mikudagur 13. august 2003síða 4

6 Nr. 150 - 13. august 2003 Nr. 150 - 13. august 2003 7 Persónliga vónar formaður Tjóðveldis- floksins, Høgni Hoydal, at gongd aftur kemur á yvir- tøkurnar. Umframt hetta væntar hann eitt aktivt og møgu- liga eisini turbulent ár við nógvum stórmálum á skránni NÝGGJ TINGSETA Heini í Skorini Formaður Tjóðveldisfloks- ins fyrireikar seg til eitt ár, har rættiliga nógv prinsipi- ell mál skulu avgreiðast. Í kjalarvørrinum av Jógvani S málinum fer m.a. stríð væntandi at standa um lóg- irnar um vinnuligan fiski- skap. - Slitna og æviga kjakið um økismenning ætla vit okkum eisini at fáa gongd á í nýggju tingsetuni, t.d. við einum samferðslugjaldi, har gjaldið til útjaðaran skal niður. Umframt hetta ætlar Tjóðveldisflokkurin sambært formanninum at berjast ímóti studningi til vinnulívið, sum eisini er eitt prinsipielt mál. Yvirtøkurnar í fokus Við støði í hugsjónarligu ætlanum Tjóðveldisfloks- ins er ikki óvæntað, at Høgni nevnir yvirtøkurnar sum eitt hjartamál, hann vónar verður sjónligt kom- andi tíðina. - Eg vænti og vóni, at vit framhaldandi kunnu yvir- taka málsøki frá donskum hondum, og hetta kann av- gjørt koma at skapa yvir- skriftirnar komandi ár, sig- ur Høgni Hoydal. Sostatt hevur formaðurin í størsta samgonguflokkin- um lagt lunnar undir eina framhaldandi sjálvstýriskós í vetur, sum hann vónar verður ferðmiklari og sjón- ligari enn áður. Rumbul um stórmál Høgni Hoydal vísir víðari á fleiri onnur mál, sum liggja á láni, og sum væntandi koma at seta dagsskránna komandi árið. - Bygging av miðnáms- skúlum er samtykt í Løg- tinginum, og tað verður væntandi í fokus. Annars fer eldraøkið sjálvsagt at taka sín part, umframt at stórar avgerðir liggja fyri framman í sambandi við privatiseringar og virðis- brævamarknaðin. Høgni Hoydal leggur afturat, at hann væntar eitt aktivt og møguliga eisini turbulent ár á politiska pall- inum, har hann fyrst og fremst ynskir at fáa ferð á yvirtøkurnar í gongdini fram ímóti einum sjálv- støðugum Føroyum. Á ólavsøku varð Løgtingið sett, og Anfinn Kallsberg, løgmaður, ferðaðist aftur, men ikki minst fram í tíðina í árligu ólavsøkurøðu síni. Nú er kjakið um ólavsøkurøðu løgmans júst liðug í Løgtinginum, og sostatt er grundarlagið lagt fyri nýggja politiskum árinum 2003. Vit hava spurt allar floksformenninar, hvat teir væntað av komandi politiska árinum. Allir sum ein nevna teir sjálvsagt fíggjarlógina sum eina høvuðsavbjóðing, men annars tykjast yvirtøkurnar, pensjónsmálið og privatiseringsgongdin at gerast landaplágurnar komandi árið. Hvørji mál vera ovarlaga á breddanum? Hvat ynskja ymsu flokkarnir at seta á dagsskránna? Á hvørjum øki verður torført at finna semjur o.s.fr.? Yvirtøkur, privatiseringar og pensjónir ovast á breddanum - Fíggjarlógin og privatiseringsynski samgongunnar vera høvuðsmálini komandi árið, eru avgjørdu og konkretu viðmerkingarnar hjá formanni Javnaðarfloksins, Jóannesi Ejdesgaard NÝGGJ TINGSETA Heini í Skorini - Samgongan hevur langt síðani víst, at henni ikki nýtist okkara hjálp at skapa turbulens og ósemjur, so á tí økinum nýtist okkum ikki at hjálpa, eru fyrsta viðmerkingarnar hjá for- manni Javnaðarfloksins til spurningin um nýggja politiska árið eftir tingset- una. Annars er Jóannes av- gjørdur í spáanum sínum um høvuðsmálini í nýggja árinum: 1) fíggjarlógin fyri komandi ár, 2) ynski sam- gongunnar um privatiser- ingar Kenna sviðan á egnum kroppi Hugsjónarliga stríðið kem- ur sambært formanni Javn- aðarfloksins ongantíð so týðiliga til sjóndar, sum tá fíggjarlógin verður við- gjørd, og tískil kemur tað altíð til skarpskerðingar. Sambært Jóannesi Ejdes- gaard fer samgongan í ár at kenna sviðan av egnum gerðum. - Samgongan hevur