týsdagur 16. september 2003síða 8

Nr. 174 - 16. september 2003 15 14 Nr. 174 - 16. september 2003 58 ára gamli klaks- víkingurin Óli á Grømma Jacobsen er í dag hægsti myndug- leiki í heimsumfat- andi trúboðarafelags- skapinum New Tribes Mission (NTM), sum hann hevur verið virkin í síðani 1965, tá hann sum 20 ára gamal flutti úr trygga umhvørvinum á Ziskatrøð í Klaksvík til fjarskotna stór- veldið USA. Í sam- røðu við Sosialin hugleiðir Óli á Grømma um ábyrgd- ina at hava 3200 trú- boðarar undir sær, upprunamentan kontra sivilisatión, gíslatøku og dráp av trúboðarum sínum og um átrúnaðarliga rákið í Vestur- heiminum SAMRØÐA Heini í Skorini heini@sosialurin.fo - Sum 17 ára gamal kendi eg á mær, at eg á ein ella annan hátt skuldi arbeiða í trúboðaravirksemi, og síð- ani tá hevur hetta verið lívs- verk okkara, eru afturlít- andi orðini hjá 58 ára gamla klaksvíkinginum Óla á Grømma, tá komið verður inn í heitu íbúð teirra úti í Grótinum í Klaksvík ein ilsligan fyrra- part í september. Óli og 55 ára gamla amerikanska kona hansara Judy eru í hesum døgum á føroyaferð frá strongda ger- andisdegnum á høvuðs- støðini hjá New Tribes Mission (NTM) í Florida, har 130 fólk arbeiða. Fel- agsskapurin við Óla á Grømma við róðrið varð stovnaður í 1942, og kom klaksvíkingurin inn í myndina í 1965. Eftir at hava gingið á skúlanum har hitti hann konu sína Judy, og vórðu tey verandi á skúl- anum sum undirvísarar heilt til 1983, tá leiðin gekk til Filipsoyggjarnar, har hjúnini vóru trúboðarar í tíggju ár, áðrenn leiðin gekk aftur til Florida. - Í 1993 kom eg so í aðal- nevndina í NTM, og fyri tveimum árum síðani tók eg við sum nevndarformað- ur (Chief Executive Offi- cer), sigur Óli á Grømma. Kristniboðan bert ein partur NTM er í heimshøpi ein stórur trúboðarafelagsskap- ur, og sum navnið boðar frá, er aðalendamál felags- skapsins at arbeiða í ættar- bólkum og millum upp- runafólk, sum ongantíð fyrr hava hoyrt boðskap kristin- dómsins, og sum ofta ikki hava egið skriftmál og liva í fjarskotnari isolatión frá allari stórbýarmentan. - Síðani 1942, tá NTM varð stovnað í USA, eru samkomur grundaðar í 21 tjóðum, hóast vit hava um- boð í nógv fleiri londum, sigur Óli á Grømma. Í dag hevur nevndarformaðurin úr Klaksvík saman við øðr- um ábyrgdina av 3200 trú- boðarum virkandi kring allan heim, flestu teirra við familju, og sita Óli á Grømma og kona hansara, sum er skrivari, á høvuðs- støðini í Florida og sam- skipa heimsumfatandi virk- semið saman við leiðsluni. - Tá høvuðsendamálið er at arbeiða millum fólk, sum ongantíð hava hoyrt gleði- boðskapin, gerst talan ofta um ættarbólkar og stamm- ur, sum liggja sera fjart frá stóru býunum, og mangan eru hesi samfeløg sera til- afturskomin á øllum økj- um, sigur Óli á Grømma. Klaksvíkingurin sigur, at talan ikki bert er um tropisk lond, hóast størsta virksemi teirra er í frumskógunum sunnanfyri í Asia, Afrika og Suðuramerika. - Mong misskilja arbeiði okkara, tí hóast boðanin av kristindóminum er høvuðs- drívmegin, leggja vit alstór- an dent á praktiska hjálp, vísir Óli á Grømma á. Við hesum sipar hann til lækna- hjálp, landbúnaðarhjálp umframt at tryggja ættar- bólkunum egið skriftmál, so lokala mál teirra kann varðveitast. - Ein trúboðari byrjar ofta ikki at undirvísa kristnu læruna, fyrrenn hann hevur lært málið hjá viðkomandi ættarbólki og búð millum tey