týsdagur 16. september 2003síða 3

4 Nr. 174 - 16. september 2003 Nr. 174 - 16. september 2003 5 Ensku rósurnar her- tóku Frakland mána- dagin. Talan er ikki um enskar fótbólts- spælarar, karamellur ella urtagarðsblómur, men heimsgitnu Madonnu, sum hevur lagt á annan bógv. Hesaferð er talan um eina barnabóka- útgávu. Og føroyingar vóru mitt í rokanum BÓKAÚTGÁVA Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo París: Undir stórum »festi- vitas« í býi býanna gjørdi Madonna sína entré til enn eina nýggja listagrein seinnapartin mánadagin. Tá útkom barnabókin »Engl- ish roses« í meira enn ein- ari millión eintøkum, í meira enn 100 londum á meira enn 30 málum. Sermerkt er, at hendan sama dagin kemur bókin út á føroyskum, ið man vera so nógv tað minsta málið til bókaútgávuna yvirhøvur, og tí vóru føroyingar eisini til staðar, tá bókin alment varð løgd fram. Niels Jákup Thomsen, leiðari av Bókadeild Føroya lærarafelags, sum gevur bókina út í Føroyum, og Kári Árting, bókahandlari, vóru bodnir til París til stóra hátíðarhaldið, sum seint mánakvøldið skuldi enda við einum garden- party saman við sjálvari Madonnu. Hvussu tað spældi av, hoyra vit meira um seinni. Høvuðspersónurin sjálv- ur, Madonna, hevur dugað væl at sett eitt show upp til stóra dagin, tá hon debuter- aði sum barnahøvundi. Fyrst var stórsligin tíðinda- fundur á Hotel Ritz. Og seinni varð reyða teppið rullað á gøtuna í París, tá poppdrotningin vísti seg, og myndamenninir blitsaðu, so sjálvt smílið hjá Monu Lisu stirðnaði í Louvre. Fyri børnini Madonna hevur altíð spælt ein dupultleiklut. Líka frá tí óseku, óspiltu jomfrúnni til tað frígjørdu og ótemjandi kvinnuna, ið tekur tað, sum hon vil hava. Hon spælir upp á temaið, sum til allar tíðir hevur hugtikið og hótt - serliga menn. Seinasta útgávn hjá henni var myndabókin »Sex«, har hon sjálv var myndevnið. Og nú er hon farin heilt í hina grøvina: At skriva til børn. Á tíðindafundi í París mánadagin greiddi Mad- onna sjálv frá, hví hon er farin at skriva ævintýrkend- ar bøkur: - Av tveimum orsøkum. Eg havi nú tvey børn, og tey eru ein stór íblástrar- kelda hjá mær. Eg byggi sjálv á andalig virði og hava lært nógv millum ár og dag. Millum annað týdn- ingin at býta við onnur og at eggja onnur. Børn eru náttúrliga opin, so eg hugs- aði, at eg vildi býta tað við tey, sum eg sjálv havi lært, sigur Madonna. Viðger øvund Bókin snýr seg um fýra vinkonur, Nicole, Amy, Charlotte og Grace, sum eru 11 ára gamlar og bestu vinkonur. Tær eru sum lím- aðar saman, skrivar Mad- onna, og tær eru allar eitt sindur øvundsjúkar inn á eina aðra gentu í granna- lagnum. Bina er at síggja til perfekt, men tá ein álva kemur upp í leikin, vísir tað seg, at alt er ikki, sum tað sýnist. Tað er hendan lær- dóm, Madonna vil geva víðari. - Sum barn upplivdi eg svartsjúku og øvund móti øðrum gentum. Eg var øv- undsjúk, tí tær høvdu mammur, vóru vakrari ella ríkari enn eg. Tað er ikki, fyrr enn tú gerst vaksin, at tú finnur útav, hvussu stórt spill, slíkar kenslur eru. Nú upplivi eg tað øvugta. Sjálvandi. Onnur øvunda mær, ella øvunda lítlar gentur mína dóttur og frysta hana úti, sigur hon. Madonna sigur, at dóttir- in hevur hjálpt at gera bók- ina, sum er ognað børnun- um Lolu og Rocco. Allur peningurin fer til at hjálpa børnum. Fegið forlag Tað er forlagið Callaway, sum gevur bókina út fyri Madonnu, og tað eydnaðist føroysku pressuni at fáa nøkur orð frá stjóranum, Nicholas Callaway. Hetta er fyrsta barnabókin í eini røð av fimm, sum Madonna gevur út á forlagnum, og Nicholas Callaway heldur góða grund vera til at halda, at fólkum fara at dáma bókina. - Bókin eru klassisk við rótum í bestu barnabóka- traditióni. Sum í øllum klassikarum gerast persón- arnir tínir vinir, og tú fært hug at vitja teir aftur og aft- ur. Bøkurnar