víst á niðurskurðin á fíggjarlógini á 1%, meðan Karsten Han- sen, fíggjarmálaráðharri, sigur hetta vera í minna lagi. Sostatt verður vælferð borgarans sett í vanda, og nú kennir samgongan svið- an av t.d. niðurskurðinum á blokkstuðulinum á umleið 370 mió krónur, sigur Jóannes Ejdesgaard. Hann vísir víðari á, at síðani 1998 hevur sama samgongan økt almennu útreiðslurnar við 1,1 mia. krónum, og at hetta hevur verið fíggjað við búskapar- liga vøkstrinum seinnu árini. - Tískil er talan um eina nýggja støðu fyri samgong- una, sum ikki hevur kent til niðurgongutíðir fyrr. Teir hava ongantíð upplivað at skula spara, og nú talan ikki er um yvirflóð og vøkstur, kenna teir sviðan á egnum kroppi av egnum gerðum. Berjast ímóti privatiseringsætlanun um Næsta høvuðsmál komandi árið verður sambært Jóann- esi Ejdesgaard eisini ynski samgongunnar um privatis- eringar av ymsum almenn- um ognum. - Tað harmar meg, at eis- ini Tjóðveldisflokkurin tykist vera farin uppí privatiseringsharkaliðið. Nú samgongan vantar pen- ing og roknistykkið ikki gongur upp, er privatiser- ing ein háttur at vinna pen- ing her og nú, men tað ætl- ar Javnaðarflokkurin sær at stríðast móti, sigur ein avgjørdur Jóannes Ejdes- gaard. Hann vísir við hesum á búskaparligu endurreisnina eftir kreppuna fyrst í 90´unum, tá tað almenna noyddist at rudda upp eftir privata skilaloysinum, og at viðurskiftini síðani tá hava verið góð. - T.d. hava Føroya Banki og Føroya Fiskavirking virkað væl undir almenna sektorinum, og hevur tað kastað væl av sær í lands- kassan. Tískil ætla vit at vera ein mótpolur til privat- iseringsrákið, sum vænt- andi verður annað av høv- uðsmálunum komandi árið. Í høvuðsheitum fara yvirtøkurnar og eldaøkið at mynda nýggju tingsetuna sambært formanni Fólkafloksins, Óla Breckmann NýGGJ TINGSETA Heini í Skorini Óli Breckmann væntar ársins fíggjarlóg at gerast ein tungur burður, har nógv hugsjónarlig og prinsipiell mál vera á skránni. - Fyrst og fremst vera fleiri lógir, sum skulu endurskoðast. Arbeiðs- marknaðarlógirnar, lógin um vinnuligan fiskiskap, broyting í fígging av ali- vinnuni umframt eitt so lítið búskaparligt mál sum jarðarlógir vera ovarlaga á breddanum, sigur Óli Breckmann. Yvirtøkur eingin trupulleiki Umframt hetta nevnir for- maður Fólkafloksins fram- haldandi yvirtøkurnar sum eitt høvuðsmál samgong- unnar. - Yvirtøkurnar fara ikki at skapa rumbul, tí har stendur samgongan saman, Høgni Hoydal: Yvirtøkurnar ovast á breddan Formaður Miðfloks- ins, Jenis av Rana, er hart ímóti niður- skurðinum á fíggjar- lógini á almanna- og heilsumálum. - Okk- ara uppgáva verður m.a. á hesum øki, sigur Jenis av Rana NÝGGJ TINGSETA Heini í Skorini Eins og flestu hinir floks- formenninir meta verður fíggjarlógin sambært Jenis av Rana eitt dominerandi mál í komandi árinum, har niðurskurðurin gevir mið- flokkinum eina høvuðs- uppgávu. - Niðurskurðurin á 1% á komandi fíggjaróg verður eftir mínum tykki ein van- lagna á almanna- og heilsu- økinum, og júst hesum ætli eg at berjast ímóti, sigur Jenis av Rana. Hann slær fast grund- leggjandi ónøgdsemi sítt at fremja hendan niðurskurð, sum í seinasta enda rakar vanliga borgaran. Niðurleggja eitt aðalráð Umframt hetta ynskir Jenis av Rana at fáa almennar sparingar ovarlaga á bredd- an, m.a. við einum orða- skifti um fyrimunir og vansar at niðurleggja eitt aðalráð. - Eftir mínum tykki eru ov nógv aðalráð í løtuni, og nógvur peningur kundi ver- ið spardur, um vit bert høvdu eitt minni. Í løtuni eru heili trý aðalmál undir vinnumálum (Vinnumála- ráðið, Oljumálaráðið og Fiskimálaráðið), og t.d. kundu vit spart nógv her, sigur Jenis. Hann vísir víðari á, at Høgni Hoydal t.d. hevur verið landsstýrismaður í bæði