innføddu í 3-5 ár, og øll henda tíðin fer til hjálp og tillaging, áðrenn sjálv kristniboðanin fer í gongd, greiðir ovasti myndugleikin í NTM frá. Upprunamentan mótvegis sivilisatión Ein áhaldandi atfinning mótvegis trúboðarum í slík- um økjum er, at teir blanda seg oyðileggjandi upp í upprunamentan ættarbólk- anna og spilla umhvørvið við vesturlendskari sivilisatión, og fólkalívs- frøðin sær ofta trúboðara- virksemið sum eina hóttan. Sambært Óla á Grømma hoyrir hann mangan hesar atfinningar, og skilir hann tær sera væl. - Tað er sera skiljandi, at hesar hugsanir verða førdar fram, men við drúgvum royndum eri eg sjálvsagt ósamdur. Ein trúboðari, sum fer inn í ein ættarbólk at arbeiða, stendur mangan andlit til andlits við ein sorgarleik, har uppruna- fólkið líður av ringari heilsu, lágum livialdri, fá- tækradømi, harðskapi o.s.fr., og tískil hava vit nógv at geva og hjálpa teimum við, sigur Óli á Grømma avgjørdur. Hann vísir á, at áðurnevnda prak- tiska hjálpin við grund- leggjandi reinføri, lækna- hjálp, landbúnaðarhjálp, varðveitan av lokala málin- um o.a. elvir til hægri livi- støði, longri livialdur og framburð millum ættar- bólkarnar. - Ofta hava atfinnandi persónarnir mótvegis trú- boðaravirksemi ongantíð roynt slíkt arbeiði sjálvir, og úttala tey seg á henda hátt uttan nakrar royndir. Tískil hava fleiri atfinnandi røddir einki innlit í tað, tey úttala seg um, vísir Óli á Grømma á. Spurdur, um tað yvirhøv- ur kann umgangast at ávirka upprunamentan ætt- arbólkanna, tá komið verð- ur við nýggjum livihættum, virðum og siðum, ristir oddamaðurin í NTM sam- tykkjandi við høvdinum. - Nei, sjálvsagt gerst talan um ávirkan frá trú- boðarum á ein ella annan hátt, men áskoðan okkara er, at hetta er til tað betra. Sivilisatiónin fer fyrr ella seinni eisini at náa fjar- skotnu og avbyrgdu ættar- bólkarnar, og tá hetta hendir, verður tað ein spurningur um, hvørji virði koma at ráða, og hvussu upprunamentanin kann lívbjargast, sigur Óli á Grømma við støði í glo- baliseringini og tætt saman- knýtta heiminum, vit í dag liva í. Við hesum er trúboðara- virksemið sambært Óla á Grømma eisini ein fyrireik- ing til sivilisatiónsinnrásina í lokalu mentanina, sum fyrr ella seinni kemur. Paradísiska hvørvisjónin Klaksvíkingurin á brúnni í NTM leggur hesum viðvíkjandi dent á, at felagsskapur teirra altíð setur fría viljan í hásætið hjá upprunafólkinum, har ætlanin als ikki er at broyta livihátt og mentan teirra, men heldur at fremja praktiskt hjálpararbeiði við gleðiboðskapinum sum drívmegi. - Tann praktiska og teoretiska hjálpin eru tengd at hvørjum øðrum, og ein trúboðari eigur at arbeiða fyri júst at varðveita upp- runamentanina og at fáa gjørt viðkomandi ættarbólk sjálvstøðugan og sterkan, sigur Óli á Grømma, áðr- enn hann heldur fram. - Vit vesturlendingar hava mangan eina paradís- iska illusión um, at alt er so fantastiskt og óspilt millum upprunafólk, men sannleik- in er, at tey eisini skríggja eftir hjálp fyri at tryggja sær eitt betri lív, er aftur- svar hansara mótvegis at- finnandi skuldsetingunum. Svøvnleysar nætur av gíslatøkum Eitt vaksandi rák í trúboð- aravirksemi er gíslatøka, har lokalir uppreistrarbólk- ar og gerilja hermenn ræna vesturlendskar trúboðarar og krevja síðani loysigjald frá NTM, um viðkomandi gísli ikki skal takast av døgum. - Sum evsti myndugleiki í felagsskapinum