eru til at goyma og skatta, sigur Nicholas Callaway. Spurdur, hvussu tað var at arbeiða saman við Mad- onnu, svarar hann, at hon er alt tað, sum tú kanst vóna frá einum kreavtivum sam- starvsfelaga og rithøvundi. - Hon er perfektionist, ar- beiðir hart og hevur eitt gott eyga fyri smálutum. Hon er passjonerað og heilhjartað. Hon hevur framt hesa verkætlanina í tí andanum, at hon vil geva næsta ættarliðnum nakað. Eftir at hava arbeitt við henni í so nógv ár, veit eg, hví hon hevur fingið so stóra succes og undirtøku. Hon ger seg uppiborna til tað hvønn dag, sigur Nicholas Callaway. Og so kemur spurningur- in, sum ikki slepst undan, tá ein bókaútgevari gevur eina barnabók út hjá einari megastjørnu: Er tað veru- liga Madonna, sum hevur skrivað? »Yes. Of course,« svarar Nicholas Callaway avgjørd- ur. Og sjálvandi trúgva vit tí. Madonna útgav føroyska bók í París Ensku rósurnar eftir Madonnu spruttu í París mánadagin Við góðari fyrireiking og samskipan sær nýggi tinglimur Tjóðveldisfloksins, Rói Egholm, ongar trupulleikar við, at tað verða tveir ting- limir, ið starvast á Farex. Hann sigur seg gleða seg til spenn- andi uppgávuna sum tinglimur. NÝGGJUR TINGMAÐUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Fríggjadagin fall endalig avgerð um leysa tingsessin hjá Tjóðveldisflokkinum í Suðurstreymi. Annita á Fríðriksmørk verður vænt- andi hesa vikuna endaliga útnevnd sum landsstýris- maður í Mentamálum, og stóri spurningurin hevur verið, hvør skuldi taka ting- sessin hjá henni. Finnur Helmsdal var næstur í røðini, men fríggjadagin boðaði hann leiðsluni í Tjóðveldisflokk- inum frá, at hann ikki ynskti at taka við ting- sessinum. Grundgevingin var, at honum dámdi væl á Føroya Barnaheimi og býráðssessurin í Havn hevði eisini stóran áhuga. Nú Finnur Helmsdal ikki tekur við tingsessinum, verður tað Rói Egholm, ið verður nýggjur tinglimur. Rói stillaði fyri fyrstu ferð upp til løgtingsvalið í 2002, og hann fekk 116 atkvøður. Spennandi avbjóðing Rói Eghom sigur seg vera fegnan um at hava fingið møguleikan at fara á ting, og hann gleðir seg at fara undir spennandi uppgávu- na. – Eg eri sætti maður hjá Tjóðveldisflokkinum í Suðurstreymi, og tí kann ikki siga, at eg hevði vænt- að at fingið møguleikan at fara á ting. Nú havi eg so fingið møguleikan, og eg taki av, sigur Rói Egholm. Rói Egholm starvast dag- liga á Farex. Á arbeiðs- plássinum starvast ein ann- ar tingmaður, nevnliga sambandstingmaðurin, Kaj Leo Johannesen. Spurdur, um tað fer at ávirka ar- beiðið hjá Farex, at tveir mans eru nógv upptiknir av tingarbeiði, svarar Rói, at teir hava tosað saman, og við góðari fyrireiking og samskipan eigur tað ikki at verða nakar trupulleiki hjá fyritøkuni. Fyrstu ferð, Rói Egholm verður at síggja í tinginum verður mikudagin klokkan 13.30, tá tingfundur aftur verður á skránni. Ongin Zlatko á Platform Tað vóru óivað nógv, sum høvdu glett seg til at síggja Zlatko Buric á Platform í vikuskiftinum, tí eftir ætlan skuldi vælumtókti Zlatko, ið er kendur frá Tuborg lýsingunum, standa handan barrina á dansistaðnum, Platform leygarkvøldið. Ringu floglíkindini leygardagin høvdu við sær, at Zlatko ongantíð kom til landið, og enn er ikki greitt, um hann hevur ætlanir um at koma til Føroya eina aðru ferð. Henrik Old heldur, at nú er botnurin náddur hjá sam- gonguni. Grundgev- ingin fyri, at av- gjøldini skulu betra um heilsustøðuna og umhvørvið eru bert undanførslur fyri, at tað táttar í fíggjarliga AVGJALD Á SØTMEITI Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Í lesarabrævi í blaðnum í dag hartar Henrik Old landsstýrinum fyri ætl- anirnar at økja avgjaldið á plastikkposum og søt- meti. Hann heldur, at nú má botnurin verða nádd- ur. Henrik Old heldur tað verða óskiljandi, at landsstýrið setir kreppu- loysnir