stjórnarmálum og mentamálum seinastu tíð- ina, og hóast hann sjálvsagt ikki hevur kunnað verið heilur í báðum sessum, sig- ur hetta ikki so lítið um, at vit saktans kundu spart. Privatisering loysir ongan trupulleika Umframt hetta metir Jenis, at privatiseringsynskini eis- ini vera nógv at hoyra um í vetur. - Vit brenna ikki fyri at privatisera. Privatiseringar skulu fremjast fyri at loysa ein trupulleika, og eftir mínum tykki er eingin trupulleiki í løtuni, sigur Jenis av Rana. Hann vísir eins og Jóannes Ejdesgaard á, at í løtuni gongur almenna virksemið væl, og at tað tískil als ikki er nøkur orsøk til privatisering. - Hvørjaferð góðar tíðir eru, kemur gongd á prátið um privatiseringar, og so skjótt tíðirnar gerast soltn- ari búskaparliga, noyðist tað almenna at taka yvir. Søgan endurtekur seg, slær formaður Miðfloksins at enda fast, sum sostatt fyri- reikar seg til at verja borg á heilsuøkinum komandi árið. Høgni Hoydal ætlar at seta yvirtøkurnar ovast á breddan, men umframt hetta eru fleiri onnur stórmál á skránni, t.d. eldraøkið, skúlabygging, økis- menning og privatiseringar Jenis av Rana: Vil verja borg á heilsuøkinum Jenis av Rana er atfinnandi mótvegis høvuðsmálunum komandi árið, nevniliga niðurskurðin á fíggjarlógini og ynski samgongunnar um privatisering Lisbeth l. Petersen: Fíggjarætlanirnar hanga ikki saman Lisbeth l. Petersen, forkvinna Sambandsfloksins, metir tað vera ógjørliga at fáa fíggjarligu endarnar at røkka saman, um mótsigandi ætlanir samgongunnar skulu gerast, og hetta verður høvuðsmálið komandi árið NÝGGJ TINGSETA Heini í Skorini - Við støði í løgmansrøðuni og teimum málum, sam- gongan hevur samtykt í samgonguskjalinum, dugi eg ikki at síggja, hvussu økonomisku endarnir skulu hanga saman, sigur and- støðuleiðarin Lisbeth l. Petersen. Hon vísir á, at miðskeiðis í niðurgongutíðum, har fíggjarlógin er skerd við einum prosenti, ætlar sam- gongan at yvirtaka donsk málsøki og fremja meiri og meiri kostnaðarmiklar ætl- anir. Einki samsvar Uttan at fara inn á fleiri ávís málsøki heldur Lis- beth, at høvuðsuppgáva samgongunnar verður júst hetta at fáa samsvar millum sparingarnar á fíggjarlógini og yvirtøkurnar. - Tá ásett er, at undirskot ikki skal vera á fíggjarlóg- ini, umframt at fleiri og fleiri kostnaðarmikil øki verða átikin mitt í niður- gongutíðum, er einki sam- svar, slær Lisbeth l. Peter- sen fast. Vælferðin seld Við hesum framferðarhátti heldur Lisbeth l. Petersen, at vælferð fólksins av álv- ara er komin í vanda. - Á henda hátt selur sam- gongan vælferðina, og tað vilja vit ikki ganga við til, tí júst vælferðin er tað virðis- miklasta, vit eiga, heldur forkvinna Sambandsfloks- ins. Hon vísir víðari á, at í kjakinum um løgmansrøð- una royndi hon at spyrja, hvussu sparingar og ovur- nýtsla samsvarar í ætlanum samgongunnar, men hesar royndir vóru til fánýtis. - Eg spurdi í orðaskiftin- um í Tinginum, hvussu við- urskiftini skulu hanga sam- an, men einki ítøkiligt svar varð givið, sigur Lisbeth. Trýr ikki uppá pensjónsmálið Eldraøkið og pensjónsmál hava í longri tíð verið umrødd við jøvnum millumbilum, og fleiri politikarar síggja hetta sum eitt av stóru tøkunum í nýggju tingsetuni. Men jarnkvinnan úr Sambandsflokkinum metir ikki, at hetta mál verður fyri stórvegis broytingum. - Tað hevur verið prátað og prátað um hetta mál, uttan at ein veruligur politiskur vilji tykist vera til staðar, og í so máta vænti eg ikki, at stórvegis broytingar verða framdar í nýggju tingsetuni, heldur Lisbeth l. Petersen. Av øðrum málum, sum møguliga verða sjónlig, nevnir Lisbeth at enda sáttmálasamráðingarnar og privatiseringar Formaður Sjálvstýris- floksins metir høvuðsuppgávu samgongunnar í nýggju tingsetuni