mikudagur 27. august 2003síða 4

6 Nr. 160 - 27. august 2003 Nr. 160 - 27. august 2003 7 Tað koma fleiri stór, útlendsk ferða- mannaskip á Havnina um árið. Men tað letur til, at tey antin fara útferð ella ein innkeypstúr. Ikki bæði. Og tað má sig- ast at vera harmiligt, tí tað átti at verðið rúm fyri báðum, heldur millum onnur handilskona í Havn FERÐAVINNA Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Mangan hevur verið ført fram, at føroyingar hava ein klassiskan trupulleika, tá tað kemur til ferðamanna- skip, sum kom í havn sunnudagar. Hetta tí at upp og afturlatingartíðirnar gera, at tað ikki er loyvt at hava opið sunnumorgnar. Men spurningurin um und- antøk tykist at verða oftari og oftari uppi at venda um summarið, tá ferðafólka- talið er upp á tað hægsta. Og ein annar spurningur er eisini, um tað veruliga er upp og afturlatingartíðir- nar, sum eru trupulleikin og ikki samstarv innanhýsis í Føroyum millum tey, sum hava við ferðafólkini at gera. Seinasta sunnumorgun kom tað størsta ferða- mannaskipið í ár á Havn- ina. Luksusferðamanna- skipið Crystal Symfony. Umborð vóru amerikonsk ferðafólk, sum løgdu nakað av peningi eftir sær í Før- oyum. Men so er ikki altíð, tí ofta er so lítið av tíð, at tað heldur verður eitt stríð millum tey, sum fáast við útferðir og tey, sum hava handlar, um ferðafólkini. Selja nógv Hendan sunnumorgunin hevði tað tó eydnast Kunn- ingarstovuni í Havn at bera so í bandi, at nakrir handlar høvdu opið. Ein av handl- unum, sum hevði opið, var Skipshandilin. Og tey lata væl at søluni hendan dagin. – Her var nógv fólk inni á gólvinum, og vit seldu nógv, verður sagt frá Skips- handlinum. Ester Magnusson í Skipshandlinum hevur hug at fílast eitt sindur inn á til- rættisleggingina av tílíkum stuttum steðgum hjá ferða- fólki við ferðamannaskip- unum. Hon vísir á, at með- an vit tosa, liggur eitt stórt ferðamannaskip beint uttan fyri molan, men hon hevur ikki sæð eitt menniskja frá tí inni í handlinum. Hetta sigur hon kemur av, at tað ikki er tíð til tað. – Hetta er bert til buss- ferðir, og tíðin er so knøpp, at tað ikki eru stundir til, at bussurin steðgar eina løtu uttan fyri handlarnar í Havn og harvið geva ferðafólkun- um ein møguleika til at keypa. Og tað er stórt spell, sigur hon. Hon heldur, at tað átti at verðið betur til- rættislagt hjá hesum ferða- fólkunum, soleiðis at tey kundu fáa tíð til at keypa eisini, meðan tey eru í landi. Skipshandilin hevur enntá roynt at havt sølubúð á molanum ella á Bursa- tanga, men sjálvt ikki har hava ferðafólkini havt so frætt av tíð, áðrenn tey skula í bussin, at tey hava kunnað keypt nakað serligt. Og tað harmast Ester um. Hon sigur, at tað er skjótt at selja eitt sindur, so um shopping varð raðfest eitt sindur hægri hjá teimum, sum tilrættisleggja útferð- artúrarnar, so høvdu fleiri handlar í Havn fingið eitt gott íkast av hesum. Hon heldur, at ein út- ferðarbussur átti at steðgað nakrar ferðir, meðan hann koyrir ígjøgnum Havnina og harvið givið ferðafólk- unum høvi til at fara at keypa. 30 skip um árið Jóhan Mortensen, sum hevur ta uppgávuna at skipa fyri, at tílík skip koma til kei, vísir á, at tað koma 30 skip til Havnar í ár, og at talið verður tað sama komandi ár. Hann heldur, at vit kundu gjørt nógv meira við at fingið meira burturúr hesum ferðafólkunum og harvið marknaðarført Føroyar betur og meira sum eitt ferðamannaland. Hann hevur fleiri hugskot um, hvat kundi havt verðið gjørt. Millum annað vísir hann á, at Føroyar eru jú ein fiskivinnutjóð, men tað sást ikki væl aftur á mat skráunum hjá teimum ymsu matstovunum. – Ferðavinnan haltar eitt sindur her, serliga tá tað kemur til hendan partin av ferðavinnuni. Til dømis sunnudagin høvdu við ein upplagdan møguleika til at