í verk í inntøku- tíðum. Gaman í hava fiska- prísirnir verið hægri, men vit fiska sum ongan- tíð fyrr, og tískil átti tað ikki verið neyðugt við avgjøldum. Henrik Old sigur, at grundgevingin fyri, at avgjøldini betra um heilsstøðuna og um- hvørvið eru bert undan- førslur frá einum veru- leika, ið er, at tað táttar í at fáa fíggjarlógina at hanga saman. – Ein kann altíð finna upp á onkra undanførslu, men tað er sannroynd, at teir nýta ein kreppuloysn í góðum tíðum, sigur javnaðartingmaðurin. Ikki bíligari mjólk Frá 1. januar í ár hækkaði mjólkarprísurin, og Henrik Old hevði betri skilt grundgevingina fyri avgjaldinum, var nýttur fyri at fáa mjólkarprísin niður aftur, men so er ikki. – Mjólkarprísurin er farin nógv upp, og tískil hevði eg skilt, um økta avgjaldið varð nýtt til at gera mjólkina bíligari aftur. Landsstýrið hevur ongar ætlanir um at nýta øktu inntøkurnar í av- gjøldum til at betra um heilsustøðuna og um- hvørvið, men peningurin fer beinleiðis í lands- kassan, sigur formaðurin í vinnunevndini at enda. Góðgæti og sodavatn verður í framtíðini dýrari hjá føroying- um at fáa hendur á. Avgjaldið á søtmeti skal geva landskass- anum góðar 20 mio. í inntøkum. Formað- urin í Búskapar- ráðnum, Hermann Oskarsson heldur lítið um avgjaldið, tí politikkarnir leggja seg út í, hvat fólk skulu keypa, og tað er ikki rætt. AVGJALD Á SØTMETI Páll Holm Johannesen pall@sosialurin Fríggjadagin kom fram í Sjónvarpi Føroya, at lands- stýrið í løtuni arbeiðir við at hækka avgjaldið á søt- meti. Hetta hevur við sær, at góðgæti og sodavatn verður dýrari at keypa í framtíðini Grundgevingin hjá lands- stýrinum er, at seinnu árini hava føroyingar etið meira og meira góðgæti, og fyri at tálma hesum, er neyðugt at hækka avgjaldið. Longu er greitt, at bæði føroyskt og útlendskt sodavatn verður eina krónu dýrari í fram- tíðini. Økta avgjaldið fer at geva góðar 20 mio. krónur í inntøkum í landskassanum. Umframt avgjald á søt- meti, verður eisini eitt av- gjald lagt á beriposar úr plastikki. Plastposar eru skaðiligar umhvørvið, og avgjaldið skal fáa føroy- ingar at keypa færri plast- posar. Avgjaldið gevur landskassanum góðar 5 mio. krónur í inntøkum. Óheppið Formaðurin í Búskaparráð- num og stjórin á Hagstovu Føroya, Hermann Oskars- son, heldur lítið um av- gjaldið á søtmeti. – Tað er keðiligt, at politikkararnir leggja seg út í, hvat fólk keypa. Hví velja politikkar- arnir ikki bara at økja um meirvirðisgjaldið, so økt avgjald rakar øll, so vit sleppa undan, at teir stýra, hvat fólk vilja keypa, sigur Hermann Oskarsson Hann leggur eisini dent á hansara meining byggir á rein búskaparlig fyrilit. Hinvegin skilir hann væl sjónarmiðið um, at av- gjaldið minkar um góð- gætisnýtsluna, og harvið betrar heilsustøðuna hjá teimum ungu í Føroyum í dag. Spurdur um, hvat hann heldur um avgjøld sum búskaparligt amboð, svarar Hermann Oskarsson, at tað er ein sannroynd í øðrum londum avgjøld verða nýtt, men hann er kortini tals- maður fyri, at politiski myndugleikin heldur seg burtur frá at stýra, hvat fólk keypur. Einar Waag, stjóri á Før- oya Bjór, segði við Útvarp Føroya leygardagin, at orsøkin til avgjaldið var, at landskassanum vantar pen- ing. Hermann Oskarsson vil ikki gera nakra við- merking um orsøkina til, at landsstýrið ætlar at leggja avgjald á søtmetið og plastikkposar. Hermann Oskarsson um bommgjaldið: Økt meirvirðisgjald skilabetri Andstøðutinglimur, Henrik Old: Kreppuloysn í inntøkutíðum Rói Egholm á ting mikudagin Fríggjadagin gjørdist endaliga greitt, at tað verður Rói Egholm, ið verður nýggi tinglimurin hjá Tjóðveldisflokkinum. Mynd: Savnsmynd Landsstýrið ætlar at leggja avgjald á góðgæti og sodavatn. Hetta skal eftir ætlan geva lands- kassanum 20 mio. krónur í inntøkum. Mynd: Álvur Haraldsen C M Y K 5 4