havi eg jú seinasta orðið, tá slík mál stinga seg upp, og hetta er ein sera pínufull og kenslu- borin uppliving at fara ígjøgnum, sigur ein álvar- samur Óli á Grømma. Í 10 ár hevur felagsskap- urin uttan íhald havt trú- boðarar sitandi sum fangar, og av gíslatøku eru seinastu tíggju árini seks trúboðarar skotnir, harav fleiri, sum vóru góð vinfólk hjá hjún- unum Óla og Judy. - NTM hevur treytaleyst fylgt meginregluni, at vit ikki rinda loysigjald undir gíslatøku, tí so fer gíslatøka sjálvsagt at loysa seg og økjast hjá uppreistrarmonn- unum, sum aftur setur trygdina í vanda hjá øðrum trúboðarum í túsundatali, sigur Óli á Grømma. Hann vísir á, at hóast hesa teoret- isku meginreglu er torført at praktisera hana. - At hyggja inn í eyguni á eini familju, sum hevur út- vegað pening at fáa faðir og hjúnarfelaga sín aftur og ikki vilja vera við til at gjalda, er kanska tað harð- asta, eg havi upplivað. At vita, at avleiðingarnar av mínum avgerðum eru, at faðirloysingar og einkjur sita eftir í sorg, er ein pínu- full og slítandi prosess, sum mangan hevur volt svøvn- leysar nætur, sigur ein ikki sørt kensluborin og álvar- samur Óli á Grømma. Nevndarformaðurin vísir tó á, at ábyrgdin at finna eina loysn eisini er á ein- støku familjunum og myndugleikunum, og NTM kann ongantíð nokta eini familju at gjalda loysigjald, hóast felagsskapurin av- gjørt ikki mælir til hetta og upplýsir viðkomandi fam- iljur um skaðiligu avleið- ingarnar. - Allir trúboðarar vita frammanundan, at vit ikki keypa teir leysar, um teir gerast gíslar, og vita teir eisini av vandanum at ar- beiða sum trúboðarar í ávísum økjum, sigur Óli á Grømma. Viðvíkjandi trygdini hjá trúboðarum í dag vísir klaksvíkingurin á, at 11. september varð ávirkandi. - Eftir hesa hending er staðfest, at eingin í veru- leikanum er tryggur longur, tí heimurin broyttist. Ein vesturlendskur trúboðari er í dag í nógv størri vanda at verða tikin til gísla enn fyri bert fimm árum síðani, og NTM er eisini vorðið offur fyri fleiri gíslatøkum enn nakar annar felagsskapur, sigur Óli á Grømma. Við evstu ábyrgdini er talan sambært Óla um eitt øgiligt sálarligt trýst undir gíslatøkum, har ein stendur í eini torførari tvístøðu. - Hóast allar meginreglur kunnu endurskoðast og metast í hvørjum einstøk- um føri, noyðast vit at hugsa um heildina og sam- anløgdu trygdina fyri øll. Vit hava fólk í NTM, sum bert arbeiða við gíslatøkum og hava eyguni við trygdini í øllum økjum, trúboðarar arbeiða í, og tískil leggja vit stóra orku í fyribyrgjandi arbeiði, vísir Óli á. Ítøkiligt dømi um hetta er í løtuni á Fílabeinsstrondini, har allir trúboðarar vegna borgara- kríggj av trygdarávum fyrr í ár vórðu fluttir úr landinum. Trúboðaravirksemið minkar í Vesturheiminum Sambært hagtølunum hjá New Tribes Mission er áhugin fyri trúboðaravirk- semi minkandi í Vestur- heiminum samanborið við restina av heiminum. - Í Vesturheiminum er talan um ein vøkstur uppá 3%, sum aktivt luttaka í trúboðaraarbeiði, meðan vøksturin er uppá 13% uttan fyri Vesturheimin, sigur Óli á Grømma. Hetta kann vera ein ábending um, at átrúnaðarligu virðini sum heild verða skift út við materialistisku vælferðar- yvirflóðina í Vesturheimin- um, meðan átrúnaður í fá- tækaru pørtunum av heim- inum eru meiri dominer- andi. - Hóast hann er lítil, er talan enn um ein vøkstur, og tað er jú positivt, sigur Óli á