vinna pening burtur úr ferðafólkum, sum vilja brúka pening, sigur hann og leggur samstundis dent á, hvussu týdningarmikið tað er, tí tað eru ikki øll ferða- fólk, sum leggja pening eftir sær í Føroyum. Tí ræð- ur um at vera úti um seg, tá tað kemur til tey meiri múgvandi ferðafólkini. Aðrar møguleikar Sostatt kann staðfestast út frá hesum, at tað ikki altíð liggur so væl fyri hjá føroy- ingum at vinna pening burtur úr ferðafólkum. Men tað má sigast at vera spell – serliga tá talan er um til- rættislegging, sum kundi verðið gjørd betur. Jóhan Mortensen heldur, at Føroyar kundu gjørt tað so nógv betur, tá tað kemur til ferðavinnuna á so mong- um økjum. Eitt er tann vakra og stórsligna náttúr- an, men so eru so sanniliga eisini aðrir møguleikar, heldur hann. Til dømis at bjóða ferðafólkunum meira fisk og aðrar føroyskt fram- leiddar vørur. Á tann hátt marknaðarføra føroyingar eisini betur okkara egnu vøru. Og so aðrar tænastu eisini. Jóhan rósar hinvegin millum annað tænastum sum til dømis tannlækna ella lækna. Hann sigur, at tá tílík ferðamannaskip koma inn, vísir tað seg ofta at vera eitthvørt, sum bagir onkr- um, og ein má undir lækna- hond. Og tann skipanin er stak professionell, sambært Jóhan Mortensen. Hann greiðir at enda frá einum tilburði í sambandi við eitt annað ferðamanna- skip, har skipanin við bráð- feingishjálp virkaði til fulnar. Eitt ferðamannaskip lá uttanfyri molan. Og so hendi tann vanlukkan, at ein maður fekk hjartaslag umborð. Jóhan greiðir frá, at tað bert gingu 14 min- uttir frá tí, at Landssjúkra- húsið fekk boðini, til mað- urin kom undir skurð. Lívið hjá honum varð bjargað. – Allar tænastur av slík- um slagi eiga rós uppi- borið. Og eisini tá tað kem- ur til at fáa eitt skip til kei. Tað virkar alt, sum tað skal, so vit kunnu ikki siga annað enn, at Føroyar hava nógvar veldugar møguleik- ar til at menna seg sum ferðamannaland. Vit eru komin nógv longri, men enn halta vit fleiristaðnis, sigur Jóhan Mortensen at enda. Kappast um ferðafólkini Føroyingar kundu ment ferðavinnuna nógv meira og fingið meira burtur úr henni fíggjarliga, um bert nøkur viðurskifti vórðu betrað Mynd: Álvur Haraldsen Tað letur til at vera ein kampur millum bussferðir og handlar um tey ferðafólkini, sum koma til landið við ferðamannaskipum. Tí sjáldan eru tað stundir til bæði útferð og keyp Mynd: Álvur Haraldsen Hetta er ein spenn- andi tíð hjá teimum, sum gera nakað við fuglaveiði FUGLAVEIÐA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í gjár, 26. august, var líra- dagur. Hetta er dagurin, tá ið menn plagdu at draga líra á plássum, har skrápur, sum er gamli fuglurin, byggir reiður. Skrápur reiðrast djúpt niðri í urða- gróti og holum, sum hann grevur niður bakkan og moldina. Ymsastaðni kring landið verður líri tikin, men henda veiða er ikki so vanlig sum havhestaveiða. Nógv minni er til av skrápi sum búfugli í Før- oyum enn av havhesti, sum reiðrast í berginum um alt landið. Líri verður vanliga drigin upp úr holuni við króki, sum er festur á ein stívan og boyggiligan jarntráð. Verð- ur fuglurin tikin á nátt, sum er meira vanligt, verður gingið við lummalykt eftir urðagrótinum og á grønum blettum, sum eru millum urðagrótið. Mong hava ongantíð sæð ein livandi líra, tí hesin kemur bert út úr holuni, tá ið kvøldarmyrkrið kemur. Tá ið myrkt er, kemur hann út úr holuni at læra seg at flúgva. Hann kemur eisini út at taka ímóti skrápinum, sum kemur innaftur av havinum við føði. Tá ið skrápurin er komin aftur at landi um midnáttarleitið, fara gamli fuglurin og ung- in innaftur í holuna. Summi kvøld er nógvur líri úti; onnur kvøld minni. Á teimum plássum, har líri verður veiddur, er hetta ein hugnalig tíð. Tað, vit vita um, eru skúvoyingar millum teir