fyrst og fremst vera betri samgongu- samstarv. Umframt hetta verður eitt stórmál at fáa samskipað búskapin í niðurgongutíðum NýGGJ TINGSETA Heini í Skorini Samgongustev samgong- unnar hevur flestum kunn- ugt ikki verið av tí besta síðani 1998. Hetta metir Kári p. Højgaard, formaður Sjálvstýrisfloksins, vera av størstu uppgávunum í nýggju tingsetuni. - Fyri samlaða arbeiðs- lagi má samgonguluftin vera reinari, um vit saman skulu megna stóru uppgáv- urnar, sigur Kári p. Høj- gaard. Hann metir uppgáv- una at fáa samskipa bú- skapin í soltnum tíðum vera tað størstu og krav- miklastu, meðan fleiri ávís mál eisini liggja á láni. Lønarmismunur í fiskivinnuni Fyrst og fremst nevnir Kári, at meðan lønirnar á landi eftir verkfallið eru farnar upp, eru lønirnar á sjógvi, serliga viðvíkjandi partroli, minkaðar í stórum nøgdum. Umframt hetta nevnir hann, at um almennu lønirnar eftir sáttmálasamráðingarnar í vetur fáa eins stóran vøkstur og arbeiðararnir fingu á sinni, verður talan um ov stórar samlaðar lønarútreiðslur fyri landið. - Sostatt er primera vinna okkara í vanda, við tað at gloppið millum lønir á landi og havi er ov stórt, sigur Kári p. Højgaard, sum leggur afturat, at tað má loysa seg at fara til skips, um fiskivinnan skal bera seg, og tað ger tað ikki í løtuni. Útjaðarin betri sømdir Kári tekur eisini táttin upp við pensjónsøkinum, sum hann metir skal raðfestast høgt í hesi tingsetuni, umhvørvismál, sum skulu setast í fokus, og privatiseringsgongdina, sum eisini er eitt stórmál. Umframt hetta vónar hann, at útoyggjamál eisini verður at síggja á matarlep- anum. - Um útjaðarin skal mennast, skal nógv meiri peningur til. Í løtuni eru bert 300.000 krónur játtað- ar, og tað er ein láturliga lítil upphædd, sigur ein av- gjørdur Kári p. Højgaard at enda. Kári p. Højgaard metir eina høvuðsuppgávu vera at betra um samgongusamstarvi í nýggju tingsetuni Kári p. Højgaard: Samgongustevið størsti vandin Jóannes Ejdesgaard: Privatiseringsgongdin fær yvirskriftirnar Jóannes Ejdesgaard vísir á tvey høvuðsmál í komandi árinum, og verður tað fíggjar- lógin og privatiseringsætlanir samgongunnar Lisbeth l. Petersen vísir á, at fíggjarætlanir samgongunnar ikki hanga saman meðan andstøðan setist aftur, slær Óli fast. Hann er tó ikki heilt nøgdur við tann hátt, fleiri tjóðveldis- menn hava yvirtikið seinnu árini. - Fólkafloksmenninir hava higartil yvirtikið eitt mál fyri og annað eftir uttan stórvegis hóvasták, meðan tjóðveldismenn støðugt skulu skapa rumbul og stríð, hvørjaferð ein yvir- tøka skal fremjast, og hetta elvir als ikki til nakað konstruktivt, heldur Óli Breckmann um samgongu- felagar sínar. Fáa skil á pensjónirnar Eitt gamalt og slitið orð í føroyskum politikki er eftirhondini pensjónsmál. Óli Breckmann vónar tó, at løgmaður í nýggju tingset- uni fær tryggjað eldra ætt- arliðið við eini brúkbarari pensjónsskipan. - Skil má fáast á eldra- økið. Eftir okkara tykki er ein møgulleiki við lóg at útvega eina samansparing á 10% av útgoldnu lønini upp til umleið 200.000 krónur, og á henda hátt varð eldra ættarliðið tryggjað, er upp- skotið frá formanni Fólka- floksins. Rumbul við kommunumálum Stríðsmálini og harðastu orðadráttirnir fara sambært Óla Breckmann m.a. at vera um, hvat kommun- urnar skulu umsita og ikki. Ætlanin er, at kommun- urnar skulu yvirtaka nøkur málsøki frá 1. januar 2004. - Eftir hvat skilst tykjast kommunurnar ikki vera serliga glaðar fyri ætlanina at koyra ymisk mál yvir á tær. Hetta er ein trupulleiki, nógv stríð væntandi stendst av, og tað verður eisini ein høvuðsavbjóðing, endar Óli Breckmann. Óli Breckmann: Standa saman um yvirtøkurnar Óli Breckmann metir yvir- tøkurnar og eldraøkið vera høvuðsmál komandi árið