Grømma bjartskygd- ur. Hóast minkandi vøkst- urin í okkara parti av heim- inum er býtið av virknu limunum í NTM soleiðis, at 64% eru úr USA, 18% eru vesturlendingar aðrastaðni enn úr USA, meðan onnur 18% eru úr restini av heim- inum. Áðrenn felagsskapurin sendir út trúboðarar, er fyri- reikandi skúlagongd á NTM skúlum kring allan heim kravd, har undirvís- ingin í størstan mun fevnir um bíbliugranskan, mál og síðani tillaging og samskifti millum ymsar mentanir. Umframt høvuðsstøðina í Florida í USA hevur felags- skapurin skúlar m.a. í Ong- landi, Brasilia, Australia, Kanada, Venesuela. Skerpikjøtið í Klaksvík er best Óli á Grømma er í dag 58 ára gamal, meðan konan Judy er 55, og spurd, hvussu leingi tey ætla at halda á í trúboðaravirk- semi, er svarið einfalt. - So leingi heilsan er til staðar, ætla vit at halda fram í New Tribes Mission í onkrari uppgávu, eru tey bæði Judy og Óli samd um, men leggur Óli síðani aftur- at, at tíðin á ovastu rók er avmarkað. - Sum nevndarformaður fari eg í seinasta lagi at leggja frá mær, tá eg eri 65 ár, tí talan er um eitt sera krevjandi arbeiði við long- um arbeiðsdegi og nógvari ferðing, sigur Óli á Grømma. Viðvíkjandi júst hesum fara ikki minni enn 4-5 mánaðir av árinum hjá Óla og Judy til ferðing kring allan heim, og tískil er hetta ein av fáu ferðunum, at tey hava stundir til eina av drúgvaru føroyaferðunum. Hjúnini fara aftur til USA 6. oktober, og hóast hann hevur búð í USA síðani 1965, kann Óli á Grømma móti endanum av samtalu okkara ikki bara sær at gerast heimliga kenslusam- ur. - Líkamikið hvar vit eru, og hvat vit gera, er tað besta av øllum at koma aftur til skerpikjøtið í Klaksvík, slær Óli á Grømma flennandi fast. Nei, í globala gerandis- meldri teirra skal lokala upprunamentanin við skerpikjøti eisini varðveit- ast í Klaksvík! - Tann praktiska og teoretiska hjálpin eru tengd at hvørjum øðrum, og ein trúboðari eigur at arbeiða fyri júst at varðveita upprunamentanina og at fáa gjørt viðkomandi ættarbólk sjálvstøðugan og sterkan, sigur Óli á Grømma Jacobsen - So leingi heilsan er til staðar, ætla vit at halda fram í New Tribes Mission í onkrari uppgávu, eru tey bæði Judy og Óli á Grømma Jacobsen samd um Navn: Óli á Grømma Jacobsen Aldur: 58 ár Uppvøkstur: Í Klaksvík Útbúgving: Prógv frá New Tribes Mission bíbliuskúlanum í Florida Børn: Tveir synir Bakgrund: Giftur við amerikansku kvinnuni Judy, og hevur búð í USA síðani 1965. Er í dag leiðari í felagsskapinum New Tribes Mission, umframt at hjúnini hava verið trúboðarar í 10 ár á Filipsoyggjunum Fakta Hóast boðanin av kristindóminum er høvuðsdrívmegin, leggja vit stóran dent á praktiska hjálp, t.d læknahjálp og land- búnaðarhjálp umframt at tryggja ættar- bólkunum egið skriftmál fyri at varðveita upprunamentanina ” At vita, at avleiðingarnar av mínum av- gerðum eru, at faðirloysingar og einkjur sita eftir í sorg, er ein pínufull og slítandi prosess, sum mangan hevur volt svøvn- leysar nætur ” Sivilisatiónin fer fyrr ella seinni eisini at náa fjarskotnu og avbyrgdu ættarbólk- arnar, og tá hetta hendir, verður tað ein spurningur um, hvørji virði koma at ráða ” Vit vesturlendingar hava mangan eina paradísiska illusión um, at alt er so fantastiskt og óspilt millum upprunafólk, men sannleikin er, at tey eisini skríggja eftir hjálp ” Trúboðarin skal varðveita upprunamentanina C M Y K 14