oyskum tónleikarum. Van- liga verða flestu tónleikarar trýstir av foreldrum teirra at fáa sær at orduligt ar- beiði, tí at spæla tónleik verður ikki mett sum orduligt arbeiði í Føroyum. Listin opnar fólk Havnarmaðurin er ikki í iva um, at tónleikurin í Føroy- um má raðfestast hægri. Hann heldur, at tónleikur gevur ómetaliga nógv til føroysku mentanina og samleikan. – Listafólk vísa fólki tað, tey ikki tora, og taka tey hagar, tey ikki hava verið. Listafólk opna teg eisini, og geva tær ein heilt serliga kenslu, sum oftast verður verandi í tær. Eg kann nevna eitt gott um dømi um tað sama. Eg var til eina konsert niðri á Meiarínum, har Brandur (Jacobsen, trummusláari, blðm) og ein amerikonsk songkvinna v. ø. spældu. Eftir konsertina vórðu fólk so kensluborðin, at tey endaðu við at klemm- að hvønn annan, og tað var rættiliga óvæntað, tí van- liga takkar man bara tón- leikarunum fyri konsertirn- ar. Eg eri ikki í iva um, at góði tónleikurin á Meiarín- um hetta kvøldið var til at opna fólk fyri einum sam- kærleika, einum kærleika sum Jesus tosaði nógv, greiðir Búi Dam frá. Hann leggur afturat, at hendingin á Meiarínum var enn eitt gott dømi um at duga at liva í núinum. Búi ivast ikki í, at sterka uppliv- ingin á Meiaraínum liggur eftir hjá fólkum, og tað er júst málið við at spæla tón- leik. Føroyskur tónleikur á rættari kós Búi er sera fegin um tí rívandi menningina, før- oyskur tónleikur seinastu árini hevur verið fyri. At heimurin hevur fingið eyg- uni upp fyri føroyskum tón- leiki er ótrúliga spennandi. Hann heldur, Føroyar eru tónleikaliga eitt rættiliga óspilt land, og nú eyguni eru vend henda vegin, kann okkurt stórt spyrjast burtur- úr. Serliga tiltøk sum Prix Føroyar og G! Festivalurin bera boð um, at føroyingar ikki eru bangnir fyri at bróta burturúr nýggjum. Búi vil serliga rósa eystur- oyingum fyri teirra áræði og málrættaða arbeiði. Ser- liga er tað ein fragd at spæla í Gøtu, har tónleika- andin altíð er framúr. Karmarnar fyri at spæla tónleik í Føroyum gerast eisini betri og betri, og tað hevur eisini havt við sær, at tónleikurin mennnist alla tíðina. – Eg kundi sjálvsagt brokkað meg um alt, men eg haldi, at støðan er nøkt- andi í løtuni, og vit mugu eisini læra at síggja tað positiva í tí, sum hendir í løtuni. Tey tingini, ið mangla í løtuni, skulu nokk koma upp á pláss við t´ðini, heldur Búi. Hann hevur tó rís at geva kommunalu politikkarun- um í Havn. Tað er stórur tørvur á einum spælistaði í Havn, har tónleikurin verð- ur settur í hásætið, og rætti tónleikaandin verður til staðar. Staðið skal vera fyri fólki, ið hava hug til at hoyra tónleik, og umstøð- urnar hjá tónleikarunum við ljóði o.ø skulu sjalvsagt verða nøktandi, sigur Búi Dam at enda. Navn: Búi Egason Dam Føðingardagur: 23/4-1979 Føðistaður: Tórshavn Foreldur: Birita Mohr og Egi Dam Starv: Tónleikari Tónleikabólkar: Ludomania, Deep End, Funny Boys, Hanky Stuff, Ivory, 200, Lossingarmenn og Hedache Blues Treo Fyrimyndir: John Scofield, Pat Metheniey, Jan Garbarek, John Purcell, Terji Rasmussen, Leivur Thomsen, Roberto Baggio, Gunnar Mohr, Jesus, Leo Brouwer og ikki minst foreldrini. Fakta Setur tú tær ov stórar forvæntningar, gloymir tú at liva í eygablikkinum, og tá fært tú ikki núið við. Vit sum menniskju hava tann herviliga óvana antin at hugsa í fortíðini ella framtíðini, og tá gloyma vit núið. Hóast ferðin endaði nakað brádliga, so eri eg glaðast fyri, at eg eri komin nærmari at læra meg at liva í núinum ” ” Vanliga verða flestu tónleikarar trýstir av foreldrum teirra at fáa sær at orduligt arbeiði, tí at spæla tónleik verður ikki mett sum orduligt arbeiði í Føroyum. ” ” Listafólk vísa fólki tað, tey ikki tora, og taka tey hagar, tey ikki hava verið. Listafólk opna teg, og geva tær ein heilt serliga kenslu, sum oftast verður verandi í tær. ” ” Tað er stórur tørvur á einum spælistaði í Havn, har tónleikurin verður settur í hásætið, og rætti tónleikaandin verður til staðar. Staðið skal vera fyri fólki, ið hava hug til at hoyra tónleik. ” ” Búi saman við gittaralærara sínum á Kuba. Í løtuni argar handliðið, og tí fær hann ikki spælt á gittaran. So skjótt handliðið fær tað betur, fer Búi aftur til Kuba at fáast við tónleik C M Y K 13 12