ídnastu at veiða líra. Havhestur Hetta er eisini tíðin, tá ið havhestaungin flýgur út av rókini, og hópur av bátum og monnum kring landið fáa sær upp í tunnuna til veturin, sum stundar til. Aðrir sláa seg saman og royna at tjena sær nakrar krónur hesa tíðina. Eitt sindur ymiskt er, nær besta tíðin er. Hetta kann vera tengt at veðrinum, men tað, sum hevur størst- an týdning, er, nær gamli fuglurin er lagstur, og hvussu umstøðurnar hjá unganum at búnast nú einaferð hava verið. Summi ár fæst havhesta- ungi á sjónum longu 23. august. Onnur ár kanst tú fara ein langan túr, 26. aug- ust - og ongan fugl síggja á sjónum. Mangt bendir á, at havhestaungin er eitt sindur seinur á veg í ár. Menn, sum vóru og stim- aðu 23. august, fingu at kalla ongan havhest. Vit hava hoyrt um tveir bátar, sum gjørdu eina roynd hendan dagin. Annar fekk ein fugl; hin tríggjar. Vit vita eisini um ein bát, sum var ein túr norðanfyri mánadagin í hesi vikuni; hann fekk 17 havhestaung- ar. Eftir øllum sólarmerkjum at døma, er havhestaungi nú á veg á sjógvin. Nær bestu dagarnir verða í ár, er torført at siga. Roknast kann tó við, at dagarnir báðumegin mánaðarskiftið, august/ september, verða teir, sum fara at roynast - alt eftir, hvussu veðrið háttar sær. Og soleiðis plagar tað at vera - næstan á hvørjum ári. Farið er um líradag og havhestatíð er Í Skúvoy er lutfalsliga nógvur líri. Neyðugt er at ganga væl um fuglin, tí hann er so við- brekin, um hann ikki verður veiddur á skynsaman hátt. 29 pensjónistar úr Danmark, kvinnur og menn, búgva hjá priv- atfólki við Skálafjørð- in og í Elduvík í hes- um døgum. - Øll eru ovurfegin og púrasta ovfarin av blíðskapin- um, sigur Amy Djur- huus, formaður í Eldrafelagnum Nón VITJAN Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tíðliga mánamorgunin komu 29 pensjónistar úr Svendborg og Tåsinge við Norrønu til Føroya at vitja pensjónistafelagið Nón á Skálafjørðinum. Búgva privat Amy Djurhuus, sum er formaður í Nón, sigur, at tey kendu ikki hesi fólkini, áðrenn tey komu higar. - Ein føroysk kona hiðani av leiðini, sum býr í Svend- borg, hevur fingið ferðina í lag. Hon helt, at tað hevði verið áhugavert hjá hesum fólkum, sum regluliga møt- ast í einum tilhaldi, at vitja í Føroyum. Øll tey 29 fólkini, harav 10 eru pør, búgva privat í Runavíkar-økinum, á Toft- um og í Elduvík. Sosialurin var við úti á Nesi seinnapartin mána- dagin, tá ið ferðalagið sam- an føroysku vertunum vitj- aði í Nes kirkju, og har Ernst Hansen var so beina- samur at siga teimum søg- una um kirkjuna, sum er bygd í 1843. Bussur og førari Á ferðini í Føroyum hava donsku pensjónistarnir ein buss við sær og førara. Gjáramorgunin, tá ið vit tosaðu við Amy, bar leiðin norður til Klaksvíkar og Viðareiðis, haðani ætlanin var at fara so skjótt, komið varð um Leirvíksfjørð. Í Leirvík vóru tey inni á bátasavninum. - Tá ið vit koma aftur til Klaksvíkar í dag, fara vit at vitja í Leikalund, gamla handlinum hjá Jens Klæm- inti og í Christianskirkjuni, har serstøk altartalva hong- ur, sigur Amy. Hugtikin og ovfarin Formaðurin í Nón leggur dent á, at donsku pensjón- istarnir bæði eru hugtiknir av landinum, ovurfegnir um ferðina og púrasta ovfarnir av blíðskapinum, teimum er vístur. - Fólk eru ógvuliga glað; lagið er gott, og stemning- urin er lættur, sigur Amy Djurhuus. Donsku pensjónistarnir fara avstað aftur við Nor- rønu fríggjadagin komandi. Eldrafelagið Nón vitjan úr Danmark - Fólk eru ógvuliga glað; lag- ið er gott, og stemningurin er lættur, sigur Amy Djurhuus, formaður í Eldrafelagnum Nón. Mynd: Vilmund Jacobsen Danskir pensjónistar saman við vertunum úr Eysturoynni uttanfyri Nes kirkju. Ernst Hansen greiddi frá um gomlu kirkjuna, sum er bygd í 1843. Mynd: Vilmund Jacobsen C M Y K 7 6